Komunikacja niewerbalna

Dotyk jest często utożsamiana z mową ciała. Jednak mowa ciała to w psychologii społecznej nieco węższe pojęcie, które obejmuje mimikę, pantomimikę, postawy i ukierunkowanie ciała, ruchy oczu, odruch źreniczny oraz sposób używania przestrzeni interpersonalnej. Pozajęzykowe aspekty mowy, np. akcent, zachowania terytorialne, kontakt wzrokowy, sposób organizacji przestrzeni czy ubiór to aspekty składające się na komunikację niewerbalną, które jednak nie są mową ciała.

Polecane wideo:

1. Zachowania niewerbalne

Do sygnałów niewerbalnych można zaliczyć np.: gestykulację, wyraz mimiczny twarzy, dotyk, kontakt fizyczny, spojrzenia, postawę ciała, odległość od partnera interakcji itp. Mowa ciała jest bardzo złożona, a jej znajomość ułatwia zrozumienie rozmówcy.

Spośród wielu klasyfikacji form komunikacji niewerbalnej, klarownością i prostotą wyróżnia się podział Alberta Harrisona, zgodnie z którym występuje:

  • kinezjetyka (kinetyka) – głównie ruchy ciała i kończyn oraz mimika twarzy;
  • proksemika – odległości w przestrzeni, relacje przestrzenne, dystans fizyczny;
  • parajęzyk – wskaźniki sposobu mówienia, np. tonacja wypowiedzi, akcent, rezonans, artykulacja, tempo, rytm, siła głosu.

Waldemar Domachowski proponuje, by ze względu na sytuację nadawcy komunikatu niewerbalnego wyróżnić komunikaty indywidualne (przejawiane w samotności) oraz komunikaty interakcyjne (gdy są obecni nadawca i odbiorca informacji). Na komunikaty indywidualne składa się:

  • mowa ciała (mimika, gestykulacja, ruchy, reakcje wegetatywne);
  • niewerbalne aspekty komunikacji słownej (powtórzenia, ominięcia, pomyłki językowe, ton głosu, cisza, wysokość dźwięków);
  • zmiany wielkości źrenic.

W skład komunikatów interakcyjnych wchodzą:

  • kontakt wzrokowy;
  • przestrzeń intymna – obszar bezpośrednio otaczający jednostkę, w którym przebiega większość jej kontaktów z innymi. Przestrzeń personalna to zwykle 45 cm z przodu, 15 cm po bokach i 10 cm z tyłu. Wejście innych w przestrzeń intymną jest traktowane jako napad, inwazja;
  • terytorialność – tendencja do uruchamiania różnorodnych mechanizmów obrony zajętego terytorium, np. organizowanie przestrzeni wokół siebie, zajmowanie określonego miejsca przy stole, odległości między rozmówcami;
  • formacja facingowa – ustawienie się ludzi względem siebie „twarzą w twarz” (face to face);
  • przestrzeń interpersonalna – analizowanie relacji społecznych na poziomie subtelnych komunikatów niewerbalnych.

2. Po co człowiekowi język ciała?

Oprócz słów można komunikować się za pomocą gestów, postawy ciała, mimiki twarzy. Jeśli nawet nie wypowiadasz zdań, twój uśmiech, zmarszczone brwi, noga założona na nogę, skrzyżowane ręce, milczenie, przymrużone oczy są konkretnymi sygnałami emocji, uczuć, samopoczucia czy intencji.

Mowa ciała jest bardziej wiarygodna niż słowa. Ponad 50% znaczenia komunikatu zawiera się w ruchach ciała. Albert Mehrabian zaproponował następujący wzór odnośnie do porozumiewania się: ogólne uczucie = 7% uczucia wyrażone słowami + 38% uczucia wyrażone głosem + 55% uczucia wyrażone mimiką. Jedną z najważniejszych funkcji, jaką pełni wymiana bezsłowna, jest utrzymywanie stopnia intymności interpersonalnej na poziomie odpowiednim dla danego poziomu rozwoju relacji. Michael Argyle proponuje nawet zmatematyzować wielokanałowe oddziaływanie zachowań niewerbalnych i przedstawia wzór: poziom intymności = ilość uśmiechów + długość spojrzeń wzajemnych + dystans fizyczny + intymność tematu rozmowy.

