Badanie pola widzenia (perymetria) - wskazania i przebieg badania

Prawidłowe pole widzenia świadczy o zachowaniu czynności siatkówki, która odbiera wrażenia wzrokowe na całym swoim obszarze, o prawidłowym przewodzeniu wrażeń wzrokowych przez włókna nerwowe, a także o prawidłowej funkcji płatów potylicznych kory mózgowej.

Istniejące ubytki w polu widzenia jednego i drugiego oka pacjenta są rejestrowane podczas perymetrii. Na schemacie można zobaczyć, jaka jest ich wielkość oraz umiejscowienie. Ubytki w polu widzenia mogą się pojawić z różnych przyczyn, na przykład:

• zmian chorobowych nerwu wzrokowego;
• schorzeń nerwu wzrokowego;
• chorób siatkówki i naczyniówki, np. odwarstwienie siatkówki;
• chorób układu nerwowego;
• jaskry.

Zauważane miejsca chorobowe najczęściej występują na siatkówce, gdzie bodźce świetlne nie są odbierane w wyniku pojawienia się zmian chorobowych w samej siatkówce bądź też na skutek uszkodzenia neuronów odprowadzających bodźce do ośrodków wzrokowych w mózgowiu.

Badanie pola widzenia wykonuje się na zlecenie lekarza. Poprzedza je badanie ostrości widzenia - jest ono konieczne, by ustalić pole widzenia. Perymetria to badanie całkowicie bezpieczne, ale nie wykonuje się go u małych dzieci, osób z ociężałością umysłową i osób starszych ze złą orientacją.

Z badaniem pola widzenia nie wiążą się żadne powikłania i może być ono wykonywane wielokrotnie. Zaleca się, by raz na jakiś czas, profilaktycznie, wykonać je w celu zdiagnozowania ewentualnych zmian w oku, skorygowaniu istniejącej wady, co w konsekwencji prowadzi do poprawy jakości życia.

Badanie perymetryczne polega na ocenie zdolności siatkówki do odróżniania jasności testowego znaczka od luminancji tła. Wykorzystuje się czułość siatkówki na światło, która jest najwyższa w centrum pola widzenia, zmniejszając się ku obwodowi. Badanie wymaga od pacjenta skupienia i dużej uwagi, gdyż na podstawie jego wypowiedzi określa się pole widzenia.

Badany siedzi przed czaszą perymetru, mając unieruchomioną głowę poprzez oparcie podbródka. Zasłonięte jest jedno oko, pacjent musi wpatrywać się w jeden punkt ustawiony na wprost. W innym miejscu pojawia się punkt, który się porusza. Zadaniem osoby badanej jest poinformowanie lekarza, kiedy widzi cały punkt, a kiedy przygasa i znika całkowicie z pola widzenia. Zakres pola widzenia zaznaczany jest przez lekarza na specjalnym schemacie. Na nim będzie także widoczna ślepa plama Mariotte'a jako miejsce, w którym pacjent nie może zobaczyć punktu.

Badanie można powtórzyć zmieniając średnicę, natężenie światła i/lub kolor poruszającego się znaczka. W czasie perymetrii nie wolno się poruszać, gdyż wynik może wyjść nieprawidłowy. Badanie trwa kilkadziesiąt minut.

To badanie okulistyczne możemy podzielić na kilka metod:

• perymetria statyczna - polega na prezentacji nieruchomych bodźców o stałej wielkości i zmieniającej się luminancji, w ściśle określonych punktach pola widzenia;
• perymetria kinetyczna - badanie przy użyciu znaczków testowych przesuwanych po powierzchni tła;
• perymetria automatyczna (komputerowa) - analiza progu siatkówki w różnych jej punktach w stosunku do poziomu prawidłowego, skorygowanego dla wieku.

Kampimetria jest metodą uzupełniającą badanie perymetryczne, gdy podejrzewa się możliwość istnienia małych mroczków (ubytków w polu widzenia) w środkowym polu widzenia 30°. W badaniu używa się kampimetr Bjerrume'a. Pacjent siedzi w odległości 2 m od ekranu i obserwuje przesuwający się biały punkt, podając dane, jak w perymetrii. Wymiary kątowe ewentualnie istniejącego mroczka wzrastają czterokrotnie w stosunku do perymetrii i stają się łatwiej wykrywalne.

Test Amslera to badanie jakościowych czynności plamki i jej najbliższej okolicy. Istnieje wiele jego rodzajów, podstawowym jest siatka o boku 10 cm z zaznaczonym punktem centralnym. W przypadku zmian chorobowych, pacjent, patrząc z odległości 30 cm na punkt centralny, zauważa zniekształcone linie.

Źródła

1. Badania okulistyczne w diagnostyce
2. Diagnostyka jaskry wtórnej
3. Misiuk-Hojło M. (red.), Badania okulistyczne, Górnicki Wydawnictwo Medyczne, Wrocław 2010, ISBN 978-83-61257-25-7
4. Kański J.J. Diagnostyka kliniczna w okulistyce, Urban & Partner, Wrocław 2008, ISBN 978-83-60290-84-2
5. Kański J.J. Okulistyka kliniczna, Urban & Partner, Wrocław 2009, ISBN 978-83-7609-120-4
6. Izdebska J. (red.), OKULISTYKA Podręcznik dla studentów, Urban & Partner, Wrocław 2006, ISBN 83-60290-15-6
7. Kański J.J., Nischal K. Okulistyka. Objawy i różnicowanie, Urban & Partner, Wrocław 2000, ISBN 83-87944-60-2