Może zwiększać ryzyko kolejnego nowotworu. Mają wspólny mianownik

Jak wynika z publikacji w czasopiśmie "JAMA Network Open", większość pacjentek nie jest świadoma tego zagrożenia, mimo że może ono narastać wraz z wiekiem i upływem czasu od pierwotnej diagnozy.

Badacze przeanalizowali dane ponad 85 tys. kobiet ze Stanów Zjednoczonych, które wcześniej chorowały na raka szyjki macicy. Wykorzystali do tego bazę SEER należącą do amerykańskiego Narodowego Instytutu Raka (National Cancer Institute).

Uczestniczki badania były obserwowane nawet przez 20 lat od momentu diagnozy, by sprawdzić, ile z nich zachorowało później na raka odbytu. Wyniki okazały się jednoznaczne – kobiety po przebytym raku szyjki macicy miały niemal dwukrotnie wyższe ryzyko wystąpienia raka odbytu niż populacja ogólna.

Co więcej, ryzyko rosło z wiekiem oraz liczbą lat, jakie minęły od pierwotnego rozpoznania choroby. Największe zagrożenie dotyczyło kobiet w wieku 65–74 lat, u których od diagnozy minęło ponad 15 lat. W tej grupie częstość zachorowań na raka odbytu przekroczyła próg, przy którym lekarze zwykle rozważają wdrożenie badań przesiewowych.

Zarówno rak szyjki macicy, jak i rak odbytu mają wspólną przyczynę – zakażenie wirusami brodawczaka ludzkiego (HPV). Większość osób styka się z HPV w ciągu życia, lecz tylko u części zakażenie prowadzi do zmian nowotworowych.

Proces ten trwa często wiele lat. U niektórych pacjentek wirus może pozostać w organizmie w formie utajonej, a po latach ponownie się uaktywnić i spowodować transformację komórek w innej części ciała. Dlatego nawet po skutecznym leczeniu raka szyjki macicy istnieje długofalowe ryzyko rozwoju nowotworów HPV-zależnych.

Obecnie nie istnieją oficjalne wytyczne zalecające rutynowe badania przesiewowe w kierunku raka odbytu u kobiet, które wcześniej chorowały na raka szyjki macicy. Standardowe badania są dziś rekomendowane jedynie dla wybranych grup wysokiego ryzyka – np. osób z HIV, po przeszczepach narządów czy kobiet, które chorowały na raka sromu.

Nowe wyniki pokazują jednak, że byłe pacjentki onkologiczne także mogą wymagać podobnej opieki. Do tej pory brakowało danych długoterminowych, które potwierdzałyby, jak bardzo ryzyko to wzrasta z upływem czasu. Teraz naukowcy wskazują, że może być ono znacznie większe, niż wcześniej sądzono.

Zobacz także: 50 proc. Polek z rakiem szyjki macicy umiera. "To wynik tragiczny"

Istnieją metody, które pozwalają na wczesne wykrycie zmian nowotworowych w tej okolicy. Najczęściej stosuje się:

• cytologię analną – badanie podobne do testu Pap wykonywanego w diagnostyce raka szyjki macicy,

• anoskopię – badanie endoskopowe, pozwalające obejrzeć kanał odbytu i pobrać próbki do analizy.

Eksperci podkreślają, że ukierunkowane badania przesiewowe u kobiet po przebytym raku szyjki macicy mogłyby pomóc wykrywać kolejne nowotwory na bardzo wczesnym etapie, gdy leczenie jest najskuteczniejsze.

Autorzy badania podkreślają, że kobiety, które pokonały raka szyjki macicy, już raz wygrały walkę o zdrowie, dlatego warto zapewnić im skuteczną ochronę przed kolejnym, potencjalnie unikalnym rakiem.

Lekarze rekomendują, by pacjentki po takim leczeniu:

• regularnie uczestniczyły w kontrolach onkologicznych,

• konsultowały z lekarzem możliwość wykonania badań przesiewowych w kierunku raka odbytu, zwłaszcza po 60. roku życia,

• utrzymywały szczepienia przeciwko HPV, które mogą zapobiegać nawrotom infekcji,

• unikały palenia tytoniu i prowadziły zdrowy tryb życia, który wspiera odporność organizmu.

Jak podsumowują badacze z MUSC Hollings Cancer Center, wyniki te powinny skłonić środowisko medyczne do zrewidowania dotychczasowych zaleceń dotyczących badań przesiewowych.

Dominika Najda, dziennikarka Wirtualnej Polski

Źródła

1. JAMA Network Open