Trypsyna – budowa, wytwarzanie, rola w organizmie

Trypsyna jest białkiem, które należy do specyficznej grupy związków chemicznych nazywanych peptydazami. Ich rolą jest rozrywanie połączeń wewnątrz łańcucha polipeptydowego.

Wytwarzanie trypsyny odbywa się w trzustce, a konkretniej w jej zewnątrzwydzielniczej części. To część w której oprócz trypsyny syntetyzowane są również inne enzymy soku trzustkowego. Trypsyna jest wytwarzana w postaci tak zwanego proenzymu, który aby stać się aktywnym enzymem potrzebuje aktywacji przez enterokinazę, która z kolei produkowana jest w jelicie cienkim.

Warto zauważyć, że nie tylko trypsyna jest wytwarzana w formie proenzymu. Inne enzymy, które znajdują się w składzie soku trzustkowego to między innymi elastaza, alfa-amylaza, czy też fosfolipazy A i B.

Rolą trypsyny jest przygotowanie białek do takich form, które są łatwo wchłaniane przez nasz organizm w dalszym odcinku przewodu pokarmowego. Sok trzustkowy, którego składnikiem jest trypsyna, ulega wydzieleniu do dwunastnicy przez przewód trzustkowy – tak zwany przewód Wirsunga.

Rolą innych składników soku trzustkowego jest również przygotowanie związków zawartych w pokarmie do wchłaniania w przewodzie pokarmowym. W soku trzustkowym znajduje się również inny enzym – elastaza. Oprócz swojej funkcji w trawieniu (również białek), jest bardzo ważnym elementem diagnostycznym – nie jest bowiem rozkładana w przewodzie pokarmowym – w całości jest wydalana z kałem.

W związku z tym pomiar jej zawartości w kale jest doskonałym parametrem określającym funkcję zewnątrzwydzielniczą trzustki. Testem stosowanym do pomiaru stężenia elastazy w kale jest metoda immunoenzymatycza – ELISA.

Badanie stężenia trypsyny (a także i chymotrypsyny) stosowane jest w celu wyrycia mukowiscydozy u niemowląt. W chorobie tej dochodzi między innymi do nadmiernej produkcji śluzu w wyniku czego dochodzi do różnych manifestacji klinicznych – między innymi tych z przewodu pokarmowego. W wyniku mukowiscydozy dochodzi do uszkodzenia trzustki z wszystkimi tego konsekwencjami.

Mukowiscydoza należy do chorób uwarunkowanych genetycznie. Patrząc na mukowiscydozę pod kątem patofizjologicznym warto zauważyć, że klinicznymi jej objawami jest zbyt duża produkcja śluzu – w związku z tym dochodzi do występowania objawów ze strony układu oddechowego (objawy takie jak nawracające infekcje, duszność czy też przewlekły kaszel).

Objawami ze strony przewodu pokarmowego są również tłuszczowe stolce czy też nawracające zapalenia trzustki. Inną konsekwencją mukowiscydozy może być bezpłodność. Mukowiscydoza jest jedną z najczęstszych chorób uwarunkowanych genetycznie – podstawą jest mutacja w genie CFTR, który koduje kanały chlorkowe.