Alzheimer może zaatakować już w średnim wieku. Objawy wcale nie są oczywiste

Choroba Alzheimera może rozwijać się już w średnim wieku, kiedy większość osób jest aktywna zawodowo i nie spodziewa się problemów z funkcjonowaniem mózgu. Co więcej, jej pierwsze objawy nie zawsze dotyczą pamięci.

Naukowcy z Uniwersytetu Kalifornijskiego w San Francisco i Instytutu Karolinska w Sztokholmie przeanalizowali dane 390 pacjentów z chorobą Alzheimera o wczesnym początku, których średni wiek wynosił 59 lat. Porównali je z wynikami 211 starszych osób, mających średnio 78 lat.

Badanie opublikowane w "Science Translational Medicine" wykazało, że u co piątego młodszego pacjenta występowały objawy niezwiązane z pamięcią. Wśród osób z późnym początkiem choroby problemy z pamięcią dotyczyły aż 99 proc. badanych.

U młodszych pacjentów choroba może początkowo przypominać inne problemy zdrowotne. Naukowcy wskazują na sześć sygnałów, które powinny zwrócić uwagę:

1. Trudności z mówieniem – problemy ze znalezieniem słów, rozumieniem dłuższych zdań i nadążaniem za rozmową.
2. Zmiany zachowania – drażliwość, obniżony nastrój, utrata pewności siebie lub zainteresowania ulubionymi zajęciami.
3. Zaburzenia ruchowe – problemy z równowagą, koordynacją, drżenie lub sztywność mięśni.
4. Dezorientacja – gubienie się w znanych miejscach i trudności z orientacją w czasie.
5. Problemy ze wzrokiem – trudności z rozpoznawaniem przedmiotów, czytaniem oraz oceną odległości i prędkości.
6. Kłopoty z planowaniem – trudności z opłacaniem rachunków, gotowaniem czy prowadzeniem samochodu.

Szczególnie mylące bywają zaburzenia widzenia. Pacjent może mieć prawidłowy wynik badania okulistycznego, a mimo to nie radzić sobie z interpretowaniem obrazu. – Mogą mieć trudności z interpretowaniem tego, co widzą, pomimo prawidłowego badania wzroku. Mogą mieć problem z oceną odległości i czytaniem – wyjaśnił prof. Renaud La Joie z Uniwersytetu Kalifornijskiego w San Francisco.

Badacze wykorzystali badania PET, aby sprawdzić, jak w mózgach pacjentów gromadzą się dwa białka związane z chorobą Alzheimera: amyloid i tau. Amyloid tworzy złogi między komórkami nerwowymi, natomiast tau odkłada się wewnątrz neuronów, zaburzając ich funkcjonowanie.

Okazało się, że u osób, które zachorowały przed 65. rokiem życia, nagromadzenie białka tau było większe niż u starszych pacjentów. Co więcej, odkładało się ono ponad dwukrotnie szybciej i rozprzestrzeniało się na większe obszary mózgu.

– Odkryliśmy, że gromadzenie się i rozprzestrzenianie białka tau było szczególnie agresywne u pacjentów z chorobą o wczesnym początku i silniej wiązało się z postępem utraty pamięci – powiedział prof. Gil Rabinovici, główny autor badania.

Naukowcy nadal nie wiedzą, dlaczego u niektórych osób choroba rozwija się przed 65. rokiem życia. U niewielkiego odsetka pacjentów odpowiadają za to określone mutacje genetyczne, ale osoby z takimi mutacjami wykluczono z badania.

Badacze podejrzewają, że inne czynniki genetyczne mogą wpływać na szybsze odkładanie się białka tau. Odkrycie może pomóc w opracowaniu nowych terapii, które będą działały nie tylko na amyloid, ale również na tau.

Nie każda trudność ze znalezieniem słowa czy chwilowy problem z koncentracją oznacza Alzheimera. Podobne dolegliwości mogą wynikać ze stresu, niewyspania lub innych problemów zdrowotnych.

Jeśli jednak objawy stopniowo się nasilają i utrudniają codzienne funkcjonowanie, warto skonsultować się z lekarzem, nawet gdy pamięć wydaje się działać prawidłowo. Nagłe zaburzenia mowy, widzenia, równowagi lub dezorientacja wymagają natychmiastowej pomocy medycznej, ponieważ mogą być objawami udaru.

Źródło: The Sun, Science Translational Medicine