Warzywa, które szkodzą. Błąd sprzyja stłuszczeniu wątroby

Wątroba to jeden z największych i najważniejszych narządów w naszym ciele – waży około 1,5 kg i leży w prawym podżebrzu, tuż pod przeponą. Działa jak biochemiczne laboratorium organizmu. Odpowiada m.in. za oczyszczanie krwi z toksyn (np. alkoholu, produktów przemiany leków), wytwarza żółć potrzebną do trawienia tłuszczów, magazynuje glikogen (zapas energii), witaminy i żelazo, a także produkuje białka krwi, w tym czynniki krzepnięcia.

Bez sprawnie działającej wątroby nie moglibyśmy więc prawidłowo trawić, regulować poziomu cukru we krwi ani skutecznie neutralizować szkodliwych substancji.

Na niekorzyść wątroby działa przede wszystkim przewlekłe nadużywanie alkoholu, niezdrowa dieta obfitująca w cukry proste i tłuszcze trans (sprzyjająca stłuszczeniu wątroby), otyłość i siedzący tryb życia. Szkodliwe są także niektóre leki przyjmowane bez kontroli (np. przeciwbólowe w zbyt dużych dawkach), narkotyki, część "cudownych" suplementów z niepewnym składem, a także zakażenia wirusami zapalenia wątroby (HBV, HCV).

Wątroba potrafi się częściowo regenerować, ale długotrwałe przeciążanie jej toksynami prowadzi do nieodwracalnych uszkodzeń, takich jak marskość, dlatego tak ważne jest, by o nią dbać na co dzień.

Same w sobie warzywa zwykle nie szkodzą wątrobie – problem zaczyna się wtedy, gdy zamieniamy je w mocno przetworzone, tłuste przekąski. Klasyczny przykład to ziemniaki: gotowane są neutralne, ale po usmażeniu na głębokim tłuszczu jako frytki czy chipsy stają się bombą tłuszczowo-kaloryczną. Wysoka temperatura smażenia sprzyja powstawaniu związków, takich jak akrylamid czy zaawansowane produkty glikacji (AGE), które mogą nasilać stan zapalny w organizmie, w tym w wątrobie.

Podobnie jest z panierowanymi i smażonymi warzywami, np. kalafiorem, cukinią czy bakłażanem – panierka chłonie tłuszcz jak gąbka, a nadmiar tłuszczów trans i tłuszczów nasyconych sprzyja stłuszczeniu wątroby.

Drugą grupą warzywnych wrogów wątroby są produkty wysokoprzetworzone: gotowe sałatki warzywne tonące w ciężkich sosach majonezowych, warzywa konserwowe w słodkich zalewach, warzywne pasty i smarowidła z dodatkiem dużej ilości soli, cukru i utwardzonych tłuszczów. Choć bazą są zdrowe warzywa, to w praktyce jemy mieszankę soli, cukru, tłuszczu i dodatków technologicznych, które obciążają metabolizm wątroby.

Dlatego dla tego narządu zdecydowanie lepsze są warzywa gotowane na parze, duszone bez obsmażania, pieczone w niewielkiej ilości tłuszczu czy podawane na surowo.

Wątrobę niszczą nie tylko smażone i wysoko przetworzone warzywa, ale też cały szereg innych produktów. Największym wrogiem pozostaje alkohol – zwłaszcza regularnie pity w większych ilościach.

Bardzo obciążające są też słodkie napoje, energetyki, słodycze i wyroby z syropem glukozowo-fruktozowym, które sprzyjają stłuszczeniu wątroby. Fast foody, tłuste wędliny, kiełbasy, wyroby typu instant i gotowe dania z dużą ilością tłuszczu, soli i dodatków technologicznych również nasilają stan zapalny i odkładanie tłuszczu w wątrobie.

Szkodzić mogą także niektóre leki, np. przeciwbólowe, gdy są przyjmowane w zbyt dużych dawkach lub łączone z alkoholem, a także przypadkowe mieszanki suplementów i ziół o nieznanym składzie – dlatego zawsze warto czytać ulotki i nie leczyć się na własną rękę.

Marta Słupska, dziennikarka Wirtualnej Polski

Źródło:

• liverfoundation.org,

• gastrojournal.org.