Nowa szczepionka na raka trzustki i jelit. Obiecujące wyniki badań

Badanie, opublikowane w "Nature Medicine", prowadził zespół kierowany przez dr. Zeva Wainberga z Uniwersytetu Kalifornijskiego w Los Angeles. Szczepionka jest skierowana przeciwko mutacjom genu KRAS – jednemu z najczęstszych napędzających nowotwory mechanizmów genetycznych.

Mutacje te występują w ok. 90 proc. przypadków raka trzustki i 40 proc. raka jelita grubego, a także w około jednej czwartej wszystkich nowotworów.

Do tej pory uznawano je za niezwykle trudne do bezpośredniego zaatakowania. ELI-002 2P wykorzystuje jednak specjalne peptydy, które uczą układ odpornościowy rozpoznawania i niszczenia komórek z mutacjami KRAS.

Do wczesnej fazy badania włączono 25 osób: 20 z rakiem trzustki i 5 z rakiem jelita grubego. Wszyscy przeszli wcześniej standardowe leczenie, w tym operację i chemioterapię, które usunęły widoczne guzy. U pacjentów jednak nadal obecne były mikroskopijne ogniska choroby, niewidoczne w badaniach obrazowych.

Uczestnicy otrzymali do sześciu dawek szczepionki w fazie wstępnej, a część z nich także dawki przypominające. Cały cykl trwał około sześciu miesięcy.

Zobacz także: Rak trzustki rozwija się niepostrzeżenie. Ale jeden objaw jest nagły

Ponad 85 proc. badanych wytworzyło odpowiedź immunologiczną skierowaną przeciwko mutacjom KRAS, a u około dwóch trzecich była ona na tyle silna, by potencjalnie eliminować pozostałe komórki nowotworowe.

Co istotne, u niemal 70 proc. uczestników zaobserwowano również aktywację odporności wobec innych celów w komórkach nowotworowych, których szczepionka nie zawierała.

Pacjenci z rakiem trzustki żyli średnio 29 miesięcy, a od momentu szczepienia przez ponad 15 miesięcy pozostawali wolni od nawrotu choroby – wyniki wyraźnie lepsze niż typowe dla tego nowotworu po leczeniu operacyjnym.

W odróżnieniu od wielu eksperymentalnych szczepionek przeciwnowotworowych, które muszą być projektowane indywidualnie dla każdego pacjenta po analizie guza, ELI-002 2P jest produktem gotowym do zastosowania u wszystkich chorych z odpowiednimi mutacjami. Użyte w niej peptydy mają specjalną lipofilną "część ogonową", która pozwala im zatrzymywać się w węzłach chłonnych – miejscach aktywacji komórek odpornościowych.

Aktualnie trwa badanie fazy 2, w którym szczepionka jest porównywana ze standardową opieką onkologiczną. Jeśli wyniki potwierdzą skuteczność terapii, może to otworzyć drogę do szerokiego stosowania preparatu nie tylko w raku trzustki, ale też w innych nowotworach z mutacjami KRAS.

Eksperci podkreślają, że choć droga do rejestracji takiego preparatu jest jeszcze długa, możliwość skutecznego zaatakowania mutacji KRAS stanowi ogromny przełom w onkologii i realną szansę na zmniejszenie liczby śmiertelnych nawrotów raka trzustki.

Dominika Najda, dziennikarka Wirtualnej Polski

Źródła

1. Nature Medicine