Zmiany w L4. Od 13 kwietnia ZUS zyska więcej uprawnień
Wiosną 2026 br. zmieniają się zasady kontroli zwolnień lekarskich. Nowelizacja przepisów daje Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych szersze narzędzia weryfikacji, a jednocześnie precyzuje, kiedy osoba przebywająca na L4 może zostać pozbawiona świadczenia chorobowego. W praktyce oznacza to większą jasność przepisów, ale też mniejsze pole do interpretacji.
ZUS może kontrolować L4 już pierwszego dnia
Co zmienia się od 13 kwietnia?
Część zmian obowiązuje już od końca stycznia 2026 roku. ZUS może formalnie domagać się od ubezpieczonego dodatkowych informacji, sprawdzać dokumentację medyczną oraz analizować zasadność wystawienia zwolnienia. W przypadku wątpliwości sprawa może zostać skierowana do samorządu lekarskiego. Pod lupą znalazły się także zwolnienia opiekuńcze - te wystawiane w związku z koniecznością zajmowania się dzieckiem lub innym członkiem rodziny.
Udają chorych i idą na L4. Ekspert ostrzega przed konsekwencjami
Kluczowa data to jednak 13 kwietnia. Od tego momentu zacznie obowiązywać ustawowa definicja pracy zarobkowej w czasie zwolnienia. Każda czynność podejmowana w celu osiągnięcia przychodu, niezależnie od formy zatrudnienia, może zostać uznana za naruszenie zasad L4. Nie ma znaczenia, czy chodzi o etat, umowę cywilnoprawną czy prowadzenie działalności gospodarczej. Liczy się charakter czynności.
Nowe przepisy przewidują jednak wyłączenie dla tzw. czynności incydentalnych. Chodzi o pojedyncze działania podjęte z powodu ważnych, nagłych okoliczności, których zaniechanie mogłoby przynieść poważne skutki. Nie wystarczy jednak argument, że pracodawca poprosił o wykonanie zadania. Samo polecenie służbowe nie stanowi usprawiedliwienia. Ocena, czy dana aktywność była rzeczywiście wyjątkowa, będzie dokonywana indywidualnie.
Wykorzystanie zwolnienia i kontrole od pierwszego dnia
Ustawodawca doprecyzował również, co oznacza wykorzystywanie zwolnienia niezgodnie z jego celem. Za niedopuszczalne uznane zostaną działania utrudniające powrót do zdrowia lub wydłużające leczenie. Jednocześnie wyraźnie wskazano, że codzienne czynności - takie jak wizyta w aptece, kontrola lekarska czy zakup podstawowych produktów - nie powinny prowadzić do utraty zasiłku, o ile nie stoją w sprzeczności z zaleceniami medycznymi.
Nowe regulacje obejmują także osoby korzystające ze zwolnienia w celu opieki nad bliskimi. ZUS będzie mógł sprawdzić, czy opieka faktycznie była sprawowana oraz czy w tym czasie nie wykonywano pracy zarobkowej. Nadużycie może skutkować cofnięciem prawa do świadczenia.
ZUS może przeprowadzić kontrolę już w pierwszym dniu zwolnienia. Inspektor ma prawo odwiedzić ubezpieczonego w miejscu zamieszkania lub pobytu. Po kontroli sporządzany jest protokół, a osoba kontrolowana ma tydzień na zgłoszenie uwag. Brak reakcji na wezwania do złożenia wyjaśnień może wpłynąć negatywnie na rozstrzygnięcie sprawy.
Kolejna zmiana w przyszłym roku
Reforma nie kończy się w tym roku. Od stycznia 2027 roku możliwe będzie wystawienie zwolnienia obejmującego tylko jeden tytuł ubezpieczenia. Osoby pracujące w kilku miejscach będą mogły przebywać na L4 w jednym zakładzie pracy, a w drugim - wykonywać obowiązki, jeśli stan zdrowia na to pozwoli.
Źródła: PAP
Treści w naszych serwisach służą celom informacyjno-edukacyjnym i nie zastępują konsultacji lekarskiej. Przed podjęciem decyzji zdrowotnych skonsultuj się ze specjalistą.
