Poronienie zatrzymane – przyczyny, objawy i postępowanie

Poronienie zatrzymane (missed abortion, poronienie chybione) to obumarcie jaja płodowego, po którym nie nastąpiło wydalenie obumarłego płodu. Najczęściej dochodzi do takich sytuacji, gdy zarodek nie rozwinął się prawidłowo bądź nastąpiło jego wczesne obumarcie.

Kiedy może dojść do poronienia chybionego? Poronienie z definicji to każda strata ciąży, która nastąpi przed ukończeniem 22 tygodnia ciąży. Do obumarcia płodu najczęściej dochodzi do 8 tygodnia ciąży.

Szacuje się, że poronieniem zakończy nawet 20 procent rozpoznanych ciąż klinicznych, czyli takich, które są potwierdzone badaniami laboratoryjnymi i wywiadem medycznym. Najczęściej ma to miejsce około 8-10 tygodnia ciąży. Do 80% poronień dochodzi w I trymestrze ciąży.

Najczęstszą przyczyną poronienia są zaburzenia genetyczne i wady zarodka (np. aberracja chromosomowa, czyli zmiany w liczbie bądź strukturze chromosomów), a także infekcje bakteryjne lub wirusowe (różyczka czy opryszczka) i przewlekłe choroby (choroby tarczycy lub cukrzyca), a także wiek kobiety.

Nie bez znaczenia jest niehigieniczny tryb życia ciężarnej (nieodpowiednia dieta, niedobory składników odżywczych, silny stres) oraz czynniki anatomiczne (np. nieprawidłowa budowa macicy: macica dwurożna, z przegrodą, ale i mięśniaki czy niewydolność szyjki macicy).

Typowe objawy, które zwykle nasuwają podejrzenie poronienia, to silny ból podbrzusza, mocne skurcze oraz obfite krwawienie. Objawy poronienia zatrzymanego często jednak nie są charakterystyczne. Ma to związek z tym, że organizm kobiety nie wydala obumarłego zarodka i w pewnym sensie zachowuje się tak, jakby ciąża trwała. Tym samym objawem poronienia zatrzymanego jest brak powiększania się macicy przez kilka tygodni.

Jak poznać, że ciąża obumarła, a wewnątrz macicy znajduje się martwe jajo płodowe? Poronienie zatrzymane zostaje wykryte podczas badania USG, podczas którego lekarz stwierdza:

• brak czynności serca płodu.
• brak powiększenia się macicy,
• zamkniętą szyjkę macicy.

Obserwuje się także spadek stężenia hormonu β-hCG (ludzka gonadotropina kosmówkowa) we krwi.

Podczas poronienia chybionego martwe jajo płodowe nie jest wydalane, nie następuje samoczynne oczyszczenie organizmu. To dlatego ginekolog podejmuje decyzję co do dalszego postępowania. Możliwe jest:

• postępowanie wyczekujące,
• postępowanie farmakologiczne,
• postępowanie zabiegowe - łyżeczkowanie macicy.

Ponieważ wydalenie martwego zarodka jest kwestią czasu, czasem według lekarza najlepsze jest postępowanie wyczekujące, które pozwala uniknąć zabiegu. Jest to przeciwwskazane u pacjentek z niedokrwistością, zaburzeniami krzepnięcia czy stanami zapalnymi narządów miednicy mniejszej oraz w przypadku ciąży pozamacicznej i zaśniadowej lub o nieznanej lokalizacji.

Gdy martwy płód nie wydostaje się samoistnie, a zbyt długie oczekiwanie na wydalenie zarodka może być niebezpieczne, należy wdrożyć postępowanie farmakologiczne, czyli za pomocą leków wywołać skurcze macicy. Ich zadaniem jest wywołanie skurczy macicy, które prowadzą do wydalenia zatrzymanego jaja płodowego. Szczególnym przeciwwskazaniem do takiego działania są reakcje alergiczne związane ze stosowanymi lekami. Skutkiem procedury jest wydalenie jaja płodowego i opróżnienie jamy macicy.

Czasem konieczne jest wykonanie zabiegu. Postępowanie zabiegowe polega na łyżeczkowaniu ścian jamy macicy w znieczuleniu ogólnym. Podczas zabiegu rozszerzana jest szyjka macicy i usuwana jej zawartości, w tym przypadku martwy płód. To metoda z wyboru w przypadku poronienia powikłanego stanem zapalnym, wystąpienia krwotoku lub ciąży zaśniadowej.

Co istotne, w przypadku kobiet z grupą krwi Rh minus niezbędne jest zastosowanie profilaktyki konfliktu serologicznego związanej z podaniem odpowiedniej dawki immunoglobuliny anty-D. A co z kolejną ciążą po poronieniu? Z poczęciem dziecka najlepiej trzeba odczekać kilka miesięcy, zgodnie z zaleceniami lekarza.