Mogą odzyskać czas z dzieckiem. Komu przysługuje uzupełniający macierzyński?

W praktyce oznacza to, że opieka nad dzieckiem może trwać dłużej już po jego powrocie do domu – kiedy obecność rodzica jest szczególnie ważna dla rozwoju i zdrowia malucha.

Nowe rozwiązanie, określane jako uzupełniający urlop macierzyński, powstało w odpowiedzi na wieloletnie postulaty – zarówno środowisk rodzicielskich, jak i specjalistów medycznych. Wcześniej zwracano uwagę, że standardowe przepisy nie uwzględniały specyficznej sytuacji rodzin, których dzieci od pierwszych dni życia wymagają intensywnej opieki medycznej. W efekcie część urlopu macierzyńskiego była "tracona" w czasie hospitalizacji dziecka.

Z perspektywy medycznej i psychologicznej zmiana ta ma duże znaczenie. Jak podkreślają eksperci zajmujący się neonatologią, bliski kontakt z rodzicem po opuszczeniu szpitala wspiera rozwój emocjonalny dziecka, ułatwia budowanie więzi oraz może pozytywnie wpływać na proces zdrowienia. Wcześniaki i noworodki po ciężkich przejściach zdrowotnych często wymagają szczególnej troski, a wydłużony czas opieki domowej sprzyja ich stabilizacji.

– Przez lata zwracaliśmy uwagę, że dotychczasowe przepisy były niesprawiedliwe i nie uwzględniały sytuacji rodzin wcześniaków i hospitalizowanych noworodków. Rok temu wszystko się zmieniło, potrzeby rodziców wcześniaków i hospitalizowanych noworodków zostały dostrzeżone, a uzupełniający urlop macierzyński oddaje tym rodzinom bezcenny czas, który mogą spędzić ze swoim dzieckiem – mówi prof. dr hab. n. med. Maria Katarzyna Borszewska-Kornacka, prezeska Fundacji Koalicja dla wcześniaka.

Po roku obowiązywania nowych przepisów widać już ich realne efekty – według informacji przekazanych przez Fundację, skorzystały z nich tysiące rodzin. Nadal jednak potrzebna jest szeroka edukacja, aby wszyscy uprawnieni rodzice mieli świadomość przysługujących im praw.

Kto może skorzystać z uzupełniającego urlopu macierzyńskiego?

• rodzice dzieci urodzonych przedwcześnie,
• rodzice noworodków urodzonych o czasie, które po porodzie wymagały hospitalizacji.

Długość dodatkowego urlopu jest bezpośrednio powiązana z czasem pobytu dziecka w szpitalu – im dłuższa hospitalizacja, tym więcej dodatkowych dni opieki przysługuje rodzicom po powrocie dziecka do domu. Każdy dzień spędzony przez dziecko w szpitalu może zostać "odzyskany" przez rodziców w formie wydłużonego czasu opieki już po wypisie. Takie rozwiązanie pozwala lepiej dopasować wsparcie systemowe do rzeczywistych potrzeb rodzin i wyrównuje wcześniejsze nierówności w dostępie do czasu opieki nad noworodkiem.

Czytaj także: Opieka nad dzieckiem - powrót do pracy, komu powierzyć

W przypadku wcześniaków, które często wymagają długotrwałej opieki specjalistycznej, dodatkowy urlop może oznaczać nawet kilka tygodni więcej wspólnego czasu. Podobnie jest w sytuacji noworodków urodzonych o czasie, ale zmagających się z problemami zdrowotnymi wymagającymi leczenia szpitalnego – także ich rodzice mogą skorzystać z wydłużonej opieki.

• Najdłuższy, bo sięgający nawet 15 tygodni, dodatkowy urlop przysługuje w przypadku dzieci urodzonych przed 28. tygodniem ciąży lub z masą ciała nieprzekraczającą 1000 gramów.
• W sytuacji, gdy dziecko przychodzi na świat między 28. a 37. tygodniem ciąży i waży więcej niż 1000 gramów, rodzice mogą otrzymać do 8 tygodni dodatkowej opieki.
• Taki sam maksymalny wymiar przewidziano także dla noworodków urodzonych o czasie, które – mimo prawidłowego terminu porodu – wymagały hospitalizacji między 5. dniem a 8. tygodniem życia.

Z rozwiązania mogą skorzystać osoby objęte ubezpieczeniem chorobowym, które mają prawo do urlopu macierzyńskiego. Aby uzyskać świadczenie, konieczne jest złożenie wniosku – do pracodawcy lub odpowiedniej instytucji ubezpieczeniowej – wraz z dokumentacją potwierdzającą pobyt dziecka w szpitalu.

Urlop ten jest w pełni płatny i ma charakter dobrowolny, jednak trzeba go wykorzystać bezpośrednio po zakończeniu podstawowego urlopu macierzyńskiego. Przepisy wymagają również, aby wniosek został złożony odpowiednio wcześniej – co najmniej trzy tygodnie przed jego zakończeniem. Pracodawca nie ma możliwości odmowy przyznania tego świadczenia, jeśli spełnione są wszystkie warunki formalne.

Źródło: Fundacja Koalicja dla wcześniaka.