Bąbel pokrzywkowy - jak wygląda, przyczyny, objawy, leczenie

Bąbel pokrzywkowy (łac. urtica) to wykwit skóry lub błony śluzowej, będący objawem pokrzywki. Ta może pojawić się w każdym wieku, a jej symptomem może być również obrzęk naczynioruchowy.

Typowe dla bąbla pokrzywkowego jest to, że pojawia się szybko i równie szybko znika. Manifestuje się w ciągu kilku minut od kontaktu z czynnikiem go wywołującym i przestaje istnieć w ciągu kilku godzin.

Bąbel pokrzywkowy utrzymuje się zwykle w jednym miejscu nie dłużej niż dobę. Może wystąpić na każdej części ciała, włącznie z podeszwami stóp, skórą dłoni czy owłosionymi powierzchniami na głowie. Kiedy zniknie, nie zostaje po nim ślad.

Bąbel pokrzywkowy powstaje w konsekwencji miejscowego poszerzenia i zwiększenia przepuszczalności naczyń krwionośnych. Istotą procesu jest wpływ uwalniania mediatorów reakcji zapalnej, głównie histaminy.

To substancja produkowana i uwalniana przez mastocyty, specyficzne komórki układu odpornościowego. Histamina w miejscu uwolnienia rozszerza naczynia krwionośne, zwiększa przepuszczalność ich ścian, co skutkuje zwiększonym przepływem krwi i przesiękiem lokalnym osocza. Pojawia się obrzęk i zmiany skórne.

Pokrzywka objawia się nagłym pojawieniem bąbla pokrzywkowego, obrzęku naczynioruchowego lub obu zmian łącznie na wcześniej niezmienionej powierzchni skóry.

Jak wygląda bąbel pokrzywkowy? Zmiana na skórze przypomina bąble po oparzeniu, stąd jej nazwa. Jest wyniosła ponad poziom skóry wskutek obrzęku górnych warstw skóry właściwej, ale i dobrze odgraniczona od otaczającej skóry.

Ma gładką powierzchnię i jasny, porcelanowy lub różowy kolor. Miewa różną wielkość – od kilku milimetrów do kilkudziesięciu centymetrów. Oznacza to, że może wyglądać jak łepek od szpilki, ale i plama obejmująca połowę pleców.

Najczęściej towarzyszy jej silny świąd, rzadziej uczucie pieczenia w miejscu pojawienia się wykwitów. Obrzęk zazwyczaj otoczony jest rumieniową obwódką. Z kolei obrzęk naczynioruchowy (obrzęk Quinckego) to reakcja alergiczna podobna do pokrzywki, ale głębiej umiejscowiona.

Obrzęk pojawia się głównie w okolicy twarzy, kończyn i stawów, choć zdarza się, że atakuje błony śluzowe układu pokarmowego i oddechowego. Wówczas jest bardzo niebezpieczny, ponieważ zagraża życiu.

Wyróżnia się wiele odmian pokrzywki, różniących się pomiędzy sobą przyczynami, czasem manifestowania się objawów, a także obrazem klinicznym. Ze względu na czas trwania objawów wyróżnia się:

• ostrą pokrzywkę alergiczną (trwającą krócej niż 6 tygodni),
• pokrzywkę przewlekłą alergiczną (trwającą 6 tygodni lub dłużej).

W zależności od czynnika, który wywołuje pokrzywkę, wyróżnia się kilka jej podtypów. To:

• pokrzywka kontaktowa (uczuleniowa reakcja na kontakt z alergenem),
• pokrzywka słoneczna,
• pokrzywka wodna,
• pokrzywka z zimna,
• pokrzywka z ciepła,
• pokrzywka z ucisku,
• pokrzywka związana z wysiłkiem fizycznym (cholinergiczna),
• pokrzywka wibracyjna,
• pokrzywka polekowa (najczęściej z grupy niesteroidowych leków przeciwzapalnych, np. ibuprofen).

Jeżeli nie można ustalić jednoznacznej przyczyny pokrzywki, nazywa się ją pokrzywką spontaniczną lub idiopatyczną.

Leczenie pokrzywki zależy od stopnia zaawansowania objawów. Jeśli zmiany są łagodne, zajmują niewielką powierzchnię skóry, wystarczą leki przeciwhistaminowe II generacji, które łagodzą uczucie świądu.

Jeżeli jednak bąbel pokrzywkowy zajmuje dużą część skóry bądź pojawi się obrzęk naczynioruchowy w gardle czy jamie ustnej, a także duszność i wrażenie przeszkody w drogach oddechowych, niezbędne jest zastosowanie preparatów sterydowych w postaci iniekcji, a nawet hospitalizacja.

Leczenie sterydowe nie powinno być długookresowe, ze względu na możliwość pojawienia się skutków ubocznych. W kontekście pokrzywki i bąbli pokrzywkowych najważniejsza jest profilaktyka, czyli unikanie czynników, które je wywołują. Jeśli jednak reakcja się pojawi, należy być czujnym i reagować, by nie dopuścić do rozwoju symptomów zagrażających życiu.