Funkcje komunikacji niewerbalnej to m.in.:

  • informacyjna – przekazywanie wiadomości bez użycia słów, np. gest potakiwania na znak zgody;
  • ekspresyjna – wyrażanie uczuć i emocji, np. uśmiech jako przejaw sympatii, życzliwości;
  • samoprezentacyjna – gesty służą budowaniu własnego wizerunku i autopromocji, np. piramidka ułożona z dłoni może oznaczać „jestem kompetentny, wszystko wiem”;
  • regulacyjna – mowa ciała służy monitorowaniu i kontrolowaniu przebiegu interakcji czy rozmowy z interlokutorem, np. unikanie kontaktu wzrokowego może świadczyć o znudzeniu i chęci przerwania dialogu;
  • adaptacyjna – gesty umożliwiają porozumienie się w sytuacjach, kiedy nie można użyć języka mówionego, np. przyzywanie do siebie za pomocą ruchu palcem.

3. O czym świadczą gesty?

Wiele poradników proponuje techniki uwodzenia za pomocą gestów i mowy ciała. Podkreśla się często, że gwarancją udanego flirtu jest zrozumienie i umiejętność odczytywania języka płci przeciwnej. Na pewno nie ma metod-wytrychów do poprawnej analizy języka ciała partnera interakcji, jednak istnieją pewne przejawy czy nawet mikroruchy, które mogą wskazywać na określone tendencje i postawy.

  • Sygnały sympatii – zbliżanie się, ograniczanie dystansu fizycznego, uśmiech, dotyk, gesty otwartości i przyjaźni.
  • Sygnały zaufania – odsłonięta pozycja ciała, szerokie gesty, przytulanie się, pokazywanie otwartych dłoni.
  • Sygnały dominacji i władzy – aranżowanie przestrzeni własnej, inwazja w przestrzeń intymną rozmówcy, zajmowanie lepszego miejsca przy stole, zdecydowany i rozkazujący ton głosu, surowy i despotyczny wyraz twarzy.
  • Sygnały gotowości do walki – agresja, atak, bojowa postawa ciała, krzyk, groźny wyraz twarzy.
  • Sygnały pobudzenia seksualnego – zalotne spojrzenia, długi kontakt wzrokowy, pieszczotliwy dotyk, prezentacja swych wdzięków, westchnienia o odpowiedniej tonacji.
  • Sygnały szoku – stany ekstatyczne, znieruchomienie, krzyk, gwałtowne ruchy ciała, rozszerzone źrenice.

Trzeba pamiętać, że wiele komunikatów ma dwie warstwy znaczeniowe. Jedna to informacja na poziomie słów, a druga to metakomunikat, czyli informacja dotycząca uczuć i nastroju mówiącego wyrażona nie wprost, ale poprzez rytm, wysokość dźwięku czy tzw. modyfikatory werbalne. Metakomunikaty są źródłem wielu konfliktów interpersonalnych, gdyż pozornie jasne i logiczne zdanie może poprzez np. intonację opadającą wyrażać wrogość, irytację czy potępienie.

Modyfikatory werbalne, czyli wyrazy modalne, to słowa, które dodają do wypowiedzi niuanse znaczeniowe. Należą do nich takie słowa, jak: tylko, naprawdę, teraz, ostatnio, znów, jedynie, odrobinkę. Zazwyczaj wyrażają aluzyjnie (w podtekście) dezaprobatę i irytację. Są one elementem parajęzyka.

Bibliografia

  • Domachowski W., Kowalik S., Miluska J., Komunikacja niewerbalna [w:] Z zagadnień psychologii społecznej, PWN, Warszawa 1984, ISBN 83-01050-31-4.
  • Kaczmarek B., Misterne gry w komunikację, Wyd. UMCS, Lublin 2005, ISBN 83-227-2362-8.
  • McKay M., Davis M., Fanning P., Sztuka skutecznego porozumiewania się, GWP, Gdańsk 2004, ISBN 83-87957-37-2.
  • Nęcki Z., Komunikowanie niewerbalne [w:] Komunikacja międzyludzka, Wyd. Profesjonalnej Szkoły Biznesu, Kraków 1996, ISBN 83-85441-45-X.

