Fluoryzacja w gabinecie i w domu, czyli jak wzmocnić szkliwo

Kiedy myślimy o higienie jamy ustnej, w naszych głowach rysuje się obraz szczoteczki i pasty do zębów. Bardziej "zaawansowani" do tego podstawowego zestawu dodadzą jeszcze płyn do płukania jamy ustnej a osoby ze stałymi aparatami ortodontycznymi dodatkowo nici dentystyczne i/lub szczoteczki międzyzębowe. Niestety o fluoryzacji, czyli sposobie na dodatkową ochronę przed próchnicą, pamiętają nieliczni.

Fluoryzacja to zabieg polegający na aplikacji produktu o wysokiej zawartości fluoru, tzw. produktów wysokofluorkowych, na powierzchnię zębów. Dostarcza on do szkliwa duże dawki fluoru – składnika uznanego za złoty standard w profilaktyce próchnicy, zalecanego przez organizacje dentystyczne oraz pediatryczne na całym świecie.

Wzmacnia zęby, zwiększając odporność szkliwa na atak kwasów, ogranicza rozwój bakterii próchnicotwórczych i ich wpływ na powstanie oraz rozwój choroby próchnicowej, hamuje demineralizację, wspomaga i przyspiesza remineralizację.

Fluor tworzy na powierzchni zębów barierę, utrudniając tym samym utworzenie i przyleganie bakteryjnej płytki nazębnej. Badania wskazują, że każde 1000 ppm fluoru w produkcie to redukcja próchnicy o 12,7% [3].

Stomatolodzy zwracają szczególną uwagę na rolę fluoryzacji w najmłodszej grupie pacjentów, czyli u dzieci powyżej 6. roku życia. Zęby mleczne, których szkliwo jest słabiej zmineralizowane niż szkliwo osób dorosłych, łatwiej ulegają zniszczeniu pod wpływem działania kwaśnego środowiska jamy ustnej. Nie należy jednak zapominać również o zapewnieniu odpowiedniego poziomu fluoru w szkliwie zębów młodzieży i dorosłych. Skutecznym rozwiązaniem może być elmex® żel. Jest to preparat o wysokim stężeniu fluoru, który znacząco zmniejsza ryzyko wystąpienia próchnicy w porównaniu z samym codziennym szczotkowaniem zębów, wspomaga remineralizację szkliwa oraz wspiera w leczeniu nadwrażliwości szyjek zębowych. Dodatkowo ogranicza aktywność bakterii próchnicotwórczych oraz sprzyja zachowaniu zdrowych zębów na dłużej.

Profesjonalny zabieg fluoryzacji wykonuje lekarz dentysta w gabinecie stomatologicznym. Aplikuje on za pomocą specjalnych, jednorazowych łyżek lub pędzelka odpowiedni produkt na dokładnie oczyszczoną wcześniej powierzchnię zębów. Do dyspozycji ma dedykowane do tego celu żele, lakiery lub pianki. Zabieg profesjonalnej fluoryzacji powinien być powtarzany, a jego częstotliwość dostosowana do wieku i poziomu ryzyka rozwoju próchnicy danego pacjenta. Przy umiarkowanym ryzyku próchnicy żele, pianki lub lakiery powinny być aplikowane 2 razy w roku, przy wysokim - 4 razy w roku [1].

Można to robić także w domu z pomocą elmex żel. Wysokie stężenie fluoru w produkcie 12500 ppm stosuje się raz w tygodniu zamiast tradycyjnej pasty do zębów. Żel jest przeznaczony dla osób od 6. roku życia.

Zabieg fluoryzacji może zostać przeprowadzony także w szkole. Warunkiem jest obecność odpowiedniego personelu medycznego i pisemna zgoda rodziców na przeprowadzenie fluoryzacji w szkole. Zgodnie z zapisem Ustawy z 12 kwietnia 2019 r. o opiece zdrowotnej nad uczniami każdemu uczniowi szkoły podstawowej i średniej przysługuje możliwość skorzystania z opieki pielęgniarki i stomatologa [2]. Opieka zdrowotna nad uczniami realizowana w szkole obejmuje profilaktyczną opiekę zdrowotną, promocję zdrowia oraz opiekę stomatologiczną. Jeśli w szkole nie ma gabinetu profilaktyki zdrowotnej, wówczas uczeń kierowany jest do Poradni Podstawowej Opieki Zdrowotnej, z którą szkoła ma podpisaną umowę.

