Bezbolesny objaw. Onkolog: To może być wczesny sygnał nowotworu trzustki

Według Krajowego Rejestru Nowotworów rocznie na nowotwór trzustki zapada w Polsce ok. 3,7 tys. mężczyzn i 3,4 tys. kobiet. Stanowi on czwartą najczęstszą przyczynę zgonów z powodu nowotworów w kraju. Średnie pięcioletnie przeżycie u pacjentów z tą chorobą wynosi ok. 7 proc.

To jeden z najtrudniejszych do leczenia nowotworów - w dużej mierze dlatego, że rozwija się skrycie. Typowe objawy pojawiają się dopiero wtedy, gdy choroba osiąga zaawansowane stadium. W efekcie większość pacjentów trafia do lekarza zbyt późno, a szanse na skuteczne leczenie są mocno ograniczone.

Najnowsze badania opublikowane we wrześniu w czasopiśmie "Cancer Discovery" rzucają nowe światło na przyczyny rozwoju tego nowotworu. Grupa naukowców odkryła, że niektóre substancje chemiczne zawarte w dymie papierosowym przeprogramowują układ odpornościowy w sposób, który wspomaga wzrost i rozprzestrzenianie się guzów - na czele z guzem trzustki.

Zespół badawczy zaobserwował również, że ekspozycja na dioksyny sprzyja wczesnym zmianom przedrakowym w trzustce, co wskazuje, że substancje chemiczne zawarte w dymie papierosowym mogą odgrywać rolę nie tylko w postępie nowotworu, ale także w jego inicjacji.

Wyniki badań wskazują na możliwość opracowania nowych terapii celujących w ten mechanizm. Jednak – jak podkreślają specjaliści – już teraz stanowią dodatkowy argument przemawiający za zerwaniem z nałogiem palenia.

Wśród innych przyczyn rozwoju raka trzustki wymienia się picie alkoholu, mutacje genetyczne prowadzące do niekontrolowanego wzrostu komórek, otyłość oraz brak aktywności fizycznej. Również przewlekłe zapalenie trzustki może przyczyniać się do rozwoju nowotworu.

Jak podkreślał w rozmowie z WP abcZdrowie chirurg-onkolog Piotr Gierej, w przypadku guzów zlokalizowanych w głowie trzustki częstym objawem początkowym jest bezbolesna żółtaczka. Ten sygnał stosunkowo szybko kieruje diagnostykę na właściwe tory. Jednak u wielu pacjentów rak trzustki objawia się mało charakterystycznie poprzez:

• bóle brzucha,

• rozwój cukrzycy lub pogorszenie glikemii,

• nietypowy świąd skóry bez przyczyny,

• wstręt do jedzenia,

• nudności i wymioty,

• biegunki,

• niewyjaśnioną utratę wagi.

Niepokojącymi, ale rzadziej kojarzonymi z rakiem trzustki symptomami, mogą być również stolce o bardzo intensywnym zapachu oraz przewlekły nieprzyjemny oddech. Niestety, te sygnały łatwo przypisać innym, mniej poważnym problemom zdrowotnym.

Trzustka jest narządem niezwykle wrażliwym i nie ma zdolności regeneracyjnych. Nowotwór tego narządu rozwija się zwykle po cichu, a kiedy daje objawy, bywa już bardzo zaawansowany. To sprawia, że rak trzustki jest jednym z najtrudniejszych przeciwników onkologii.

- W raku trzustki bez przerzutów możemy pacjenta wyleczyć, choć rokowanie wcale też nie jest takie różowe. Resekcja trzustki i późniejsza chemioterapia uzupełniająca jest u niektórych chorych w stanie do tego wyleczenia doprowadzić. Natomiast w chorobie przerzutowej tzw. 5-letnie przeżycia zdarzają się rzadko - ocenił w rozmowie z WP abcZdrowie dr n. med. Paweł Potocki, onkolog kliniczny w Szpitalu Uniwersyteckim w Krakowie.

Ryzyko zachorowania rośnie wraz z wiekiem i częściej dotyczy mężczyzn. Wśród czynników ryzyka wymienia się także:

• rodzinne występowanie raka trzustki lub innych nowotworów,

• cukrzycę,

• przewlekłe zapalenie trzustki,

• palenie papierosów,

• otyłość i niewłaściwą dietę.

Zobacz też: Nowa szczepionka na raka trzustki i jelit. Obiecujące wyniki badań

Ogromne znaczenie ma również alkohol - odpowiada za blisko 80 proc. przypadków przewlekłego zapalenia trzustki. Regularne i nadmierne picie prowadzi do trwałych uszkodzeń narządu, które mogą zwiększać ryzyko rozwoju raka.

Lekarze podkreślają, że w przypadku raka trzustki kluczowe jest jak najszybsze wychwycenie pierwszych objawów. Nawet pozornie błahe symptomy, takie jak utrata apetytu czy nietypowe stolce, powinny skłonić do wizyty u lekarza. Im wcześniej nowotwór zostanie wykryty, tym większe szanse na skuteczne leczenie i poprawę rokowań u pacjenta.

Aleksandra Zaborowska, dziennikarka Wirtualnej Polski

Źródła:

• Krajowy Rejestr Nowotworów,

• Griffith Brian D. et al., "Aryl hydrocarbon receptor ligands drive pancreatic cancer initiation and progression through pro-tumorigenic T cell polarization", Cancer Discovery, 2025.