Wszystko o rezonansie magnetycznym

Rezonans magnetyczny jest obecnie najlepszym narzędziem diagnostyki obrazowej. Pozwala nie tylko zobaczyć struktury wewnętrzne organizmu, ale także poznać ich funkcję i skład chemiczny. Dodatkowo rezonans magnetyczny jest badaniem bardzo bezpiecznym, co jeszcze zwiększa jego użyteczność. Obrazowanie rezonansem magnetycznym pomaga w wykrywaniu nowotworów, groźnych urazów głowy i innych nieprawidłowości. Początek stosowania tej aparatury datuje się na lata 80. XX wieku.

Zastosowanie rezonansu magnetycznego jest szczególnie szerokie w dziedzinach wiedzy zajmujących się układem nerwowym. Dzieje się tak dlatego, że obrazowanie rezonansem pozwala nie tylko z bardzo dużą dokładnością obejrzeć strukturę mózgu, ale także daje pogląd o funkcjonowaniu tego narządu. Wiele guzów układu nerwowego ma bardzo podobną gęstość do prawidłowego mózgu. Dlatego nie da się ich zobaczyć przy pomocy tomografii komputerowej. Oczywiście można czekać aż guz wywoła efekt masy (przesunie struktury mózgu), ale wtedy najpewniej będzie już za późno na uratowanie życia chorego. Właśnie w takich sytuacjach stosuje się rezonans magnetyczny. Dzięki różnym sekwencjom T1, T2, PD, FLAIR, itp. można zobaczyć guzy niewidoczne w tomografii komputerowej i innych technikach obrazowania. Dodatkowo w sekwencji T1 można zobaczyć obrzęk i granice guza. Na tej podstawie ocenia się stopień jego złośliwości. Dzięki obrazowaniu w różnych sekwencjach, rezonans magnetyczny pozwala w łatwy sposób odróżnić guzy nowotworowe od nacieków zapalnych, ropni czy starych krwiaków.

Rezonans magnetyczny stanowi podstawę diagnostyki i monitorowania postępów chorób neurodegeneracyjnych - stwardnienia rozsianego czy stwardnienia zanikowego bocznego. Bez rezonansu magnetycznego znacznie trudniej wcześnie je rozpoznać i rozpocząć leczenie.

W dzisiejszym świecie wszelkiego rodzaju zwyrodnienia kręgosłupa są coraz częstsze. W zasadzie trudno znaleźć osobę po 40., która nie narzekałaby na bóle krzyża. Rezonans magnetyczny pozwala nie tylko uwidocznić strukturę kręgów kręgosłupa (jak tomografia komputerowa), ale daje też dokładny obraz rdzenia, nerwów i krążków międzykręgowych (dysków). Dzięki temu neurochirurdzy mogą kwalifikować do operacji kręgosłupa jedynie osoby, którym operacja przyniesie wyraźną ulgę. Rezonans magnetyczny stanowi również podstawę diagnostyki przepuklin jądra miażdżystego, które są jedną z najczęstszych dyskopatii. Ponadto dzięki obrazowaniu rezonansem magnetycznym kręgosłupa można diagnozować choroby, które jeszcze do niedawna nie były w ogóle leczone i rozpoznawane. Mowa tu o niewielkich guzach i torbielach wewnątrzrdzeniowych (syringomielia), których wczesna diagnostyka jest możliwa jedynie przy pomocy rezonansu magnetycznego.

W Polsce podstawowym badaniem oceniającym czynność serca jest echo serca, czyli ultrasonograficzna ocena tego narządu. Jest to badanie dobre, i jeśli przeprowadza je wykwalifikowany kardiolog, dostarcza nam wielu ważnych informacji. Jednak obrazowanie serca za pomocą rezonansu magnetycznego pozwala znacznie dokładniej zobaczyć wszystkie struktury. MR jest znacznie czulszy niż USG i ma większą rozdzielczość. Pozwala zobaczyć z jaką prędkością krew przepływa przez naczynia wieńcowe, które mają zaledwie 2-3 mm średnicy. Niestety ze względu na duży koszt badania rezonansem magnetycznym jest ono zarezerwowane jedynie dla chorych, u których ta dokładność ma szczególne znacznie. MR serca wykonuje się u osób poddawanych operacjom kardiochirurgicznym na otwartym sercu. Dzięki MR chirurg wie dokładnie, jak przebiegają naczynia, co ułatwia operację.

Rezonans magnetyczny jamy brzusznej nie jest głównym sposobem diagnostyki chorób tego obszaru. Jednak czasem może zaoszczędzić chorym bólu. W przypadku chorób dróg żółciowych głównym badaniem diagnostycznym jest endoskopowa cholangiopankreatografia wsteczna, w skrócie ECPW. Badanie polega na podaniu kontrastu do dróg żółciowych cewnikiem wprowadzanym przez przez odbyt. Wykonuje się ją za pomocą specjalnego endoskopu, który pozwala dotrzeć do brodawki Vatera (ujście dróg żółciowych do jelita), następnie wstecznie podaje się kontrast. Jest to badanie nieprzyjemne a wręcz bolesne i może prowadzić do ciężkich powikłań z ostrym zapaleniem trzustki włącznie. Tymczasem od niedawna można oglądać drogi żółciowe na porównywalnym poziomie dokładności za pomocą bezkontrastowego cholangio MR. To specjalna sekwencja rezonansu magnetycznego, która uwidacznia przepływ żółci, ewentualne złogi lub stany zapalne, które ten przepływ utrudniają.

Ortopedia to nie tylko złamania kości. W dzisiejszych czasach równie często dochodzi leczy się uszkodzenia miękkich elementów narządu ruchu, takich jak więzadła, ścięgna, chrząstki i nerwy. Te struktury nie są widoczne w tomografii komputerowej i na klasycznym zdjęciu RTG. Można je zobaczyć przy pomocy USG, co jest bardzo trudne i nie zawsze możliwe, dlatego rezonans magnetyczny znalazł szerokie zastosowanie w diagnozowaniu i leczeniu urazów miękkich części układu ruchu. Także zwyrodnienia stawów, chondromalacje, degeneracje mięśni, stany zapalne ścięgien i więzadeł dość łatwo można zobaczyć w rezonansie magnetycznym. Ponadto pozwala on zdiagnozować bardzo subtelne zmiany, takie jak pęknięcie łąkotki stawu kolanowego.

Rezonans magnetyczny jest również w chorobach zwyrodnieniowych czy infekcyjnych. Nagłe zaburzenia mowy (afazja) u młodego człowieka mogą świadczyć o tętniaku lub guzie, ale tez o zapaleniu. Rezonans magnetyczny pozwala zdiagnozować opryszczkowe zapalenie układu nerwowego w fazie, kiedy jeszcze można pomóc choremu. Bez MR choroba ta prowadzi do trwałego kalectwa najczęściej polegającego na nieodwracalnym uszkodzeniu struktur odpowiedzialnych za mowę i dożywotnej afazji.

Źródła

1. Sąsiadek M. Rezonans magnetyczny w praktyce klinicznej, Urban & Partner, Wrocław 2007, ISBN 83-60290-50-7
2. Pruszyński B. Radiologia - diagnostyka obrazowa, Rtg, TK, USG, MR i medycyna nuklearna, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2011, ISBN 978-83-200-4325-9
3. Brant W.E., Helms C.A. Podstawy diagnostyki radiologicznej, Medipage, Warszawa 2008, ISBN 978-83-89769-69-X
4. Oestmann J.W. Radiologia kliniczna - zaczynamy, Medipage, Warszawa 2007, ISBN 83-89769-32-9