Potworniak jajnika – charakterystyka, objawy, diagnostyka, leczenie

Potworniak jajnika należy do grupy nowotworów germinalnych jajnika, to znaczy, że rozwija się z pierwotnych komórek płciowych (tzw. gonocytów), a następnie różnicuje się w tkanki płodowe o różnym stopniu zaawansowania i dojrzałości. Zazwyczaj guz rozwija się w prawym jajniku, lub obustronnie. Podział potworniaków jajnika dokonuje się biorąc pod uwagę stopień dojrzałości tkanek płodowych.

Najczęściej występującym potworniakiem jajnika jest potworniak dojrzały (łac. teratoma maturum), przyjmuje on formę łagodnej zmiany o strukturze torbielowatej a jego wielkość wynosi do 10 centymetrów. W potworniaku jajnika dojrzałym znajdują się różne struktury komórek, np. jak masy łoju ze splątanymi włosami, a czasem wyniosłości z wyrastającymi zębami, lub zdeformowana tkanka chrzęstna lub kostna.

Postać pierwotniaka jajnika niedojrzałego występuje rzadziej niż potworniak dojrzały, najczęściej dotyczy młodych dziewcząt (około 18 roku życia). Jego budowa jest lita, w przeciwieństwie do pierwotniaka dojrzałego. Stopień złośliwości potworniaka jajnika jest tym wyższy, im niższa jest dojrzałość tworzących go komórek. Dla określenia rokowania istotne jest określenie czy w guzie obecne są komórki niezróżnicowanej tkanki nerwowej (które wpływają na agresywność nowotworu).

Objawy pierwotniaka jajnika bardzo często rozwijają się bezobjawowo. Zdarza się, że obecność guzu może prowadzić do problemów z zajściem w ciążę. Wraz z rozwojem guz nabiera większych rozmiarów i może prowadzić do dolegliwości takich jak: dyskomfort w obrębie podbrzusza, pobolewania jamy brzusznej, nudności, zgaga, krwawienia międzymiesiączkowe , ból pleców.

Ze względu na możliwość wystąpienia skrętu szypuły torbieli mogą wystąpić objawy potworniaka jajnika w postaci: ostrego bólu brzucha, napięcia mięśni brzucha, dreszczy i podwyższonej temperatury ciała, nudności oraz wymiotów.

Do wykrycia potworniaka jajnika może dojść podczas wykonywania USG miednicy lub USG porzezpochwowego. Niektóre guzy mogą zawierać zwapnienia odpowiadające zawartości zębów, które są wykrywane podczas RTG jamy brzusznej. Potworniak jajnika może zostać wykryty całkiem przypadkowo,  podczas wykonywania operacji nie związanej z tą dolegliwością.

• Nowotwór jajnika
• Widok przekrojowy zmian potworniakowych
• Torbiele jajników – przyczyny, rodzaje

Leczenie potworniaków jajnika może polegać na chirurgicznym usunięciu zmiany, lub poprzez wykonanie klasycznej laparotommi. W niektórych przypadkach podczas zabiegu może dojść do pęknięcia cysty i wylania się jej zawartości do jamy brzusznej, co może dać objawy chemicznego zapalenia otrzewnej.

Potworniaka jajnika niedojrzały może wymagać jednostronnego usunięcia jajnika, a w przypadku kobiet po menopauzie całkowitego wycięciu macicy z przydatkami.