Fluoroza zębów – co warto o niej wiedzieć?

Fluoroza to choroba szkliwa, kości i ścięgien, przyczyną której jest zbyt duża zawartość fluoru w wodzie pitnej i pożywieniu. Choroba najbardziej niebezpieczna jest dla dzieci i młodzieży. Jej najczęstszą postacią jest fluoroza zębów. To zaburzenie rozwojowe i stan patologiczny, będący skutkiem nadmiernej ekspozycji zęba na związki fluoru w okresie rozwoju szkliwa.

Jak powstaje fluoroza zębów? Mechanizm jej pojawiania się nie jest dokładnie wyjaśniony. Na podstawie wyników badań ustalono, że wpływa na to ponadoptymalna, sumaryczna dawka fluoru pochodzącego z różnych źródeł, takich jak:

• woda pitna,
• pożywienie,
• tabletki fluorowe,
• pasta do zębów.

• Fluor - właściwości, zapotrzebowanie, pasty z fluorem, szkodliwe działanie
• Pasta do zębów - jak wybrać, fluor
• Lakierowanie zębów
• Pasty do zębów dla niemowląt

Fluoroza zębów objawia się zmianami w szkliwie. Może stać się ono matowe, nieprzezroczyste i chropowate. W zależności od stopnia zaawansowania choroby mogą występować różne zmiany, takie jak pasma lub plamy (pojedyncze lub zlewające się, kredowobiałe, brunatne lub opalizujące), a także zagłębienia oraz ubytki szkliwa, co w ciężkich przypadkach prowadzi do zmiany kształtu zęba.

Fluoroza jest zwykle bardziej nasilona w zębach, których proces mineralizacji przypada na późniejszy okres życia. Najczęściej uszkodzonymi zębami stałymi są:

• zęby przedtrzonowe,
• drugie trzonowe,
• zęby sieczne górne,
• kły.

Fluoroza częściej występuje w zębach stałych niż w zębach mlecznych, przy czym w przypadku mleczaków przebiega łagodniej. Ponieważ szkliwo zębów mlecznych jest bardziej matowe, zmiany świadczące o fluorozie są trudniejsze do rozpoznania. Łagodnym formom fluorozy towarzyszy zwykle zmniejszona podatność zębów na działanie czynników próchnicotwórczych, a w ciężkich postaciach obserwuje się większą podatność na próchnicę.

Stopień zaawansowania fluorozy zależy od:

• stężenia związków fluoru w wodzie pitnej,
• czasu ekspozycji na fluor,
• indywidualnej wrażliwości organizmum
• czynników środowiskowych,
• obecności wapnia i magnezu w diecie, ponieważ minerały te ograniczają wchłanianie fluoru.

Ze względu na obraz kliniczny fluorozy i stopień nasilenia zmian w uzębieniu wprowadzono wiele klasyfikacji szkliwa plamkowego. WHO zaleca stosowanie wskaźnika fluorozy według Deana.

Kryteria wskaźnika fluorozy Deana są następujące:

0 – stan prawidłowy. Powierzchnia szkliwa jest gładka, lśniąca, ma kremowobiałe zabarwienie, 1 – fluoroza wątpliwa. Na powierzchni szkliwa obserwuje się odchylenia od normalnego wyglądu szkliwa. Pojawia się kilka białych plamek, 2 – fluoroza bardzo łagodna. Obserwuje się małe, białawe, matowe i nieregularne pola, które pokrywają na mniej niż 1/4 powierzchni zęba, 3 – fluoroza łagodna. Białe nieprzezroczystości szkliwa nie przekraczają 50% powierzchni szkliwa, 4 – fluoroza umiarkowana. Na powierzchni szkliwa zęba obserwuje się znaczne uszkodzenia i brązowe plamy, 5 – fluoroza ciężka. Występują drobne lub rozległe zagłębienia lub brunatne przebarwienia. Powierzchnia szkliwa jest uszkodzona, kształt zęba może ulec zmianie.

Rozpoznanie fluorozy zębów stwierdza się na podstawie wyglądu szkliwa, jak również na podstawie informacji o zwiększonej podaży związków fluoru lub potwierdzenia zwiększonej zawartości fluoru w tkankach.

Leczenie fluorozy opiera się uzupełnianiu ubytków próchnicowych, rekonstrukcji i uzupełnianiu ubytków szkliwa, co wspomaga remineralizację szkliwa. Chorzy na fluorozę powinni znajdować się po stałą opieką stomatologa, ale i dbać o higienę jamy ustnej, czyli regularnie myć zęby i nitkować przestrzenie międzyzębowe. Ważne jest, by wybierając pastę do zębów, zwrócić uwagę na to, czy nie zawiera ona fluoru. Do diety warto wprowadzić produkty bogate w wapń, a ograniczyć te, które zawierają fluor.

Zmiany spowodowane fluorozą są trwałe. Można jednak zdecydować się na mikroabrazję (zabieg polegający na starciu mikroskopijnej warstwy szkliwa za pomocą past i narzędzi polerskich), wybielenie zębów przy pomocy nakładek lub lasera, a w zaawansowanym stadium fluorozy zastosować licówki ceramiczne.