Artropatia – rodzaje, przyczyny, objawy i leczenie

Artropatia jest pojęciem, które odnosi się do zmian chorobowych w obrębie jednego lub większej liczby stawów, prowadzących do ich dysfunkcji. Nazwa tej grupy nieprawidłowości pochodzi od greckiego „arthron”, czyli staw oraz „páthos”, co oznacza cierpienie.

Patologia pojawia się, gdy zdrowe komórki budujące staw zostają zniszczone lub zastąpione przez inne – zniekształcone, nieprawidłowo wypełniające swoje funkcje. Zjawisko obejmuje choroby zapalne oraz niezapalne, pierwotnie dotyczące narządu ruchu, jak i wielu układów oraz narządów wewnętrznych. Schorzenia stawów mogą rozpoczynać się w obrębie jam stawowych, ale i być skutkiem schorzeń niezwiązanych z aparatem ruchu, a wtórnie go uszkadzających.

Artropatia jest chorobą stawu, która prowadzi do zmiany jego budowy, upośledzenia odżywienia, a co za tym idzie nieprawidłowego funkcjonowania. W rezultacie artropatia prowadzi do znacznego upośledzenia funkcji aparatu ruchu, a nieleczona prowadzi do kalectwa.

Przyczyn schorzenia jest wiele. Do artropatii, czyli zmian degeneracyjnych stawów, dochodzi bowiem wskutek różnych schorzeń. Zazwyczaj za ich powstawanie odpowiada inna choroba. Wśród najważniejszych wymienia się:

• choroby autoimmunologiczne, na przykład wrzody jelit, zesztywniające zapalenie stawów kręgosłupa, reumatoidalne i łuszczycowe zapalnie stawów, choroba Leśniewskiego – Crohna,
• infekcje wirusowe wywołane działaniem takich wirusów jak HIV, HTLV, EBV oraz parvowirus B19, a także powikłanie po żółtaczce, śwince, różyczce,
• infekcje bakteryjne, na przykład rzeżączka, gruźlica, borelioza, kiła, reaktywne zapalenie stawów, bruceloza, choroba Whipple’a.

Zdarza się, że artropatia towarzyszy innych schorzeniom, takim jak: cukrzyca, łuszczyca, dna moczanowa czy hemofilia, zespół Lescha-Nyhana, chondrokalcydoza, hemochoromatozie, koksartrozie, gonartrozie, mięsakowi błony maziowej, osteoartropatii przerostowej.

Wyróżnia się wiele rodzajów zaburzeń. To zarówno artropatie w przebiegu zakażeń, jak i artropatie zapalne.

Artropatie w przebiegu zakażeń to:

• ropne zapalenie stawów,
• zakażenia stawów w przebiegu chorób zakaźnych: boreliozy, kiły wrodzonej, rzeżączki, gruźlicy,
• artropatie reaktywne: reaktywne zapalenie stawów, choroba Behçeta,
• gorączka reumatyczna, artropatia Jaccouda (artropatia Jaccoud).

Artropatie zapalne to na przykład:

• artropatie w przebiegu nieswoistych zapaleń jelit: wrzodziejącego zapalenia jelita grubego, choroby Leśniowskiego-Crohna,
• reumatoidalne zapalenie stawów, młodzieńcze idiopatyczne zapalenie stawów,
• artropatia w przebiegu łuszczycy: łuszczycowe zapalenie stawów (artropatia łuszczycowa),
• artropatie związane z odkładaniem kryształów: dna moczanowa, chondrokalcynoza,
• artropatie w przebiegu innych chorób: sarkoidozy, choroby Whipple’a, zespołu Lescha-Nyhana, cukrzycy (artropatia neurogenna, artropatia cukrzycowa), nadczynności przytarczyc.

Inne typy choroby to:

• artropatia w przebiegu hemofilii, wywołana krwawieniami do stawów,
• artropatie związane z chorobą zwyrodnieniową stawów: guzki Heberdena, guzki Boucharda, koksartroza, gonartroza,
• artropatie będące skutkiem urazów, wad rozwojowych lub nieprawidłowego obciążenia stawów. To na przykład kolana koślawe, przemieszczenia rzepki, paluch koślawy, uszkodzenia łąkotek i więzadeł kolana, myszka stawowa,
• artropatie w przebiegu chorób nowotworowych. To: osteoartropatia przerostowa, mięsak błony maziowej, chrzęstniakowatość maziówkowa.

Leczenie artropatii zależy od wielu czynników, takich jak rodzaj choroby, wiek pacjenta, przyczyna i stopień zaawansowania zaburzenia, stan chorego sprzed momentu zachorowania. Kluczowa jest przyczyna zaburzenia. To dlatego należy skoncentrować się na jej ustaleniu oraz wdrożeniu odpowiedniego leczenia choroby pierwotnej. Dzięki temu toczący się w stawach proces zwyrodnieniowy może zostać zahamowany.

Terapia najczęściej opiera się na lekach przeciwzapalnych i przeciwbólowych oraz rehabilitacji. Najbardziej radykalnym rozwiązaniem jest alloplastyka, czyli chirurgiczna wymiana uszkodzonego stawu.