Komunikacja

Polecane wideo:

Komentarze (1)
~Arni
~Arni

To prawda. Przekonałem się o tym na własnej skórze ;) Sporo dowiedziałem się na temat język ciała na szkoleniu z negocjacji oraz z bloga http://www.negocjacjewbiznesie.pl Jak ktoś chce pogłębić ten temat, to zachęcam do lektury.

Odpowiedz
zapytaj lekarza

za darmo

  • Odpowiedź w 24 godziny
  • Bez żadnych opłat
  • Lekarze, psychologowie, dietetycy

lekarzy jest teraz online

0/500

Komunikacja
najnowsze pytania

DYSKUSJE NA FORUM

Artykuły Komunikacja
Komunikacja

Mowa ciała w związku

Mowa ciała w związku

Zachowania niewerbalne mają wielkie znaczenia dla budowania wrażenia na innych osobach. Pozycja ciała w czasie rozmowy świadczy m.in. o stopniu napięcia czy zamknięciu na partnera.

Komunikacja

Efekt halo, czyli ładni mają łatwiej

Efekt halo, czyli ładni mają łatwiej

Wiele osób uważa, że ludzie atrakcyjni mają w życiu lżej. Łatwiej im dostać pracę, nie mają problemów ze znalezieniem partnera, a inni postrzegają ich jako miłych, przyjaznych, sympatycznych i inteligentnych. Dlaczego w niektórych przypadkach faktycznie...

Komunikacja

Kłamstwo

. Jak się jednak okazuje, współcześni ludzie są skłonni uznawać kłamstwa za nieodzowny element naturalnej komunikacji. Oszukiwanie konwersacyjne stało

Komunikacja

Etykietowanie

Etykietowanie to inaczej naznaczanie społeczne, stygmatyzacja, czyli proces polegający na nadawaniu określeń jednostkom albo grupom społecznym, wskutek czego zaczynają oni zachowywać się zgodnie z przypiętą im „etykietką". Stygmatyzacja bardzo często...

Komunikacja

Czy potrafisz uważnie słuchać?

jest bardzo ważnym elementem komunikacji z innymi ludźmi. Na aktywne słuchanie składa się okazywanie uwagi, kontakt wzrokowy, parafrazowanie

Komunikacja

Język ciała

Język ciała

i kłamstwo. Na czym polega tajemnica mowy ciała? Jak trafnie interpretować sygnały niewerbalne? Komunikacja niewerbalna (...) Komunikacja niewerbalna to ukryty i często nieuświadomiony...

Komunikacja

Mówienie nie

Mówienie „nie" nie należy do najprostszych zadań. Nikt z nas nie lubi, kiedy ktoś nam odmawia. Umiejętność odmowy składa się na asertywność - zdolność wyrażania siebie, własnych poglądów, zdania, opinii, zdolność przyjmowania krytyki i pochwał,...

Komunikacja

Kłótnia przez SMS-y. Przeczytaj i dowiedz się, czy to ma sens

Kłótnia przez SMS-y. Przeczytaj i dowiedz się, czy to ma sens

i właśnie w ten sposób postrzegają komunikację. Bywa, że czasem na siłę doszukują się drugiego dna w wiadomości od ukochanego, który tak naprawdę (...) - trwały ślad w telefonie Czasem pod wpływem negatywnych emocji możemy użyć słów,...

Komunikacja

Nieśmiałość

Nieśmiałość

Czym tak naprawdę jest nieśmiałość? Czy można zaszufladkować ją jako wycofanie, lęk i unikanie sytuacji, w których byłoby się narażonym na ocenę innych osób? Jak wpływa taka cecha charakteru na kontakty społeczne danej jednostki i jej rozwój zawodowy?...

Komunikacja

Asertywność

to tylko odważne mówienie „nie"? Czy asertywność przydaje się w komunikacji międzyludzkiej? Jakie są zalety asertywności i jak to pojęcie rozumiano (...) , że asertywność to składowa inteligencji emocjonalnej, a pozostali, że zachowania...