Coraz więcej chorych na cukrzycę typu 1 w Polsce. Jakie są objawy choroby?

Biorąc pod uwagę kraje europejskie, to w Polsce obserwuje się najszybszy wzrost zachorowań na cukrzycę typu 1. Jak informuje prof. Agnieszka Szypowska, mazowiecka konsultant wojewódzka ds. diabetologii, wczesne wykrycie tej choroby jest kluczowe, aby opóźnić jej rozwój i uniknąć poważnych powikłań.

Cukrzyca rozwija się w wyniku zaburzeń funkcjonowania trzustki, która nieprawidłowo produkuje lub całkowicie przestaje wytwarzać insulinę – hormon odpowiedzialny za regulację poziomu cukru we krwi. W efekcie dochodzi do hiperglikemii, czyli trwałego podwyższenia stężenia glukozy w organizmie.

Zaburzenia pracy trzustki mogą mieć różne podłoże – od uwarunkowań genetycznych, przez niewłaściwą dietę, brak ruchu, aż po szkodliwe nawyki, takie jak palenie papierosów czy nadużywanie alkoholu.

Objawy często pojawiają się dopiero w zaawansowanym stadium choroby. Wśród nich można wymienić m.in.

• częste oddawanie moczu,

• nadmierne pragnienie,

• utratę masy ciała,

• drętwienie kończyn,

• zmęczenie,

• senność.

Wcześniejsze wykrycie choroby – jeszcze przed pojawieniem się objawów – pozwala na działania prewencyjne, które mogą spowolnić jej rozwój.

Leczenie cukrzycy typu 1 opiera się na codziennym podawaniu insuliny, ponieważ organizm chorego nie produkuje tego hormonu. Insulinę wstrzykuje się podskórnie przy pomocy penów lub nowoczesnych pomp insulinowych, które umożliwiają stałe i precyzyjne dawkowanie.

Dostępne są różne rodzaje insuliny – od szybko działających po długo działające oraz bezszczytowe analogi, co pozwala dopasować terapię do stylu życia pacjenta. Coraz popularniejsze są też metody alternatywne, jak przeszczep trzustki lub wysp trzustkowych. Choć dają szansę na uniezależnienie się od insuliny, wiążą się z koniecznością stosowania leków immunosupresyjnych.

Dieta w cukrzycy typu 1 powinna opierać się na zasadach zdrowego odżywiania: regularnych posiłkach, stałej kaloryczności i odpowiednich proporcjach składników odżywczych. Przy tradycyjnej insulinoterapii zaleca się 5 posiłków dziennie, natomiast przy pompie insulinowej liczba posiłków może być dowolna.

Dieta osoby z cukrzycą powinna być oparta na zaleceniach specjalisty, ale pomocna może być także tzw. piramida żywieniowa dla diabetyków. Jej podstawę stanowią produkty zbożowe pełnoziarniste, rośliny strączkowe i warzywa bogate w skrobię – dostarczają one błonnika i węglowodanów złożonych.

Ważne miejsce zajmują również świeże warzywa, szczególnie zielone, takie jak brokuły czy sałata. Owoce powinny być spożywane z umiarem, ze względu na zawartość naturalnych cukrów. Nabiał warto wybierać w wersji odtłuszczonej, a mięso i ryby jeść z rozwagę – bez tłustych kawałków i skórek. Na samym szczycie piramidy znajdują się produkty najmniej zalecane, czyli słodycze i alkohol – z nich najlepiej zrezygnować całkowicie.

Choć cukrzyca typu 1 najczęściej rozwija się w sposób nagły, jej podłoże może mieć związek z genami. Osoby, u których bliscy krewni chorują lub chorowali na ten typ cukrzycy, powinny zachować szczególną czujność.

Ryzyko zachorowania u takich osób jest wyraźnie wyższe, dlatego regularne monitorowanie poziomu glukozy we krwi – przynajmniej raz w roku – może odegrać kluczową rolę w wczesnym wykryciu choroby. Wczesna diagnoza to większe szanse na skuteczną kontrolę przebiegu choroby i zapobieganie groźnym powikłaniom.

W Polsce realizowane są już pilotażowe programy badań przesiewowych, dzięki którym możliwe jest wykrywanie choroby we wczesnych etapach. To istotne, ponieważ szybka diagnoza zmniejsza ryzyko groźnych powikłań, takich jak kwasica ketonowa, która może prowadzić do trwałego uszkodzenia narządów, a nawet śmierci.