Objawy i diagnostyka łysienia androgenowego

Co to jest łysienie?

Łysienie jest to przejściowe lub trwałe wypadanie włosów na ograniczonej powierzchni lub obejmującej cała owłosioną skórę głowy. Najczęstszą przyczyną wypadania włosów jest łysienie androgenowe. Stanowi ono ok. 95% wszystkich przypadków. Do pozostałych przyczyn łysienia należą:

• przyczyny mechaniczne - łysienie wskutek naciągania włosów uczesaniem, wyrywanie włosów, (trichotillomania),
• przyczyny toksyczne - zatrucia talem, zatrucia arsenem, rtęcią,
• choroby zakaźne - dur, kiła wtórna,
• choroby układowe (np. toczeń),
• leki - środki stosowane w terapii nowotworów i leki immunosupresyjne,
• leki przeciwtarczycowe - środki przeciwkrzepliwe,
• zapalenie autoimmunologiczne- łysienie plackowate,
• choroby włosów (np. grzybica),
• choroby skóry owłosionej (np. liszaj płaski).

Łysienie androgenowe - przyczyny

Łysienie androgenowe jest to wypadanie włosów związane z wpływem androgenów, czyli męskich hormonów płciowych, na mieszki włosowe. Androgeny, a zwłaszcza dihydrotestosteron, wpływają na cykl rozwojowy włosów. Powodują one stymulację rozwoju włosów na twarzy i w okolicach narządów płciowych, zaś hamują ich rozwój w obrębie owłosionej skóry głowy. Skutkuje to skróceniem fazy wzrostu włosa z jednoczesnym wydłużeniem fazy spoczynkowej włosa telogenu, co powoduje, że włosy stają się krótsze, cieńsze i wypadają. U podłoża tego schorzenia leżą zaburzenia genetyczne, wiek i wysokie poziomy androgenów.

Łysienie androgenowe - objawy

Pierwsze objawy łysienia androgenowego pojawiają się u mężczyzn między 20. a 30. rokiem życia, u kobiet nieco później powyżej 30. roku życia. Łysienie rozpoczyna się powiększeniem kątów czołowo-skroniowych, a następnie dochodzi do przerzedzania włosów na szczycie głowy. Ten typ łysienia nazywany jest typem męskim. U kobiet możliwy jest rozwój łysienia typu męskiego, ale także możliwy jest rozwój łysienia typu kobiecego. W typie kobiecym dochodzi do przerzedzenia włosów na szczycie głowy z zachowaniem 2-3 centymetrowego pasma włosów nad czołem. Pierwszym objawem łysienia androgenowego u kobiety może być poszerzenie się przedziałka. Należy zaznaczyć, że łysienie androgenowe u kobiet zazwyczaj nie prowadzi do całkowitej utraty włosów, a jedynie do ich przerzedzenia.

Łysienie androgenowe - diagnoza

Pierwszym etapem w postawieniu diagnozy łysienia androgenowego, jest dokładna i wnikliwa rozmowa z pacjentem o przebiegu procesu wypadania włosów, czasie trwania, stosowanym do tej pory leczeniu, o podobnych przypadkach w rodzinie. Drugim krokiem jest badanie lekarskie, w którym należy ocenić zaawansowanie procesu utraty włosów oraz obecność zmian często towarzyszących łysieniu androgenowemu, takich jak:

• trądzik,
• łojotok,
• hirsutyzm.

Zmiany te podobnie jak łysienie spowodowane są wysokim stężeniem androgenów we krwi. Do rozpoznania łysienia androgenowego u mężczyzny wystarczy zazwyczaj badanie kliniczne. U kobiet wskazane jest wykonanie badań dodatkowych, takich jak trichogram i poziomy hormonalne. Badanie to polega na ocenie stanu korzeni włosów oraz odsetek włosów w poszczególnych fazach cyklu włosowego. Cykl włosowy składa się z trzech faz:

• fazy wzrostu i wydłużania się włosa - anagenu, który trwa kilka lat,
• fazy zaniku - katagenu,
• fazy spoczynku - telogenu.

Fazy rozwoju włosów

W katagenie zmniejszają się procesy metaboliczne we włosie, który ulega skróceniu i traci łączność z brodawką. Faza katagenu trwa kilka tygodni. Następnie włos wchodzi w fazę telogenu, podczas której następuje dalsze ścieczenie włosa zakończone jego wypadnięciem. Trwa ona kilka miesięcy. Fazy te u człowieka przebiegają niesynchronicznie. U zdrowej osoby 85% włosów jest w fazie anagenowej, ok. 15% w fazie telogenowej i 1% w fazie katagenowej. U osoby z łysieniem androgenowym dochodzi do wydłużenia fazy telogenowej, co w trichogramie przejawia się, jako zwiększenie odsetku włosów telogenowych do ok. 30%, oraz skróceniu fazy anagenowej (zmniejszeniu ulega odsetek włosów anagenowych). Ze względu na etiologię hormonalną łysienia androgenowego oraz w celu wykluczenia innych hormonalnych przyczyn utraty włosów pacjentom zleca się wykonanie badań poziomów wolnego i całkowitego testosteronu, dihydroepitestosteronu, estrogenów, poziomu TSH, hormonów tarczycy oraz ferrytyny-białka uczestniczącego w przechowywaniu żelaza w organizmie.

Łysienie androgenowe jest uwarunkowane genetycznie )występuje rodzinnie) i rasowo (najczęściej występuje u mężczyzn rasy białej).