Złamane serce to nie mit

Schorzenie ma wiele nazw. To nie tylko zespół złamanego serca, ale także zespół akinetyczny koniuszka, takostubo lub kardiomiopatia stresowa. Nazwa japońska odnosi się do naczynia stosowanego przy połowie ośmiornic. Ma on wąską szyję i bardzo szerokie dno – i tak właśnie wygląda serce podczas ataku choroby.

Symptomy zespołu złamanego serca można porównać do objawów charakterystycznych dla zawału, choroby wieńcowej czy ostrej niewydolności serca. To nagły i uciążliwy ból w klatce piersiowej (oraz za mostkiem i promieniujący do barku) oraz towarzyszące mu: przyspieszony oddech, zimna i blada skóra, spadek temperatury ciała, słabe tętno, nagły spadek ciśnienia tętniczego oraz zaburzenia świadomości. Zdarza się, że atak kończy się nagłym zatrzymaniem krążenia. Jest to skutek migotania komór.

Badanie EKG osoby chorej na zespół takostubo ukazuje takie same zmiany, jak te pojawiające się przy zawale serca. Wzrasta też stężenie enzymów sercowych. Różnica widoczna jest w obrębie naczyń wieńcowych – tutaj nie ukazują się jednak takie zmiany, jak w przypadku choroby wieńcowej.

Pacjenci najczęściej trafiają do szpitala po przeżyciu traumy w ciągu ostatnich dwóch dni. Wizyta na SOR-ze łączy się najczęściej ze śmiercią bliskiej osoby, rozstaniem z partnerem, przebytym zabiegiem czy innymi sytuacjami, które wywołały silny lęk. Zdaniem Japończyków, zespół takostubo może być także skutkiem rozwodu.

Do tej pory niewyjaśnione są przyczyny występowania zespołu złamanego serca. Jedną z hipotez jest gwałtowny wzrost hormonów stresu, które obkurczają naczynia krwionośne znajdujące się w mięśniu sercowym. Duże ilości hormonów wyzwalane są podczas silnej traumy. Właśnie w taki sposób organizm przygotowuje się na nadchodzące zagrożenie.

Zdarza się, że produkcja hormonów następuje zbyt szybko. Wtedy przedostają się bezpośrednio do naczyń wieńcowych, co powoduje szybkie zmniejszenie przepływu krwi przez serce. Efektem jest rozdęcie komór oraz zaburzona praca układu krążenia. Duża ilość adrenaliny może nie tylko osłabić pracę serca, ale nawet ją zahamować.

Chorobę bardzo rzadko udaje się zdiagnozować, ponieważ pacjenci nie przyznają się do przeżytej kilkanaście godzin wcześniej traumy. Kluczowym badaniem w rozpoznaniu zespołu złamanego serca jest wentrykulografia lewej komory serca. Po wprowadzeniu kontrastu, lekarz jest w stanie ocenić budowę, kurczliwość oraz inne parametry pracy serca.

Zespół takostubo pojawia się najczęściej u kobiet po menopauzie, kiedy są najmniej odporne na szkodliwe wahania poziomu hormonów stresu. Rezultatem zaniku estrogenu może być pogorszenie pracy serca oraz naczyń krwionośnych. Na stan serca dodatkowo negatywnie wpływa: nadwaga i otyłość, palenie papierosów, picie alkoholu oraz siedzący tryb życia.

W zależności od wieku i zdrowia pacjenta, zespół złamanego serca ma różny przebieg i nasilenie. Szanse na całkowite wyleczenie wzrastają, gdy osoba chora przeżyje pierwszy atak. Wtedy to zmiany widoczne w badaniu EKG i zaburzenia kurczliwości serca zanikają. W niektórych przypadkach zespół złamanego serca może doprowadzić jednak do całkowitego zatrzymania akcji serca oraz niewydolności oddechowej.