Progesteron - funkcje, normy, interpretacja wyników

Progesteron to hormon wydzielany przez jajniki i ciałko żółte. W czasie ciąży wydziela go także łożysko. Głównym zadaniem progesteronu jest przygotowanie błony śluzowej macicy do przyjęcia zapłodnione komórki jajowe. Badanie stężenia progesteronu jest wykonywane w rozpoznawaniu i leczeniu niektórych przyczyn niepłodności. Stężenie progesteronu zmienia się w sposób przewidywalny w ciągu całego cyklu miesiączkowego.

Progesteron jest tzw. hormonem steroidowym. Może być wykorzystywany do wszelkiego rodzaju przekształceń, a także używany w formie leków.

Pełni istotną rolę w procesie regulowania cyklu miesiączkowego. Na początku powinien utrzymywać się na niskim poziomie aż do owulacji. W tej fazie jajniki produkują niemal wyłącze estrogeny. Wzrost poziomu progesteronu jest sygnałem, że zaczęła uwalniać się komórka jajowa.

Największa produkcja progesteronu ma miejsce, kiedy pęcherzyk przekształca się w ciałko żółte. Jeśli dojdzie do zapłodnienia, produkcję tego hormonu przejmuje łożysko. Jeśli nie, po kilkunasty dniach ciałko żółte zaczyna zanikać, a poziom progesteronu się zmniejsza. Na skutek tego błona śluzowa się złuszcza i dochodzi do krwawienia miesiączkowego.

Progesteron jest stosowany w diagnostyce różnych chorób. Najczęściej poziom progesteronu jest oznaczany:

• podczas diagnostyki niepłodności;
• przy ocenie wystąpienia owulacji po zastosowanym leczeniu;
• podczas objawów, takich jak bóle brzucha, krwawienia z dróg rodnych;
• w celu oceny skuteczności leczenia, gdy kobieta w ciąży wymaga podania progesteronu;
• w celu monitorowania rozwoju łożyska;
• w celu monitorowania rozwoju płodu przy ciąży zagrożonej.

Stężenie progesteronu odgrywa ważną rolę podczas ciąży, pozwala na ocenę funkcji łożyska i dorastania płodu. Niedobór progesteronu może prowadzić do poronień. U kobiet, które nie są w ciąży, zbadanie stężenia progesteronu i innych hormonów może być pomocne w celu ustalenia nieregularnej i nieprawidłowej menstruacji. Lekarz zleca również badanie progesteronu, w przypadku, gdy u kobiety występują problemy z zajściem w ciążę, a badanie to umożliwia ocenę czy występuje prawidłowa owulacja. Badanie poziomu progesteronu wykonywane jest także w celu znalezienia przyczyny nieprawidłowych krwawień z macicy u kobiet, które nie są w ciąży.Poziom progesteronu, łącznie z gonadotropiną kosmówkową, oznaczany jest w przypadku diagnozowania ciąży pozamacicznej lub w celu rozpoznania utraty ciąży.

Zobacz odpowiedzi na pytania osób, które miały do czynienia z tym problemem:

• Estradiol, progesteron przy mikrogruczolaku przysadki - odpowiada lek. Małgorzata Horbaczewska
• Wynik badania bHCG z krwi i progesteronu a prawdopodobieństwo ciąży - odpowiada dr n. med. Bogdan Ostrowski
• Czy wysoki poziom progesteronu może wskazywać na ciążę? - odpowiada dr n. med. Bogdan Ostrowski

Wszystkie odpowiedzi lekarzy

Wartość referencyjna progesteronu zależy od wielu czynników, m.in. od:

• wieku;
• płci;
• badanej populacji;
• metody oznaczania.

Wynik badania progesteronu powinien zawierać zakres referencyjny dla konkretnego oznaczenia. Interpretacja wyników stężenia progesteronu zależy od fazy cyklu miesiączkowego oraz od tego, czy kobieta jest w ciąży. Stężenie progesteronu wzrasta w momencie uwolnienia komórki jajowej z jajnika oraz we wczesnej ciąży.

Normy progesterony są następujące:

• po owulacji 1 - 28 ng/ml;
• do 12. [ygodnia ciąży 9 - 47 ng/ml;
• 12.-28. tydzień ciąży 17 - 146 ng/ml;
• powyżej 28. tygodnia ciąży 55 - 200 ng/ ml.

• 5 znaków, które świadczą o tym, że twoje hormony nie pracują prawidłowo
• Kalkulator dni płodnych - cykl menstruacyjny, estrogen i progesteron, fazy cyklu, metody naturalne
• Badania hormonalne – testosteron, estrogen, progesteron, prolaktyna
• Niehormonalna terapia menopauzy
• Dodatkowa dawka hormonów

Progesteron w badaniu może wykazać zbyt wysokie lub zbyt niskie stężenie. Fizjologicznie w ciążach mnogich stężenie progesteronu jest wyższe niż w ciążach pojedynczych. Podwyższenie progesteronu obserwuje się także w przypadku torbieli jajników, ciąży powikłanej zaśniadem groniastym oraz w rzadkich przypadkach raka jajników). Progesteron wytwarzany jest w niewielkiej ilości przez nadnercza, dlatego czasami wzrost stężenia progesteronu ponad normę może być związany z zaburzeniami w tym narządzie.

Jeśli w czasie ciąży progesteron jest niski, może to wskazywać na ciążę pozamaciczną lub na utratę ciąży. Brak typowych zmian stężenia progesteronu podczas cyklu miesiączkowego wskazuje na brak owulacji. W przypadku wielokrotnych badań progesteronu podczas ciąży brak wzrostu jego stężenia może sugerować zaburzenia funkcji łożyska. Niski poziom progesteronu w późnej ciąży może wynikać z zatrucia ciążowego lub być związany z stanem przedrzucawkowym.

Źródła

1. Stany zagrożenia życia w położnictwie
2. Dębski R. Ginekologia kliniczna Tom 1-3, Urban & Partner, Wrocław 2009, ISBN 978-83-7609-013-9
3. Kaleta M. (red.), Podstawy położnictwa. Najważniejsze zagadnienia, Urban & Partner, Wrocław 2011, ISBN 978-83-7609-254-6
4. Berek J.S., Novak E. Ginekologia, Medipage, Warszawa 2008, ISBN 978-83-89769-46-6