Toxoplasma gondii - odkrycie, charakterystyka, tokspolazmoza, zakażenie, jak zapobiegać zakażeniu

Toxoplasma gondii to pasożytniczy pierwotniak, który został opisany po raz pierwszy w 1908 roku przez francuskich badaczy Charlesa Nicolle i Louisa Manceaux. Odkryli ją w organizmie północnoafrykańskiego gryzonia Ctenodactylus gondii, stąd też wywodzi się nazwa pierwotniaka. Toxoplasma gondii została odkryta także przez Alfonso Splendore u królika w Brazylii jednak nie została mu wówczas nadana nazwa.

Po raz pierwszy toxoplasma gondii u człowieka została zdiagnozowana w 1938 roku. Dziewczynka, która urodziła się przez cesarskie cięcie, w trzeciej dobie życia dostała ataku drgawek. Stwierdzono zmiany w oczach. Po miesiącu dziecko zmarło i została przeprowadzona sekcja zwłok. Zaobserwowano wówczas liczne zmiany w mózgu i tkance ocznej. Od zmarłej dziewczynki pobrano komórki i przeprowadzono testy na królikach i myszach. Zaobserwowano, że u zwierząt doszło do zapalenia mózgu.

Toxoplasma gondii jest gatunkiem kosmopolitycznym, który nie występuje jedynie w rejonach polarnych. Żywicielami pośrednimi toxoplasmy gondii są ptaki, ssaki oraz człowiek, natomiast żywicielami ostatecznymi zwierzęta z rodziny kotowatych (koty, oceloty i żbiki).

Toxoplasma gondii występuje u ponad 200 gatunków zwierząt. Jednak ich ostatecznym żywicielem są koty, w których to przewodzie pokarmowym toxoplasma gondii rozmnaża się płciowo tworząc oocysty. Są one wydalane z odchodami i mogą być zjedzone przez inne zwierzęta. Toxoplasma gondii tworzy wówczas cysty w różnych narządach i może doprowadzić do uszkodzenia mózgu i innych narządów.

Toxoplasma gondii powoduje u ludzi chorobę zwaną toksoplazmozą. Szacuje się, że na toksoplazmozę choruje ok. 1/3 ludności świata. W Polsce nosicielami wirusa Toxoplasma gondii może być nawet 50-70 proc populacji.

Toksoplazmoza najczęściej nie daje objawów. Szczególnie, jeżeli nosiciel toxoplasma gondii jest zdrowy i ma dobrą odporność. Jeżeli odporność jest obniżona np. w skutek choroby nowotworowej lub AIDS, wówczas objawy toksoplazmozy mogą być widoczne.

Człowiek może zarazić się toxoplasmą gondii w wyniku:

• spożycia surowego lub półsurowego mięsa
• spożywanie zanieczyszczonych warzyw i owoców
• niedostateczna higiena osobista po np. pracach w ogrodzie (ręce zanieczyszczone ziemią)
• łożysko w życiu płodowym (kiedy matka jest nosicielem pierwotniaka toxoplasma gondii)
• transfuzji krwi od osoby zakażonej
• przeszczepu narządu od osoby zakażonej
• uszkodzenia skóry przy pracy z materiałem zawierajacym toxoplasmę gondii

Aby zminimalizować ryzyko zakażenia toxoplasma gondii należy przestrzegać kilku ważnych zasad. Po pierwsze dobrze wykluczyć z diety surowe mięso. Po drugie po obróbce surowego mięsa dokładnie powinniśmy umyć blaty kuchenne, deski oraz noże, którymi się posługiwaliśmy. Po trzecie powinniśmy też dobrze myć warzywa i owoce szczególnie te, które jadamy na surowo. Po czwarte należy myć dobrze ręce po pracach w ogrodzie, piaskownicy bądź po zabawie z pupilem. Powinniśmy też często wymieniać żwirek z kuwety, z której korzysta nasz kot.