Opuchnięte stopy i kostki? Sygnał ze strony wątroby, serca, trzustki
Obrzęk stóp lub kostek często bywa skutkiem zmęczenia, upału albo długiego siedzenia. Czasem jednak może sygnalizować poważniejszy problem zdrowotny, od chorób żył po zakrzepicę, infekcję czy zaburzenia pracy serca, nerek lub wątroby.
Obrzęk to nie zawsze oznacza problem ze stopami
— Istnieje prawdopodobnie 50 różnych rzeczy, które mogą powodować puchnięcie stóp, kostek i nóg — mówi dr Britt H. Tonnessen, chirurg naczyniowy z Yale Medicine.
Lekarze tłumaczą, że za odprowadzanie płynów z kończyn odpowiadają przede wszystkim dwa systemy: żyły, które kierują krew z nóg do serca, oraz układ limfatyczny, transportujący płyny w organizmie. Kiedy któryś z tych mechanizmów działa gorzej, płyn może zalegać w tkankach. — Te dwa systemy współpracują ze sobą, aby odprowadzać płyn z nóg. Kiedy jednak płyn zalega w stopach, nogach lub kostkach, taki obrzęk nazywa się obrzękiem zastoinowym — wyjaśnia dr Tonnessen.
Przeciążone nogi wołają o pomoc
Jedną z najczęstszych przyczyn opuchlizny jest przeciążenie nóg. Dotyczy to zarówno osób, które cały dzień stoją lub chodzą, jak i tych, które przez wiele godzin siedzą bez ruchu. W drugim przypadku nogi często zwisają w dół, a grawitacja sprzyja gromadzeniu się płynu wokół stóp i kostek. W takiej sytuacji może pomóc odpoczynek z nogami uniesionymi na poduszce. Dr Tonnessen zwraca też uwagę na skarpety uciskowe. — Sięgają od stopy do kolana i są nieco ciaśniejsze w okolicy stopy i kostki, aby zapobiegać gromadzeniu się płynu — mówi.
Opuchlizna może pojawić się także po urazie, np. złamaniu, skręceniu lub zapaleniu ścięgna. W takim przypadku zwykle towarzyszy jej ból. Stan zapalny sprawia, że do uszkodzonego miejsca napływa więcej krwi i płynu, co jest częścią procesu gojenia.
Częstą przyczyną są też żylaki. — Nawet osoby po dwudziestce i trzydziestce mogą mieć żylaki — zaznacza dr Tonnessen. Gdy żyły słabną, a zastawki nie działają prawidłowo, krew zaczyna zalegać w kończynach. Pomóc mogą pończochy uciskowe, aktywność fizyczna, redukcja masy ciała i regularne unoszenie nóg.
Uwaga na leki i słone produkty
— W większości przypadków obrzęk stóp tak naprawdę nie jest problemem samych stóp — podkreśla Tek Fish, certyfikowany podiatra z Clover Podiatry. — Często to coś innego powoduje, że stopy puchną.
Do możliwych przyczyn należą działania niepożądane leków, m.in. doustnych środków antykoncepcyjnych, steroidów, niektórych leków na nadciśnienie, leków przeciwdepresyjnych i preparatów stosowanych w cukrzycy. Jeśli opuchlizna pojawiła się po rozpoczęciu nowej terapii, warto omówić to z lekarzem, ale nie należy samodzielnie odstawiać leków.
Nie bez znaczenia jest również to, jak się odżywiamy. Zbyt duża ilość sodu w diecie sprzyja zatrzymywaniu wody w organizmie. Lekarka radzi więc czytać etykiety produktów, zwłaszcza dań gotowych, zup w puszkach czy napojów, i pilnować dziennego spożycia sodu.
"Kobiece" przyczyny i waga ciała
Obrzęki często występują również u kobiet w ciąży. Organizm zatrzymuje wtedy więcej płynów, a powiększający się brzuch zwiększa nacisk na naczynia krwionośne w nogach. Niewielka opuchlizna bywa fizjologiczna, ale jeśli towarzyszą jej bóle głowy, nudności lub zaburzenia widzenia, trzeba pilnie skontaktować się z lekarzem, bo może to być objaw stanu przedrzucawkowego.
Podobny mechanizm zatrzymywania wody może pojawić się przed miesiączką. Obrzęk dłoni i stóp zwykle ustępuje po kilku dniach. Problem może nasilać także nadmierna masa ciała. — Jeśli dużo siedzisz, dodatkowa masa w okolicy brzucha uciska pachwiny, co może zaburzać przepływ limfy odprowadzającej płyn z nóg — mówi dr Tonnessen. Jak dodaje, nawet utrata kilku kilogramów może przynieść poprawę.
Kiedy obrzęk wymaga pilnej pomocy?
Analizując problem puchnięcia kończyn, szczególną czujność powinien wzbudzić nagły obrzęk jednej nogi. Może świadczyć o zakrzepicy żył głębokich, zwłaszcza po długiej podróży, unieruchomieniu, urazie lub hospitalizacji. Taki stan wymaga szybkiej diagnostyki i leczenia przeciwzakrzepowego.
Pilnej konsultacji wymaga też obrzęk z zaczerwienieniem, ociepleniem skóry i raną. — To sytuacja wymagająca pilnej pomocy medycznej, a nie obserwacji na zasadzie: poczekamy i zobaczymy — mówi dr Fish.
Do lekarza należy zgłosić się również wtedy, gdy obrzęk narasta albo towarzyszą mu duszność, ból w klatce piersiowej, ucisk w klatce lub brzuchu. Takie objawy mogą wskazywać na choroby serca, nerek, wątroby lub inny poważny problem wymagający diagnostyki.
Magdalena Pietras, dziennikarka Wirtualnej Polski
Źródła:
- Prevention
- X
Treści w naszych serwisach służą celom informacyjno-edukacyjnym i nie zastępują konsultacji lekarskiej. Przed podjęciem decyzji zdrowotnych skonsultuj się ze specjalistą.
