Rabdomioliza - przyczyny, objawy, rozpoznanie, leczenie, powikłania

Rabdomioliza (rozpad mięśni) to zespół objawów wywołany uszkodzeniem mięśni poprzecznie prążkowanych. Uszkodzenie mięśni sprawia, że składniki komórek mięśniowych (m.in. enzymy, mioglobina) przedostają się do krwiobiegu i są uznawane za substancje potencjalnie toksyczne.

Rabdomioliza może prowadzić do groźnych powikłań, np. hiperkaliemii lub niewydolności nerek.

Do rabdomiolizy może dojść w wyniku wpływu wielu czynników. Najczęstsze przyczyny schorzenia to:

• Urazy bezpośrednie (np. w wyniku wypadków samochodowych);
• Duży wysiłek fizyczny;
• Uszkodzenia termiczne (np. oparzenia);
• Długotrwałe unieruchomienie;
• Porażenie prądem elektrycznym;
• Ostre niedokrwienia grup mięśniowych;
• Przyjmowanie niektórych leków;
• Zatrucia (tlenkiem węgla, grzybami, jadem);
• Stany padaczkowe;
• Niektóre zakażenia bakteryjne i wirusowe;
• Hipotermia;
• Zaburzenia metaboliczne;
• Ciężka nadczynność i niedoczynność tarczycy;
• Anemia;
• Kwasica ketonowa;
• Predyspozycje genetyczne.

Rabdomioliza w początkowej fazie rozwoju może nie dawać żadnych objawów. Wraz z jej rozwojem mogą wystąpić objawy typowe dla niewydolności nerek. W wyniku uwolnienia mioglobiny chory odczuwa bóle mięśniowe, w miejscu uszkodzenia mięśni pojawia się obrzęk, a mocz nabiera brązowej barwy.

Przy ostrej niewydolności nerek wydalanie moczu może się zmniejszyć, przez co usuwanie produktów przemiany materii zostanie ograniczone. Rabdomiolizie mogą towarzyszyć również wymioty, nudności, osłabienie, podwyższona temperatura, zaburzenia świadomości, zwiększenie napięcia mięśniowego oraz skurcze mięśni.

Aby rozpoznać rabdiomolizę, należy wykonać badanie krwi. Istotny będzie poziom kinazy keratynowej. Wyniki wykażą też wzrost stężenia mocznika i kreatyniny.

Wcześnie rozpoznana rabdomioliza może być całkowicie wyleczona. Leczy się ją w warunkach szpitalnych. U około 30-40% pacjentów towarzyszy jej ostra niewydolność nerek. Najważniejsze przy leczeniu jest usunięcie przyczyny powodującej schorzenie.

Podczas leczenia istotne jest podawanie choremu dużej ilości płynów, które pomogą się pozbyć mioglobiny z moczu. Do płynów często dodawany jest wodorowęglan sodu. Przy nieprawidłowej pracy nerek stosuje się leczenie farmakologiczne. Ostra niewydolność nerek może wymagać dializy, a nawet przeszczepu.

Rabdomioliza nieleczona lub leczona nieprawidłowo może doprowadzić do licznych powikłań. Oprócz niewydolności nerek może dojść do zaburzeń rytmu serca, hiperkaliemii lub rozsianego krzepnięcia śródnaczyniowego. Im wcześniej podjęte leczenie, tym większa szansa całkowitego wyleczenia.

Ważne jest, by szybko rozpoznać rozpad mięśni i podjąć odpowiednie leczenie. W innym przypadku może dojść do groźnych powikłań. Rabdiomoliza może doprowadzić do:

• niewydolności nerek,
• hiperkaliemii,
• zaburzeń rytmu serca,
• rozsianego krzepnięcia śródnaczyniowego.