Test po stosunku (postkoitalny)

Test po stosunku wykonuje się, by określić nieprawidłowy skład śluzu szyjkowego, który jest przyczyną nietrwałości plemników w szyjce macicy (tzw. wrogość śluzu). Nie jest to badanie samych plemników. Pozwala ono ocenić ilość, przejrzystość i ciągliwość śluzu szyjki macicy. Test PCT jest jednym z etapów diagnozowania niepłodności.

Jak sama nazwa wskazuje, badanie przeprowadza się kilka godzin po stosunku, w okresie okołoowulacyjnym. Najlepiej 1 - 2 dni przed owulacją, gdyż wtedy śluz szyjki macicy jest cienki i elastyczny, a plemniki mogą łatwo przez niego przechodzić. Przed wykonaniem testu postkoitalnego może być przeprowadzona ocena jakości śluzu kobiety. Ponadto zaleca się, by para przed planowanym współżyciem zachowała co najmniej dwu lub trzydniową wstrzemięźliwość seksualną. Badania poprzedzające test to monitorowanie temperatury ciała, mające na celu ustalenie momentu owulacji, a także pomiar poziomu hormonu luteinizującego (LH) za pomocą badania moczu. Ustalenie momentu owulacji wykonuje się na dzień przed badaniem. Po upływie ok. 6 - 12 godzin od współżycia lekarz, za pomocą wziernika, pobiera próbkę śluzu szyjkowego. Podczas stosunku nie wolno używać nawilżaczy i innych środków, które mogłyby wpłynąć na wynik przeprowadzonego testu. Pobrany materiał badany jest pod mikroskopem pod kątem oceny liczby plemników i ich ruchliwości. Badanie jest bezbolesne. Wynik podawany jest po 1 - 2 dniach.

Pozytywny wynik badania, jakim jest test Simsa – Huhnera, oznacza, że w próbce znajdują się żywe, ruchome plemniki. Przyjmuje się, że jeśli dziesięć lub więcej plemników, które wykazują normalną zdolność ruchu, znajdzie się w polu widzenia mikroskopu, to wynik uznawany jest za dodatni. Gdy wynik jest ujemny, tzn. brak jest plemników lub są martwe, można podejrzewać występujące nieprawidłowości w nasieniu lub proces immunologiczny powodujący bezpłodność. Podczas analizy pobranej próbki śluzu od kobiety możliwe jest wykrycie przeciwciał skierowanych przeciw plemnikom, w wyniku czego ulegają one unieczynnieniu. Wskazują na to wykrywane plemniki poruszające się ruchem chwiejnym.

Negatywny wynik testu po stosunku może być wskazaniem do inseminacji domacicznej. Jest to jedna z procedur leczenia niepłodności, która polega na wprowadzeniu nasienia bezpośrednio do jamy macicy. Ominięta wtedy zostaje bariera śluzu szyjkowego i występujących w nim przeciwciał.

Test na wrogość śluzu jest jednym z częściej stosowanych obecnie badań diagnostycznych związanych z płodnością. Pomocny jest głównie w celu wykrycia różnych problemów z zajściem w ciążę.

Źródła

1. Niepłodność małżeńska: problem medyczny i społeczny
2. Dębski R. Ginekologia kliniczna Tom 1-3, Urban & Partner, Wrocław 2009, ISBN 978-83-7609-013-9
3. Kaye P. Płodność, niepłodność, bezpłodność, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2009, ISBN 978-83-200-3926-9
4. Pisarski T., Szamatowicz M. (red.), Niepłodność, Warszawa, PZWL 1997, ISBN 83-200-2126-X