Jak mróz może wpływać na leki? Ważna przestroga dla pacjentów zimą

Jak informował TVN w materiale Marka Nowickiego, zimą część produktów zamawianych przez internet może przez wiele godzin czekać na odbiór w nieogrzewanych punktach, gdzie trafiają przesyłki. Gdy temperatura w niektórych miejscach w Polsce spada poniżej 10 stopni, oznacza to dla preparatów warunki zbliżone do domowej zamrażarki. Tymczasem – jak podkreślają farmaceuci – większości leków nie wolno w ten sposób przechowywać.

- Preparaty, które my w aptekach przechowujemy w temperaturze lodówkowej, czyli między 2 a 8 stopni Celsjusza, czyli powyżej zera, mają najczęściej dopisek "nie zamrażać" - powiedział Łukasz Konka, prezes Okręgowej Rady Aptekarskiej w Łodzi w rozmowie ze stacją.

Po przemarznięciu część leków może tracić właściwości (np. probiotyki dostępne bez recepty), a inne, szczególnie te zawierające dużo wody, mogą się rozwarstwiać albo krystalizować.

Największy problem polega jednak na tym, że po takim przemrożeniu trudno mieć pewność co do dawki. - Nie mamy możliwości zapewnienia właściwego dawkowania, bo nawet jeżeli nie ulegną degradacji składniki aktywne w takim produkcie, to po prostu może się okazać, że przyjmując dawkę leku, tej substancji mamy za mało albo w innej dawce mamy jej za dużo - stwierdziła Iza Książek, dyrektorka Narodowego Instytutu Leków, w wywiadzie udzielonym "Faktom".

W efekcie terapia może być mniej skuteczna, nieskuteczna, a czasem wręcz szkodliwa – szczególnie u osób bardziej wrażliwych, takich jak dzieci i seniorzy.

Jeff Pilz, farmaceuta związany z The Ohio State University Wexner Medical Center zaznacza, że niektóre formy leków bardziej niż inne są wrażliwe na wszelkie wahania temperatur.

Tłumaczy, że najbardziej odporne na wahania są zwykle stałe postacie – tabletki i twarde kapsułki. Znacznie większą ostrożność trzeba zachować przy preparatach płynnych i iniekcyjnych, bo nawet krótka ekspozycja na silny mróz lub wysoką temperaturę może pogorszyć ich jakość. Szczególnie wrażliwe są leki biologiczne na receptę, takie jak przeciwciała monoklonalne. Do grupy preparatów, które potrafią szybko ucierpieć w nieodpowiednich warunkach, często zalicza się też insulinę.

"Najczęściej spodziewanym skutkiem skrajnych temperatur jest potencjalne obniżenie skuteczności" - przestrzega ekspert.

Zobacz także: Lekarze biją na alarm. Tego nigdy nie rób w czasie mrozu

Dla właściwego przechowywania leku jest konsekwencja: preparat ma działać tak samo dobrze w dniu zakupu, jak i później. Dlatego tak ważne jest trzymanie się kilku prostych zasad przechowywania, które podaje serwis Pacjent.gov.

• Leki najlepiej przechowuje się w oryginalnych, szczelnie zamkniętych opakowaniach i razem z ulotką; nie powinno się wyrzucać fragmentu pudełka z datą ważności i innymi danymi identyfikacyjnymi.

• Preparaty warto chronić przed kurzem, zabrudzeniem i uszkodzeniem, a przede wszystkim przechowywać je poza zasięgiem dzieci i zwierząt, najlepiej w zamykanej szafce.

• Domowej apteczki nie umieszcza się w łazience ani kuchni, ponieważ wilgoć i wahania temperatur mogą przyspieszać rozkład substancji czynnych.

• Leki powinny być też zabezpieczone przed światłem – przechowuje się je z dala od słońca i okien, w miejscu suchym i chłodnym. Jeśli ulotka nie wskazuje inaczej, standardem jest temperatura pokojowa (ok. 15–25 stopni). Nie zaleca się wkładania leków do lodówki "na wszelki wypadek", ponieważ niskie temperatury mogą szkodzić równie mocno, jak wysokie.

• Unika się także przekładania tabletek czy kapsułek do innych pojemników, bo zwiększa to ryzyko pomyłek i utraty ważnych informacji z etykiety.

Do lodówki (zwykle 2–8 stopni C) trafiają wyłącznie leki, które wyraźnie tego wymagają – tzw. preparaty termolabilne, m.in. insuliny, szczepionki, niektóre krople do oczu, probiotyki, globulki i czopki oraz niektóre antybiotyki w zawiesinie.

Po zakupie takie produkty przewozi się możliwie szybko (najlepiej w torbie termoizolacyjnej) i umieszcza na środkowej półce lodówki, z dala od tylnej ścianki, aby nie przymarzły. Nie przechowuje się ich w drzwiach lodówki, gdzie łatwo o duże wahania temperatur.

Magdalena Pietras, dziennikarka Wirtualnej Polski

Źródła

1. Tvn24
2. The Ohio State University Wexner Medical Center
3. Pacjent.gov