Fluoryzacja specjalnie dobranym przez stomatologa produktem powinna być kontynuowana w domu. Jest to ważny element długoterminowej ochrony przed próchnicą. Regularna fluoryzacja w domu, jako skuteczna metoda remineralizacji próchnicy początkowej, jest rekomendowana dla osób z niskim i umiarkowanym ryzykiem rozwoju próchnicy, aby chronić je przed tą chorobą. Zalecana jest także do wzmocnionej profilaktyki próchnicy u dzieci powyżej 6. roku życia, osobom z niskim i umiarkowanym ryzykiem próchnicy jako dodatkowe, okresowe wzmocnienie profilaktyki, pacjentom z wysokim ryzykiem próchnicy, w tym m.in.: osobom z licznymi wypełnieniami, pacjentom z aparatami ortodontycznymi, osobom z mostami lub częściowymi protezami, osobom z obniżonym wydzielaniem śliny, pacjentom z recesjami dziąseł i odsłoniętymi powierzchniami korzeni. Kolejną grupą są dorośli i młodzież, którym stomatolog zalecił wzmocnioną profilaktykę fluorkową (domową lub jako uzupełnienie zabiegów profesjonalnych).

Z uwagi na wysokie stężenie fluoru w produkcie należy zawsze przestrzegać zaleceń lekarza i producenta w zakresie częstotliwości stosowania oraz wieku pacjenta, dla którego dany produkt jest przeznaczony. Produktem stosowanym we wzmocnionej profilaktyce fluorkowej może być np. elmex żel o zawartości 12500 ppm fluoru, którym należy szczotkować zęby 1 raz w tygodniu (zamiast dotychczas stosowaną pastą). Ten produkt rekomendowany jest dla pacjentów powyżej 6. roku życia.

Stres i siedzący tryb życia sprzyjają zaniedbaniom dietetycznym. Nieregularne, bogate w cukry posiłki, podjadanie i brak odpowiedniej higieny jamy ustnej, a także odkładanie kontrolnych wizyt stomatologicznych przyczyniają się do rozwoju próchnicy.

Profilaktycznie elmex żel stosuje się u dzieci powyżej 6. roku życia, młodzieży i dorosłych z niskim lub umiarkowanym ryzykiem próchnicy – zwykle raz w tygodniu zamiast zwykłej pasty, jako dodatkowe wzmocnienie codziennej higieny. Leczniczo (wspomagająco) zalecany jest osobom z wysokim ryzykiem próchnicy, m.in. z aparatami ortodontycznymi, wieloma wypełnieniami, mostami, suchością jamy ustnej czy odsłoniętymi szyjkami – wtedy schemat i częstość stosowania zawsze ustala stomatolog.

- - -

Nazwa produktu leczniczego: Elmex, 12,5 mg fluoru/g, żel, tuba 25 g / 215 g 

Nazwa powszechnie stosowana substancji czynnej: Olaflurum + Dectaflurum + Natrii fluoridum 

Dawka substancji czynnej: 1 g żelu elmex zawiera 12,5 mg fluoru z: 30,32 mg aminofluorku Olaflur, 2,87 mg aminofluorku Dectaflur, 22,1 mg fluorku sodu (Natrii fluoridum)

Postać farmaceutyczna: żel

Wskazania do stosowania: Produkt leczniczy do stosowania: profilaktycznie (do intensywnej profilaktyki próchnicy, zwłaszcza u dzieci, młodzieży oraz u osób szczególnie narażonych na próchnicę, dla pacjentów z aparatami ortodontycznymi, mostami lub częściowymi protezami), leczniczo (do remineralizacji wczesnych zmian próchnicowych, do leczenia nadwrażliwości szyjek zębowych). 

Podmiot odpowiedzialny: CP GABA GmbH, Alsterufer 1-3, 20354 Hamburg, Niemcy

Przedstawiciel podmiotu odpowiedzialnego: Colgate-Palmolive (Poland) Sp. z o.o., ul. Wybrzeże Gdyńskie 6D, 01-531 Warszawa

- - -

To jest lek. Dla bezpieczeństwa stosuj go zgodnie z ulotką dołączoną do opakowania. Nie przekraczaj maksymalnej dawki leku. W przypadku wątpliwości skonsultuj się z lekarzem lub farmaceutą.

- - -

Bibliografia:

[1] U. Kaczmarek, T. Jackowska, M. Mielnik-Błaszczak, A. Jurczak, D. Olczak-Kowalczyk, Indywidualna profilaktyka fluorkowa u dzieci i młodzieży – rekomendacje polskich ekspertów; Nowa Stomatol 2019: 24(2): 70-85

[2] Ustawa z dnia 12 kwietnia 2019 r. o opiece zdrowotnej nad uczniami, Dz. U. 2019 poz. 1078

[3] Tavss i wsp. Am J Dent. 2003: 16(6)