Kwalifikacja wojskowa – kategorie, przebieg, wezwanie

Kwalifikacja wojskowa, zwana również komisją wojskową, to procedura, której celem jest wprowadzenie danych do ewidencji wojskowej oraz określenie zdolności fizycznej i psychicznej do pełnienia służby wojskowej osób podlegających obowiązkowi stawienia się do kwalifikacji oraz tych, które zgłosiły się w trybie ochotniczym do pełnienia służby wojskowej.

Obowiązkiem kwalifikacji wojskowej w czasie pokoju objęci są mężczyźni, którzy kończą w danym roku kalendarzowym 19 lat i kobiety, które w danym roku akademickim kończą naukę na kierunku lekarskim, lekarsko-dentystycznym lub analityka medyczna, farmacja, pielęgniarstwo, psychologia, ratownictwo medyczne, weterynaria bądź w szkołach policealnych kształcących w zawodach technik farmaceutyczny i technik weterynarii.

Do kwalifikacji wojskowej mogą się zgłosić również ochotnicy, niezależnie od posiadanych kwalifikacji i wykształcenia, jeżeli ukończyli co najmniej 18 lat.

Osoby podlegające obowiązkowi stawienia się do kwalifikacji wojskowej otrzymują imienne wezwania od wójta lub burmistrza. Za przeprowadzenie kwalifikacji wojskowej na terenie powiatu (miasta na prawach powiatu) odpowiada starosta (prezydent miasta). Nadzór nad przeprowadzaniem kwalifikacji wojskowej sprawuje Minister Obrony Narodowej, a nad przygotowaniem i przebiegiem kwalifikacji wojskowej czuwają wojewodowie.

O miejscu i terminie przeprowadzania kwalifikacji wojskowej informują również stosowne obwieszczenia. Kwalifikacja wojskowa jest ogłaszana nie później niż na 14 dni przed dniem jej rozpoczęcia.

Jeżeli z ważnych przyczyn wezwana osoba nie może stawić się w wyznaczonym terminie, musi zawiadomić o tym właściwy organ. Kwalifikacja dla osób wezwanych jest obowiązkowa (służba w wojsku nie jest w Polsce obowiązkowa, ale kwalifikacja przed wojskową komisją lekarską tak). Oznacza to, że każdy, kto otrzymał wezwanie, w wyznaczonym terminie musi stawić się przed komisją. Niedopełnienie tego obowiązku może grozić doprowadzeniem przez policję lub grzywną.

Jak wygląda komisja wojskowa? Na proces kwalifikacji wojskowej składają się takie czynności jak:

• sprawdzenie tożsamości osób podlegających stawieniu się do kwalifikacji wojskowej,
• określenie zdolności fizycznej i psychicznej do służby wojskowej osób podlegających stawieniu się do kwalifikacji wojskowej,
• wstępne przeznaczenie osób podlegających stawieniu się do kwalifikacji wojskowej do poszczególnych form obowiązku obrony oraz przyjęcie wniosków o przeznaczenie do służby zastępczej,
• wprowadzenie danych do ewidencji lub aktualizacja ewidencji wojskowej i przetwarzanie danych gromadzonych w tej ewidencji,
• wydanie zaświadczenia o stawieniu się do kwalifikacji wojskowej, uregulowanym stosunku do służby wojskowej oraz o orzeczonej zdolności do służby wojskowej,
• wydanie oświadczenia o zdolności lub niezdolności do odbywania służby wojskowej, nadanie stopnia wojskowego szeregowego i przeniesienie osób podlegających stawieniu się do kwalifikacji wojskowej do pasywnej rezerwy.

Osoby, które po raz pierwszy są wezwane do kwalifikacji wojskowej, powinny zabrać ze sobą dowód osobisty lub inny dokument potwierdzający tożsamość, dokumentację medyczną, aktualną fotografię bez nakrycia głowy (o wymiarach 35 mm x 40 mm) oraz dokumenty potwierdzające wykształcenie, posiadane kwalifikacje zawodowe albo zaświadczenie ze szkoły o kontynuowaniu nauki.

Specjalna komisja lekarska ocenia stan zdrowia kandydatów, zarówno fizyczny, jak i psychiczny, a następnie kwalifikuje ich do konkretnych kategorii zdolności do wojska. Niekiedy wymagane są dodatkowe, specjalistyczne badania.

Jakie badania przeprowadza wojskowa komisja lekarska?

Badanie podczas kwalifikacji wojskowa komisja lekarska obejmuje zwykle mierzenie ciśnienia krwi, ważenie, mierzenie, badanie wzroku (także by wykluczyć daltonizm), słuchu i drożności nosa.

Lekarz ogląda także stopy, by wykluczyć płaskostopie. Badane są również wady postawy i naturalna budowa ciała. Osoba wezwana przed komisję musi także odpowiedzieć na pytania dotyczące stanu swojego zdrowia. Wcześniej należy wykonać morfologię krwi.

Powiatowa komisja lekarska, po przeprowadzeniu badań lekarskich oraz weryfikacji dokumentacji medycznej przedstawianej przez osobę poddawaną badaniu, wydaje pisemne orzeczenie o zdolności do czynnej służby wojskowej, ustalając jedną z kategorii zdolności:

• Kategoria A – zdolny do służby wojskowej, co oznacza zdolność do odbywania lub pełnienia określonego rodzaju służby wojskowej, a także zdolność do odbywania służby zastępczej.
• Kategoria B – czasowo niezdolny do służby wojskowej, co oznacza przemijające upośledzenie ogólnego stanu zdrowia albo ostre lub przewlekłe stany chorobowe, które w okresie do 24 miesięcy od dnia badania rokują odzyskanie zdolności do służby wojskowej w czasie pokoju.
• Kategoria D – niezdolny do służby wojskowej w czasie pokoju, z wyjątkiem niektórych stanowisk służbowych przeznaczonych dla terytorialnej służby wojskowej.
• Kategoria E – trwale i całkowicie niezdolny do służby wojskowej w czasie pokoju, w razie ogłoszenia mobilizacji i w czasie wojny.

Zgodnie z rozporządzeniem Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji oraz Ministra Obrony Narodowej z dnia 31 grudnia 2021 r. w sprawie przeprowadzenia kwalifikacji wojskowej w 2022 r. (Dz. U. poz. 17), wydanego na podstawie art. 35 ust. 4 ustawy z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej (Dz.U. z 2021 r. poz. 372 i 1728), od 4 kwietnia do dnia 8 lipca br. na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przeprowadzona zostanie kwalifikacja wojskowa, której procedurą objętych zostanie około 220 tysięcy osób.