Nowa nadzieja w leczeniu uszkodzeń wątroby. Skuteczna po zatruciu lekiem
Paracetamol (acetaminofen) od lat jest jednym z najczęściej stosowanych leków przeciwbólowych i przeciwgorączkowych. Znajduje się w dziesiątkach preparatów dostępnych bez recepty, a jego skuteczność i bezpieczeństwo – przy prawidłowym dawkowaniu – są dobrze udokumentowane. Problem pojawia się, gdy przekroczymy zalecaną ilość lub łączymy kilka leków zawierających tę samą substancję.
W tym artykule:
Mała cząsteczka, duży potencjał
Według danych Światowej Organizacji Zdrowia paracetamol jest najczęstszą przyczyną ostrej niewydolności wątroby w wielu krajach rozwiniętych. W samych Stanach Zjednoczonych odpowiada za niemal połowę przypadków.
Szybkie podanie antidotum – N-acetylocysteiny (NAC) – wciąż pozostaje standardem leczenia, jednak jej skuteczność zależy od czasu interwencji i nie zawsze pozwala na pełne odwrócenie szkód.
Zespół naukowców z Virginia Commonwealth University postanowił znaleźć nową strategię ochrony wątroby przed skutkami przedawkowania paracetamolu. Badacze skupili się na tzw. inflamasomach – kompleksach białkowych, które aktywują proces zapalnej śmierci komórki, znany jako piroptoza.
Paracetamol powoduje zatrucia. Szwajcarscy naukowcy wzięli pod lupę popularny lek
Kluczowym elementem tego mechanizmu jest białko gasdermina D (GSDMD), które po aktywacji tworzy w błonie komórkowej pory prowadzące do rozpadu hepatocytów. Opracowany przez zespół związek, nazwany YM81, selektywnie wiąże i blokuje GSDMD. W badaniu na myszach, które otrzymały toksyczną dawkę paracetamolu, zastosowanie YM81 ograniczyło uszkodzenia wątroby.
Po 17 godzinach od podania leku eksperymentalnego stężenia enzymów wątrobowych – alaninowej (ALT) i asparaginianowej (AST) transaminazy – były istotnie niższe niż u zwierząt z grupy kontrolnej.
Rezultaty sugerują, że YM81 może chronić miąższ wątroby poprzez zatrzymanie kaskady zapalnej, zanim komórki ulegną zniszczeniu. Co istotne, mechanizm działania YM81 jest inny niż w przypadku N-acetylocysteiny, która neutralizuje toksyczny metabolit paracetamolu (NAPQI).
Szersze zastosowanie inhibitorów GSDMD
Odkrycie ma znaczenie nie tylko w kontekście zatruć lekowych. Ponieważ gasdermina D odgrywa centralną rolę w wielu procesach zapalnych, jej selektywne hamowanie może okazać się przydatne w terapii innych chorób.
Autorzy pracy wskazują na potencjał YM81 lub jego pochodnych w leczeniu sepsy, dny moczanowej, a nawet chorób neurodegeneracyjnych, w których przewlekły stan zapalny przyczynia się do postępu uszkodzeń tkanek.
Shijun Zhang, kierownik projektu, podkreśla, że kolejnym krokiem będzie optymalizacja YM81 pod względem skuteczności i stabilności chemicznej, a następnie przeprowadzenie badań klinicznych u ludzi. Ich celem będzie potwierdzenie bezpieczeństwa stosowania oraz ustalenie, w jakim momencie terapii substancja przynosi największe korzyści.
Choć wyniki badań nad YM81 są obiecujące, eksperci przypominają, że najlepszą strategią jest zapobieganie przedawkowaniom. Należy zawsze sprawdzać skład stosowanych leków, przestrzegać zalecanych dawek i nie łączyć kilku preparatów zawierających paracetamol bez konsultacji z lekarzem.
Dominika Najda, dziennikarka Wirtualnej Polski
Źródła
- PAP
- WHO
Treści w naszych serwisach służą celom informacyjno-edukacyjnym i nie zastępują konsultacji lekarskiej. Przed podjęciem decyzji zdrowotnych skonsultuj się ze specjalistą.
