W jaki sposób materac wpływa na zdrowie kręgosłupa – co mówią fizjoterapeuci?

Kręgosłup w nocy powinien układać się w możliwie neutralnej pozycji. Jeśli materac jest zbyt miękki, biodra i miednica opadają głębiej niż reszta ciała, co przeciąża odcinek lędźwiowy. Zbyt twarda powierzchnia z kolei nie podpiera naturalnych krzywizn kręgosłupa, przez co mięśnie pracują przez całą noc, zamiast odpoczywać. Właściwy materac na ból kręgosłupa to taki, który równomiernie rozkłada ciężar ciała i utrzymuje kręgosłup w odpowiedniej pozycji, niezależnie od tego, czy śpimy na boku, plecach czy brzuchu.

Długotrwałe użytkowanie nieodpowiedniego materaca może pogłębiać istniejące dolegliwości i ograniczać regenerację układu mięśniowo-szkieletowego. Ból kręgosłupa często nasila się właśnie po nocy spędzonej na złym podłożu – osoby z dyskopatią, skoliozą czy zmianami zwyrodnieniowymi szczególnie odczuwają tę różnicę. Jaki materac do spania na kręgosłup wybrać, to pytanie, które warto sobie zadać, zanim dolegliwości staną się poważnym problemem, bo odpowiednio dobrane podłoże to jeden z elementów profilaktyki, a nie tylko leczenia.

Termin materac ortopedyczny jest powszechnie stosowany, choć nie został formalnie zdefiniowany przez żaden standard medyczny. W praktyce określa się nim materac zaprojektowany tak, by utrzymywać kręgosłup w możliwie neutralnej pozycji i równomiernie rozkładać ciężar ciała podczas snu. Materac ortopedyczny na kręgosłup wyróżnia się zazwyczaj wyższą twardością i materiałami, które umożliwiają dopasowanie do indywidualnych cech sylwetki śpiącej na nim osoby.

Warto pamiętać, że nie każdy twardy materac jest ortopedyczny – twardość to tylko jeden z parametrów, a jej źle dobrany stopień może przynieść efekt odwrotny do zamierzonego. Dobrze zaprojektowany materac ortopedyczny łączy odpowiednie podparcie z elastycznością, reagującą na ruchy ciała podczas snu. Fizjoterapeuci zalecają, by przy konkretnych schorzeniach – zwłaszcza dyskopatii czy przepuklinach – decyzję o wyborze twardości podejmować po konsultacji ze specjalistą, a nie wyłącznie na podstawie ogólnych tabel wagowych.

To, jaki materac na chory kręgosłup wybrać, w dużej mierze zależy od materiału rdzenia – każdy z nich zapewnia inne podparcie i inaczej reaguje na zmianę pozycji podczas snu. 

Materace kieszeniowe to jedna z najczęściej polecanych konstrukcji przy dolegliwościach kręgosłupa. Każda sprężyna pracuje niezależnie, co umożliwia precyzyjne dopasowanie do ciała – cięższa miednica zapada się bardziej niż lżejsze nogi, a kręgosłup zachowuje naturalną krzywiznę, zamiast wyginać się w jedną stronę. W wersjach multipocket i micropocket liczba sprężyn na metr kwadratowy jest znacznie większa niż w klasycznych modelach kieszeniowych, co przekłada się na jeszcze lepsze podparcie ciała.

Pianki wysokoelastyczne HR charakteryzują się szybkim powrotem do pierwotnego kształtu po zmianie pozycji – to istotna właściwość w przypadku osób, które często obracają się w nocy, bo podłoże natychmiast dostosowuje się do nowego ułożenia ciała. 

Pianka termoplastyczna (VISCO) działa odmiennie: stopniowo dopasowuje się do sylwetki pod wpływem ciepła ciała, rozkładając nacisk na dużą powierzchnię i redukując punkty ucisku w okolicach bioder, barków i odcinka lędźwiowego. Z tego powodu jest szczególnie polecana osobom z dolegliwościami w obrębie kręgosłupa piersiowego i lędźwiowego.

