Leki na refluks pod lupą. Naukowcy ustalili, kiedy szkodzą

Badacze analizowali wpływ przewlekłego podawania omeprazolu na gospodarkę mineralną u szczurów. Skupili się na żelazie, wapniu, cynku, magnezie, miedzi i potasie. Zwierzęta otrzymywały lek przez 10, 30 i 60 dni, co miało odzwierciedlać różne okresy długotrwałego stosowania u ludzi.

Zaobserwowano istotne zmiany w rozmieszczeniu minerałów w organizmie. Część z nich gromadziła się w żołądku, natomiast w wątrobie i śledzionie pojawiały się zaburzenia ich stężeń. W badaniach krwi stwierdzono podwyższony poziom wapnia oraz obniżony poziom żelaza.

Spadek żelaza wiąże się z ryzykiem rozwoju niedokrwistości. Z kolei zwiększone stężenie wapnia we krwi może sugerować zaburzenia równowagi między jego obecnością w surowicy a magazynowaniem w kościach, co w dłuższej perspektywie może sprzyjać utracie masy kostnej. Autorzy podkreślają jednak, że potrzebne są dłuższe badania, by potwierdzić taki mechanizm.

Inhibitory pompy protonowej blokują enzym odpowiedzialny za końcowy etap produkcji kwasu solnego w żołądku. Ograniczenie kwaśnego środowiska przynosi ulgę w refluksie czy chorobie wrzodowej, ale jednocześnie kwas solny odgrywa istotną rolę w uwalnianiu i wchłanianiu niektórych minerałów z pożywienia.

Przy długotrwałym zahamowaniu wydzielania kwasu wchłanianie składników, takich jak żelazo, magnez czy wapń może być mniej efektywne. Zespół badaczy zwraca uwagę, że choć związek między IPP a niedoborami był już wcześniej sugerowany, ich praca rozszerza wiedzę o dodatkowe pierwiastki, w tym cynk i magnez.

Naukowcy podkreślają, że nie chodzi o "demonizowanie" leków, które są skuteczne i w wielu sytuacjach niezbędne. Problemem jest ich przewlekłe stosowanie bez kontroli lekarskiej, czasem przez miesiące lub lata, także przy łagodnych objawach zgagi.

Choć eksperyment przeprowadzono z użyciem omeprazolu, badacze zaznaczają, że inne leki z tej samej grupy działają w podobny sposób. Część z nich ma nawet silniejsze i dłużej utrzymujące się działanie hamujące pompę protonową, co teoretycznie może nasilać potencjalne skutki uboczne związane z zaburzeniami wchłaniania.

Z dotychczasowych danych wynika, że krótkotrwałe, zgodne z zaleceniami stosowanie inhibitorów pompy protonowej jest bezpieczne dla większości osób. Problem może pojawić się przy terapii przewlekłej, szczególnie bez nadzoru lekarza.

Autorzy badania zwracają uwagę na potrzebę racjonalnego stosowania IPP oraz indywidualnej oceny ryzyka niedoborów. W wybranych przypadkach może być zasadne monitorowanie parametrów laboratoryjnych lub rozważenie suplementacji, ale decyzja powinna należeć do lekarza.

Refluks żołądkowo-przełykowy najczęściej kojarzy się z piekącym bólem za mostkiem. W nocy jednak potrafi przybierać mniej oczywiste formy i dawać objawy, które łatwo przypisać alergii, infekcji czy problemom z układem oddechowym.

Wybudzanie z uczuciem palenia w klatce piersiowej, kwaśny lub gorzki smak w ustach nad ranem, napadowy suchy kaszel, chrypka i konieczność odchrząkiwania po przebudzeniu - to objawy, które powinny skłonić nas do badań.

Groźne są też świsty lub uczucie duszności, nadmierne ślinienie, uporczywe odbijanie, wrażenie cofania się treści żołądkowej do gardła oraz przewlekły ból gardła bez innych objawów infekcji.

Źródło: ACS Omega