Amoniak - wskazania, normy, interpretacja

Amoniak w moczu oznacza się w celu zdiagnozowania chorób nerek. Badanie amoniaku wykonuje się również, aby stwierdzić zakwaszenie organizmu. Wówczas przed badaniem stężenia amoniaku w moczu podaje się doustnie chlorek amonu lub dożylnie chlorowodorek argininy.

Zazwyczaj lekarz zleca badanie stężenia amoniaku u osób, które mogą mieć zaburzoną pracę nerek lub równowagę kwasowo-zasadową. W tym przypadku konieczne jest zapewnienie odpowiedniego poziomu pH w organizmie lub równowagę kwasowo-zasadową. W tym przypadku konieczne jest zapewnienie odpowiedniego poziomu pH w organizmie.

Stężenie amoniaku w moczu jest również wykonywane u pacjenta, gdy lekarz zaleci mu tzw. dobową zbiórkę moczu. W czasie dobowej zbiórki moczu, pierwszy nocny mocz oddaje się do toalety, a każdy kolejny po dokładnym podmyciu zbiera się do specjalnego sterylnego pojemnika. Do badania amoniaku ostatnią porcję moczu zbiera się po kolejnej przespanej nocy. Należy pamiętać, aby dokładnie wymieszać zebrany mocz przed oddaniem do badania stężenia amoniaku. Do badania stężenia amoniaku odlewa się próbkę moczu i to ją przekazuje się do analizy.

Amoniak jest badany w próbce moczu. Specjalne przygotowanie do badania amoniaku nie jest wymagane. Należy jedynie pamiętać, że badanie amoniaku w moczu wykonywane jest na czczo.

Amoniak w moczu powinien się mieścić w określonych normach. Wartość referencyjna dla amoniaku wynosi 20 - 50 mmol/24 godz. Jednak należy pamiętać, że wartość ta jest zależna od wielu czynników, takich jak, np. wiek, dieta. Wyniki badania amoniaku w moczu powyżej lub poniżej wartości referencyjnej nie zawsze świadczą o chorobie. Wysoki poziom amoniaku może pojawić się przy diecie wysokobiałkowej, głodówce oraz w pierwszym trymestrze ciąży.

Amoniak może świadczyć o różnych schorzeniach. Zdarza się jednak, że zbyt duża lub zbyt mała ilość amoniaku w moczu wynika z warunków fizjologicznych. W przypadku nadmiaru amoniaku w moczu może on wynikać z diety o zbyt dużej zawartości białka, a także u osób stosujących dietę niskowęglowodanową. Zbyt duża ilość amoniaku może świadczyć o następujących chorobach i zaburzeniach:

• kwasica metaboliczna;
• ketonemia;
• odwodnienie;
• kwasica oddechowa;
• niedobór potasu i sodu;
• zespół Frankeniego;
• pierwotny hiperaldosteronizm.

Amoniak jest w mniejszym stopniu wydalany z moczem, gdy spożywamy np. dużo warzyw, jednak jest to również wskaźnik obecności różnych chorób. Zbyt mała ilość amoniaku w moczu to wskaźnik:

• alkaloza metaboliczna;
• kwasica kanalikowo-dystalna;
• choroba Addisona;
• kłębkowe zapalenie nerek.

Źródła

1. Pozapalne zaburzenia funkcji wątroby
2. Szczeklik A. (red.), Choroby wewnętrzne, Medycyna Praktyczna, Kraków 2011, ISBN 978-83-7430-289-0
3. Jakob M., Normy laboratoryjne, Via Medica, Gdańsk 2010, ISBN 978-83-7555-232-4
4. Tomaszewski J., Diagnostyka laboratoryjna, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2001, ISBN 83-200-3591-0