Lateks wyróżnia się wyjątkową elastycznością i odpornością na odkształcenia. Taki materac podpiera ciało równomiernie w każdym punkcie, reagując na nacisk proporcjonalnie – głębiej ugina się tam, gdzie ciężar jest większy, a lżejsze partie ciała podpiera delikatniej. Materiał ten wykazuje właściwości hipoalergiczne i dobrą wentylację, co stanowi dodatkowy atut dla alergików.

W sprzedaży są dostępne materace o różnych stopniach twardości – od H1 (miękki) do H5 (bardzo twardy). Wybór odpowiedniego stopnia powinien uwzględniać przede wszystkim masę ciała, choć pozycja podczas snu również odgrywa istotną rolę.

Osoby ważące do około 80 kg, śpiące na boku, zazwyczaj dobrze czują się na materacu H2 lub H3 – podłoże lekko ugina się pod barkami i biodrami, a kręgosłup zachowuje naturalną krzywiznę. Śpiący na plecach potrzebują nieco twardszego podłoża, które lepiej podpiera odcinek lędźwiowy – tu najczęściej sprawdzają się klasy H3 lub H4. Osobom o masie ciała powyżej 100 kg są rekomendowane stopnie H4 lub H5, bo tylko dostatecznie twarda struktura zapewni im właściwe podparcie. Śpiący na brzuchu, niezależnie od wagi, na ogół lepiej wypoczywają na twardszych powierzchniach, które nie dopuszczają do wyginania odcinka lędźwiowego.

Materac na problemy z kręgosłupem wymaga indywidualnego doboru, bo nawet w obrębie tej samej klasy twardości różne konstrukcje zapewniają inne właściwości podparcia.

Wiele osób użytkuje materace znacznie dłużej, niż powinny, nie zdając sobie sprawy, że podłoże – choć pozbawione widocznych ubytków – od dawna nie spełnia swojej funkcji. Fizjoterapeuci wymieniają kilka sygnałów, które powinny skłonić do wymiany:

• budzenie się z bólem dolnego odcinka pleców lub sztywną szyją, który ustępuje kilka godzin po wstaniu,
• widoczne wgłębienia w materacu odpowiadające sylwetce osoby śpiącej,
• uczucie toczenia się w kierunku środka łóżka przy materacach dla par,
• skrzypienie lub nierówna powierzchnia przy materacach ze sprężynami bonellowymi,
• wiek materaca przekraczający osiem–dziesięć lat, nawet przy braku wyraźnych uszkodzeń.

Jeśli po kilku nocach spędzonych na innym podłożu – na przykład podczas urlopu – dolegliwości ustępują, jest to wskazówka, że przyczyną bólów może być właśnie materac, a nie wyłącznie styl życia czy kondycja mięśniowa.

Przy wyborze materaca na ból kręgosłupa warto zwrócić uwagę na certyfikaty potwierdzające bezpieczeństwo użytych surowców.

Certyfikat OEKO-TEX Standard 100 potwierdza, że tkaniny pokrowców i materiały tekstylne są wolne od substancji szkodliwych – ma to szczególne znaczenie dla alergików oraz osób z wrażliwą skórą. FDM ma również certyfikat CertiPUR, który potwierdza bezpieczeństwo pianek poliuretanowych użytych do produkcji – są one wolne od metali ciężkich, formaldehydu i szkodliwych ftalanów. Oba certyfikaty razem dają pewność, że materiały użyte w całym produkcie spełniają rygorystyczne normy bezpieczeństwa. 

Fabryka Dobrych Materacy to polski producent, w którego ofercie znajdziesz materace do spania: sprężynow, kieszeniowe, multipocket i micropocket, piankowe z pianką HR i VISCO, lateksowe oraz wielowarstwowe kompozycje hybrydowe. Wszystkie materiały użyte do produkcji mają certyfikat OEKO-TEX Standard 100, a zakupione produkty są objęte dwuletnią gwarancją. Modele są dostępne w pełnym zakresie twardości H1–H5 oraz różnych rozmiarach – od jednoosobowych po duże modele 200x200 cm. Jaki materac do spania na kręgosłup wybrać, może podpowiedzieć konfigurator dostępny na stronie fdm.pl – na podstawie kilku pytań o masę ciała i pozycję snu zawęża wybór do modeli dopasowanych do indywidualnych potrzeb, choć ostateczną decyzję warto poprzedzić konsultacją ze specjalistą.