Zwyrodnienie stawu biodrowego (koksartroza) - charakterystyka, przyczyny, objawy

Zwyrodnienie stawu biodrowego znane również pod nazwą koksartroza, oznacza stopniowe i nieodwracalne niszczenie chrząstki stawowej i innych tkanek, które tworzą staw. Chora chrząstka przestaje amortyzować i zmniejszać tarcie kości. W wyniku tego na ich powierzchni powstają wyrośla kostne, ograniczające ruch i przyspieszające zniszczenie stawu. Koksartroza to jedno z najczęstszych zwyrodnień stawów. W Stanach Zjednoczonych przeprowadza się rocznie prawie 200 tys. zabiegów całkowitej wymiany stawu biodrowego.

Koksartroza, czyli zwyrodnienie stawu biodrowego może wynikać ze zmian pierwotnych lub wtórnych. W pierwszym przypadku przyczyny nie są do końca znane. Być może powstają z powodu zachwiania metabolizmu chrząstki stawowej lub zmiany w składzie płynu stawowego. W drugim przypadku przyczyną są zazwyczaj wady budowy, na przykład zbyt płytka panewka. Takim zmianom sprzyjają wysoki poziom cholesterolu i trójglicerydów, cukrzyca, nadwaga, mikrourazy wynikające z przeciążenia stawu, np. podczas dźwigania.

Czynniki ryzyka zwyrodnienia stawu biodrowego obejmują:

• podeszły wiek,
• hemofilię,
• predyspozycje genetyczne,
• nadwagę,
• dźwiganie ciężkich przedmiotów,
• dnę stawową,
• niedoczynność tarczycy,
• pracę stojącą,
• urazy stawu biodrowego,
• zniekształcenia rozwojowe,
• zaburzenia metaboliczne,
• martwicę kości.

Objawy zwyrodnienia stawu biodrowego to:

• na pierwszym etapie: ból w pachwinie i biodrze, objawiający się podczas chodzenia;
• gdy choroba się rozwinie: ból pojawiający się nawet podczas leżenia - by go uniknąć, chory zaczyna utykać;
• wreszcie: sztywność stawów, coraz większe ograniczenie ruchów.

Wraz z rozwojem zwyrodnienia stwu biodrowego następują zniesienie szpary stawowej i całkowita utrata ruchomości stawu.

Zwyrodnienie stawu biodrowego, określane mianem koksartrozy jest ciężkie do wyleczenia i w większości przypadków kończy się wymianą stawu biodrowego. Już na początku należy odciążać staw: zrzucić zbędne kilogramy, wspierać się na lasce, korzystać z fizykoterapii, wykonywać odpowiednie ćwiczenia, by wzmocnić mięśnie.

Po konsultacji z lekarzem można również przyjmować niesterydowe leki przeciwzapalne i przeciwbólowe. Dowiedziono, że siarczan glukozaminy działa przeciwbólowo u osób z tym schorzeniem. Powinno się go przyjmować 3 razy dziennie po posiłku. Ostatnim etapem leczenia jest endoproteza, czyli wszczepienie sztucznego stawu.

Kapoplastyka to najnowsza technika częściowej wymiany stawu biodrowego. Jest ona alternatywą dla klasycznej protezoplastyki. Polega na wymianie panewki w miednicy i założeniu tzw. kapy na głowę kości udowej. Metoda jest zachwalana, ponieważ pozwala na zachowanie naturalnej głowy oraz szyjki kości udowej. To rozwiązanie pozwala też na szybszy powrót do zdrowia, minimalizuje prawdopodobieństwo zwichnięcia, znika zupełnie ryzyko zmiany długości nóg.

Po operacji należy się oszczędzać, by nadmiernie nie obciążyć stawu. Nie znaczy to jednak, że trzeba bez przerwy siedzieć. Na początku rzeczywiście lepiej nie leżeć na boku, zakładać nogi na nogę, dźwigać ciężarów czy siadać w wannie. Jednak po rehabilitacji polegającej na specjalnych ćwiczeniach, spacerach i pływaniu, możliwe jest jeżdżenie na rowerze, rolkach, a nawet nartach.

Źródła

1. Choroba zwyrodnieniowa stawów
2. Marczyński W. (red.), Postępowanie praktyczne w ortopedii i traumatologii, Medipage, Warszawa 2008, ISBN 978-83-89769-94-7
3. Gaździk T., Podstawy ortopedii i traumatologii narządu ruchu, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2001, ISBN 83-200-3317-9
4. Szulc A. (red.), Wiktora Degi ortopedia i rehabilitacja tom 1-2, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2003, ISBN 83-200-2823-X