Jak przygotować dom na powrót osoby niesamodzielnej ze szpitala?

Przygotowania mieszkania lub domu przed powrotem chorego ze szpitala warto rozpocząć od dwóch pomieszczeń, mianowicie sypialni i łazienki. W przypadku sypialni najważniejszy jest komfort i bezpieczeństwo. Jeśli to możliwe, łóżko chorego powinno znajdować się w takim miejscu, do którego opiekun ma łatwy dostęp. Dobrym rozwiązaniem jest również ustawienie łóżka w taki sposób, aby można było podejść do niego z obu stron. Po powrocie chorego ze szpitala zauważymy, że czynności, takie jak zmiana pościeli czy pielęgnacja, są wtedy znacznie łatwiejsze do wykonania.

Jeśli chodzi o otoczenie łóżka, warto z niego usunąć dywaniki, luźne kable, niskie stoliki i inne przedmioty, o które chory mógłby się potknąć. Natomiast pod ręką, np. na stoliku przyłóżkowym, powinny się znaleźć:

• woda oraz inne napoje do picia;
• telefon;
• aktualnie przyjmowane leki, jeśli ich przechowywanie przy łóżku jest bezpieczne;
• chusteczki higieniczne i myjące oraz inne niezbędne akcesoria do pielęgnacji.

W przypadku osób z ograniczoną sprawnością zastosowanie barierek przy łóżku warto skonsultować z personelem medycznym i poprzedzić oceną bezpieczeństwa.

Jeśli chodzi o łazienkę, w tym pomieszczeniu należy zwrócić uwagę przede wszystkim na zminimalizowanie ryzyka poślizgnięć i upadków. Warto usunąć wszystkie luźne dywaniki i chodniki - w ich miejsce lepiej mogą się sprawdzić specjalne, antypoślizgowe maty łazienkowe. Gdy mamy taką możliwość, dobrym rozwiązaniem będzie wymiana wanny na prysznic, najlepiej pozbawiony wysokich progów. Dodatkowo w strefie prysznicowej można zamontować praktyczne uchwyty lub poręcze, które ułatwiają utrzymanie równowagi podczas wchodzenia, wychodzenia i korzystania z natrysku.

Warto wiedzieć

Do wielu upadków i poślizgnięć dochodzi podczas nocnych prób skorzystania z toalety. Dobre oświetlenie na trasie pomiędzy łóżkiem a łazienką może zmniejszyć ryzyko potknięcia lub upadku. Przestrzeń mogą oświetlać np. lampki nocne z czujnikiem ruchu, które automatycznie włączają się po wykryciu obecności.

Przed przywiezieniem bliskiej osoby ze szpitala warto zrobić zapas środków higienicznych i pielęgnacyjnych. O to, co konkretnie powinno się znaleźć w wyprawce, można zawsze zapytać lekarza prowadzącego lub pielęgniarkę. Podstawowe wyposażenie może obejmować np.:

• chusteczki myjące i higieniczne;
• pianki lub płyny do higieny bez użycia wody;
• rękawiczki jednorazowe;
• worki na zużyte materiały higieniczne;
• zapas pościeli i ręczników.

W zależności od stanu zdrowia bliskiej osoby przydatne mogą być również podkłady higieniczne zabezpieczające łóżko oraz pieluchomajtki, majtki chłonne lub inne produkty chłonne: https://chlonne24.pl/pieluchomajtki-dla-doroslych. Tego typu produkty dobiera się nie tylko pod kątem rozmiaru, ale również stopnia chłonności, sprawności ruchowej chorego oraz jego indywidualnych preferencji.

Osoba przewlekle chora lub unieruchomiona wymaga szczególnej troski. Wynika to między innymi z faktu, iż ograniczona mobilność ciała sprzyja powstawaniu odleżyn. Uszkodzenia skóry i głębiej położonych tkanek powstają najczęściej w wyniku długotrwałego nacisku. Mogą być bolesne i trudne w leczeniu, a w zaawansowanych przypadkach prowadzić do poważniejszych powikłań.

Profilaktyka odleżyn powinna rozpocząć się od pierwszych dni opieki domowej, przy czym jej najważniejsze elementy to regularna zmiana pozycji ciała oraz systematyczna pielęgnacja. Jeśli stan chorego na to pozwala, warto zmieniać jego pozycję zgodnie z zaleceniami personelu medycznego, np. co około 2-3 godziny (częstotliwość powinna być dostosowana do indywidualnej sytuacji). Codzienna pielęgnacja skóry osoby niesamodzielnej powinna z kolei obejmować delikatne mycie, dokładne osuszanie oraz stosowanie preparatów ochronnych. Ważna jest także regularna kontrola miejsc narażonych na ucisk i wilgoć, częsta zmiana wyrobów chłonnych oraz unikanie przegrzewania chorego.

Warto zachęcać chorego do korzystania z uchwytów i drabinek przy łóżku oraz samodzielnego poruszania się (w miarę możliwości). A jeśli ryzyko odleżyn jest duże, lekarz może zalecić stosowanie specjalnie opracowanych wyrobów medycznych, takich jak np. materace przeciwodleżynowe czy specjalne poduszki odciążające.

Bibliografia:

1. National Institute on Aging (2024). Home Safety Tips for Older Adults. [online]. Available at: https://www.nia.nih.gov/health/aging-place/home-safety-tips-older-adults [dostęp online: 18.09.2026 r.]
2. NHS (2023). Pressure ulcers (pressure sores). [online]. Available at: https://www.nhs.uk/conditions/pressure-sores [dostęp online: 18.09.2026 r.]
3. Zaidi, S.R.H., Sharma, S. (2024). Pressure Ulcer. [online] National Library of Medicine. Available at: https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK553107 [dostęp online: 18.09.2026 r.]