Udar słoneczny - przyczyny, objawy, zapobieganie, leczenie

Bezpośrednia przyczyna udaru słonecznego to działanie wysokiej temperatury na nasz organizm. Jego przegrzanie powoduje zaburzenie funkcji ośrodka regulującego temperaturę ciała. Grupami szczególnie narażonymi na udar słoneczny są osoby starsze oraz dzieci, przede wszystkim te angażujące się w nadmierny wysiłek fizyczny, wyczerpane czy wystawione na działanie promieni słonecznych.

Podatność na wystąpienie udaru cieplnego wzrasta także wśród osób zażywających leki mogące zakłócać prawidłowe działanie ośrodka termoregulacji, a także nadużywających alkoholu.

Udar słoneczny często powoduje utratę przytomności i gorączkę sięgającą od 41 do 43 stopni Celsjusza. Inne typowe symptomy udaru słonecznego to:

• nudności,
• wymioty,
• bóle głowy i zaburzenia widzenia,
• zaczerwieniona, gorąca skóra,
• obniżone ciśnienie krwi,
• ogólne osłabienie,
• bełkotliwa mowa,
• mroczki przed oczami,
• zaburzenia oddychania.

W lżejszych przypadkach skóra może być zaczerwieniona, zaś w cięższych staje się blada. Wraz z nasileniem objawów zmniejsza się także potliwość – na początku jest obfita, a w stanie ciężkiego udaru zostaje zahamowana.

Dodatkowo, pojawić się mogą zawroty głowy, gorączka, dreszcze, przyspieszenie tętna, niekiedy suchość skóry, zwiotczenie mięśni czy ogólny niepokój. Wskutek udaru cieplnego dojść może do oparzenia I stopnia lub, znacznie rzadziej, II stopnia odsłoniętych części ciała.

Gdy udar słoneczny wystąpi, należy:

• umieścić chorego w chłodnym pomieszczeniu,
• rozpiąć ubranie, by powietrze chłodziło skórę,
• gdy twarz jego jest zaczerwieniona ułożyć chorego w pozycji półsiedzącej, natomiast gdy twarz jest blada – tak, aby głowa znajdowała się niżej od tułowia. Należy wówczas stosować zimne okłady, podawać płyny oraz wezwać lekarza. Powinno się także masować kończyny dolne w celu przywrócenia poprawnego krążenia krwi.

Istnieje kilka środków, które pomogą zabezpieczyć się przed szkodliwym działaniem temperatury. Są to przede wszystkim:

• picie dużych ilości płynów,
• unikanie kawy, czarnej herbaty i alkoholu,
• noszenie luźnych ubrań w jasnych kolorach,
• planowanie wszelkiego rodzaju ćwiczeń w chłodniejszych godzinach,
• chronienie oczu poprzez noszenie okularów przeciwsłonecznych, a także głowy, np. kapeluszem.

Podczas prac na zewnątrz w ciepłe dni zaleca się częstsze robienie przerw i uzupełnianie braków płynów. Ważne jest też, aby opalając się, nie przebywać zbyt długo na słońcu, a ciało smarować kremami z odpowiednim filtrem.

Źródła

1. Odwodnienie jako przyczynek do rozważań nad chorobą z przegrzania - opis przypadku
2. Prusiński A. Neurologia praktyczna, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2005, ISBN 83-200-3125-7
3. Szczeklik A. (red.), Choroby wewnętrzne, Medycyna Praktyczna, Kraków 2011, ISBN 978-83-7430-289-0
4. Zawadzki A. Medycyna ratunkowa i katastrof, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2006, ISBN 978-83-200-3920-7