Zbadali krew kobiet po menopauzie. Wyniki dotyczą pamięci

Badacze przeanalizowali stężenia białek we krwi 80 kobiet w wieku od 43 do 58 lat. Uczestniczki były przed menopauzą, w okresie okołomenopauzalnym lub po jej zakończeniu. Wyniki porównano następnie z danymi kolejnych 2814 kobiet w zbliżonym wieku.

Okazało się, że wraz z przejściem menopauzy zmienia się profil białek związanych między innymi ze stanem zapalnym, metabolizmem i pracą synaps, czyli miejsc, w których komórki nerwowe przekazują sobie sygnały. Część zaobserwowanych zmian dotyczyła procesów badanych również w kontekście choroby Alzheimera.

W pierwszej grupie profil białek był silniej powiązany z etapem menopauzy i stężeniem hormonów niż z wiekiem uczestniczek. Oznacza to, że sam upływ lat nie wyjaśniał wszystkich różnic widocznych w wynikach krwi. Badanie opublikowano 22 września 2026 r. w "Nature Medicine".

Aby sprawdzić, czy wykryty profil białek ma znaczenie po latach, naukowcy przeanalizowali dane z czterech odrębnych grup obejmujących łącznie 11 925 starszych kobiet. Wyższe wartości opracowanego przez nich wskaźnika wiązały się z mniej korzystnymi wynikami dotyczącymi sprawności poznawczej.

W jednej z grup, obserwowanej przez średnio niemal 16 lat, wyższy wskaźnik był związany z większym ryzykiem rozpoznania otępienia w przebiegu choroby Alzheimera. Nie wykazano jednak istotnego statystycznie związku z ryzykiem wszystkich rodzajów otępienia rozpatrywanych łącznie. To ważne rozróżnienie: wynik nie oznacza, że menopauza prowadzi do demencji ani że na podstawie takiego badania krwi można przewidzieć los konkretnej kobiety.

Autorzy podkreślają, że pierwsza grupa liczyła tylko 80 kobiet, a próbki krwi pobrano od nich w jednym momencie. Nie śledzono więc u tych samych uczestniczek zmian białek przez cały okres menopauzy. Białka wykrywane we krwi mogą też pochodzić z różnych tkanek, dlatego ich stężenie nie jest bezpośrednim obrazem tego, co dzieje się w mózgu.

Potrzebne są badania, które przez lata będą równocześnie oceniać hormony, białka we krwi oraz funkcje poznawcze tych samych kobiet. Dopiero wtedy będzie można lepiej ustalić, jak łączą się ze sobą zmiany hormonalne i zdrowie mózgu.

W okresie okołomenopauzalnym kobiety mogą mieć trudności ze skupieniem uwagi, przypomnieniem sobie słów czy utrzymaniem wątku rozmowy. Na codzienne funkcjonowanie wpływają też zaburzenia snu, nocne poty i zmęczenie. Takich objawów nie należy automatycznie uznawać za początek choroby Alzheimera.

Jeśli jednak problemy z pamięcią nasilają się lub utrudniają codzienne czynności, warto omówić je z lekarzem. Nowe badanie pomaga zrozumieć biologiczne zmiany towarzyszące menopauzie, ale nie dostarcza jeszcze testu, który pozwalałby określić przyszłe ryzyko demencji u pojedynczej pacjentki. 

Źródło: Nature, Interia