Ponad 4 tys. zł z ZUS. Komu należy się świadczenie kompensacyjne?
Świadczenie kompensacyjne to specjalna forma wcześniejszego zakończenia aktywności zawodowej, dedykowana nauczycielom. Nie jest to typowa emerytura, lecz odpowiednik emerytury pomostowej, wypłacany z budżetu państwa, a nie z systemu składkowego. W czerwcu br. pobierało je 10,5 tys. osób, a przeciętna wysokość świadczenia wyniosła 4176,33 zł.
W tym artykule:
Kto może otrzymać świadczenie?
Zgodnie z ustawą z 2009 roku, świadczenie kompensacyjne przysługuje nauczycielowi, który spełnia następujące warunki:
minimum 30 lat stażu pracy, z czego 20 lat pracy nauczycielskiej,
zatrudnienie na co najmniej 1/2 etatu w instytucji edukacyjnej objętej ustawą,
osiągnięcie określonego wieku, który w latach 2025–2026 wynosi: 56 lat dla kobiet oraz 61 lat dla mężczyzn.
Wiek wymagany do uzyskania prawa do świadczenia rośnie stopniowo od 2014 roku i do 2032 roku ma osiągnąć poziom powszechnego wieku emerytalnego.
Pensje nauczycieli. "Nie ma powodów, by ich nie dostawali"
Gdzie trzeba być zatrudnionym?
Prawo do świadczenia mają nauczyciele pracujący w:
szkołach podstawowych i ponadpodstawowych,
przedszkolach,
placówkach kształcenia ustawicznego,
poradniach psychologiczno-pedagogicznych,
młodzieżowych ośrodkach wychowawczych i socjoterapii,
specjalnych ośrodkach szkolno-wychowawczych.
Zgodnie z nowelizacją ustawy z lipca 2025 roku (czekającą na podpis prezydenta), uprawnienia rozszerzą się o nauczycieli pracujących w m.in. bibliotekach pedagogicznych, placówkach doskonalenia nauczycieli, centrach kształcenia zawodowego czy zakładach poprawczych i schroniskach dla nieletnich.
Jak ubiegać się o świadczenie?
Wniosek o świadczenie należy złożyć w ZUS. Zakład przygotował na swojej stronie internetowej kalkulator, który umożliwia wstępne wyliczenie prognozowanej kwoty kompensówki. Przy składaniu wniosku wymagane są dokumenty potwierdzające wiek, staż pracy oraz charakter zatrudnienia.
Ważne: świadczenie wygasa, a więc nie będzie przyznawane nowym rocznikom w nieskończoność – jego przyznawanie kończy się z chwilą osiągnięcia wieku emerytalnego przez kolejne grupy zawodowe.
Zakaz pracy w oświacie
Po przejściu na świadczenie kompensacyjne nauczyciel nie może kontynuować zatrudnienia w szkole, przedszkolu ani żadnej innej placówce oświatowej – nawet w ograniczonym wymiarze godzin. Naruszenie tej zasady skutkuje zawieszeniem wypłat. Dopuszczalna jest jednak praca poza systemem edukacji.
Wyjątki wprowadzono czasowo w związku z napływem uchodźców z Ukrainy – do 31 sierpnia 2025 roku nauczyciel pobierający świadczenie może być zatrudniony jako pomoc nauczyciela w oddziałach przygotowawczych dla dzieci z Ukrainy, bez utraty świadczenia.
Malejąca liczba beneficjentów
Z danych ZUS wynika, że z roku na rok coraz mniej osób korzysta z tego uprawnienia. W czerwcu 2021 roku świadczenia pobierało 13,7 tys. nauczycieli, w 2024 roku już tylko 11,9 tys., a w czerwcu 2025 roku – 10,5 tys. To efekt wygaśnięcia uprawnień i zmieniającej się struktury demograficznej zawodu.
Dominika Najda, dziennikarka Wirtualnej Polski
Źródła
- PAP
Treści w naszych serwisach służą celom informacyjno-edukacyjnym i nie zastępują konsultacji lekarskiej. Przed podjęciem decyzji zdrowotnych skonsultuj się ze specjalistą.
