Wirusolog ostrzega. "Odnajdywany jest we wszystkich województwach"

Zmiany klimatyczne sprawiają, że kleszcze stają się aktywne nawet w zimie. Wystarczy kilka cieplejszych dni, by zaczęły atakować. Co więcej, nie ograniczają się już tylko do lasów – można je spotkać w parkach miejskich, ogrodach, a nawet na przydomowych trawnikach.

Pasożyty są przenoszone przez ptaki, wiewiórki czy jeże, z łatwością kolonizują nowe tereny, stając się zagrożeniem także dla osób, które z naturą mają ograniczony kontakt.

- W ostatnim czasie zwiększyło się zainteresowanie środkami na owady - zwłaszcza na kleszcze - mówiła farmaceutka Angelika Talar-Śpionek w rozmowie z portalem WP abcZdrowie.

Kleszczowe zapalenie mózgu (KZM) to poważna choroba wirusowa, która może prowadzić do ciężkich powikłań neurologicznych, a nawet zgonu. Choć jeszcze do niedawna uważano, że kleszcze i choroby przez nie przenoszone stanowią zagrożenie jedynie na terenach leśnych i w wybranych regionach Polski, dziś wiemy, że wirus występuje już we wszystkich województwach.

- Ostatnie badania pokazują, że wirus kleszczowego zapalenia mózgu odnajdywany jest we wszystkich województwach. Oznacza to, że cała Polska jest regionem, gdzie ten wirus może być obecny - zaznacza prof. dr hab. n. med. Joanna Zajkowska, specjalistka chorób zakaźnych z Kliniki Chorób Zakaźnych i Neuroinfekcji Uniwersytetu Medycznego w Białymstoku w wywiadzie dla Newseria.

Niestety, jak wynika z opracowanych przez Ośrodek Badań Socjomedycznych Instytutu Stosowanych Nauk Społecznych UW, tylko co 10. Polak zdecydował się na szczepienie, które może skutecznie uchronić przed zakażeniem.

Szczepionka przeciw KZM jest zalecana przez specjalistów, a dwie dawki dają już ok. 90 proc. skuteczności. Trzecią dawką utrwala się odporność. Mimo tego, tylko 6,1 proc. Polaków otrzymało rekomendację szczepienia od lekarza. Jak zauważa prof. Tomasz Sobierajski z Uniwersytetu Warszawskiego, to właśnie brak informacji od specjalistów stanowi jedną z głównych przyczyn niskiej wyszczepialności.

Zakażenie wirusem KZM może przebiegać dwuetapowo. Początkowo pojawia się gorączka, ból głowy, bóle mięśni i ogólne osłabienie. W niektórych przypadkach objawy ustępują, ale choroba może powrócić w znacznie cięższej formie – dochodzi wtedy do zapalenia opon mózgowo-rdzeniowych lub mózgu.

- Kleszczowe zapalenie mózgu może przebiegać w postaci łagodnej i neurologicznej. Najłagodniejszą postacią jest zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych, które się charakteryzuje silnym bólem głowy, gorączką, sztywnością karku i powinno być hospitalizowane. Natomiast najpoważniejsze konsekwencje to zapalenie mózgu, które może przebiegać z porażeniami kończyn, trudnościami oddechowymi i wymaga pobytu na intensywnej terapii - wyjaśnia prof. Zajkowska.

Leczenie przyczynowe nie istnieje – dostępna jest jedynie terapia objawowa. Tym bardziej ważna jest profilaktyka, czyli szczepienie.

Dzięki zmianom prawnym szczepienie przeciwko KZM można wykonać nie tylko w gabinecie lekarskim, ale także w aptece. Farmaceuci są uprawnieni do kwalifikacji i podania szczepionki, co znacznie ułatwia dostęp do profilaktyki. To ważne, bo jak zaznacza prof. Zajkowska, wiele osób myśli o szczepieniu, ale odkłada je na później – teraz decyzję można zrealizować niemal od ręki.

Zobacz także: Niepokojące statystyki. Kleszcze atakują w zastraszającym tempie

Według danych Narodowego Instytutu Zdrowia Publicznego, w 2019 roku zanotowano 265 przypadków KZM. W 2022 było ich już 445, a w 2024 liczba zakażeń zbliżyła się do 800. Tylko w pierwszych dwóch miesiącach 2025 roku zarejestrowano już 31 przypadków.

Zagrożenie jest realne i wciąż rośnie. Kleszczowe zapalenie mózgu może dotknąć każdego – nie tylko osoby, które często przebywają w lasach. Warto zadbać o swoje zdrowie i skonsultować możliwość szczepienia z lekarzem lub farmaceutą. Profilaktyka to najlepsza ochrona przed chorobą, na którą nie ma lekarstwa.

Dominika Najda, dziennikarka Wirtualnej Polski

Źródła

1. Newseria