Budowa kręgosłupa u człowieka

O zdrowym kręgosłupie marzy każdy z nas. Nikt przecież nie chce bólu krzyża, bólu kręgosłupa czy stawów. Kręgosłup to główna oś i podpora szkieletu. Zbudowany jest z 33 lub 34 kręgów, które rozciągają się od głowy do kości ogonowej. Kość ogonowa to pozostałość po naszych przodkach. Nie pełni ona w kręgosłupie żadnych funkcji. Jest jednak świadectwem ewolucji człowieka.

1. Budowa kręgosłupa

W kręgosłupie wyróżniamy następujące odcinki:

  • część szyjna;
  • część piersiowa;
  • część lędźwiowa;
  • część krzyżowa;
  • część ogonowa (guziczna).

Odcinek szyjny składa się z siedmiu kręgów szyjnych, które umożliwiają poruszanie głową w różnych kierunkach. Kręgi szyjne człowieka są w kręgosłupie najmniejsze i najbardziej ruchome. Najważniejsze z nich to dźwigacz, który stanowi podporę głowy oraz obrotnik, dzięki któremu możemy wykonywać ruchy głową do przodu, do tyłu i na boki. Niżej znajduje się dwanaście par kręgów piersiowych. Kręgi te łączą się z żebrami. Dziesięć par łączy się z mostkiem, tworząc klatkę piersiową, która osłania narządy wewnętrzne (np. płuca, serce) i zapewnia swobodne oddychanie. Jeszcze niżej znajduje się pięć kręgów lędźwiowych. Są one najbardziej obciążone, gdy siedzimy lub stoimy. To od nich często zaczyna się ból kręgosłupa czy bóle pleców. Na część krzyżową składa się pięć zrośniętych ze sobą kręgów. Wraz z miednicą stanowią ochronę pęcherza moczowego i narządów układu płciowego. Najniższy odcinek ludzkiego kręgosłupa tworzą cztery albo pięć kręgów, tzw. kręgów ogonowych. Kość ogonowa nie pełni w kręgosłupie żadnych funkcji, jest pozostałością po przodkach.

2. Kręgi jako podstawowe elementy kręgosłupa

Zdrowy kręgosłup to taki, który stabilnie utrzymuje masę ciała człowieka, nie boli i nie ma żadnych uszkodzeń. Budowę kręgosłupa można porównać do wieloelementowej rury, która otacza i chroni rdzeń kręgowy.
Podstawowymi elementami kręgosłupa są kręgi. Każdy z nich stanowi osobną kość. Kręgi z kolei przypominają nieco pierścienie nałożone jeden na drugi. W środku każdego kręgu znajduje się otwór, przez który biegnie rdzeń kręgowy. Otworami międzykręgowymi odchodzą od niego korzenie nerwowe. Oddalając się od kręgosłupa, coraz bardziej się rozgałęziają. Tworzą w ten sposób sieć, która przewodzi impulsy nerwowe między mózgiem a resztą ciała. Nerwy w odcinku szyjnym odpowiadają za ręce, w piersiowym – za tułów, natomiast w lędźwiowym – za nogi.
Każdy kręg zbudowany jest z trzonu, łuku i trzech wyrostków: jednego kolczastego i dwóch poprzecznych. Wyrostki poprzeczne sąsiadujących ze sobą kręgów tworzą stawy, pokryte chrząstką i wypełnione płynem maziowym. Funkcją tego płynu jest zmniejszenie tarcia i sprawienie, że powierzchnie stawów ślizgają się gładko i bezboleśnie przy zginaniu, prostowaniu oraz ruchach bocznych i skrętnych kręgosłupa.
Zdrowy kręgosłup jest przede wszystkim podporą ciała, ale nie tylko. Od niego zależą także pośrednio funkcje koordynowania ruchów oraz przyczepu mięśni i kończyn.

3. Krążki międzykręgowe

Kręgi porozdzielane są krążkami międzykręgowymi, które potocznie nazywamy dyskami. Krążek zbudowany jest z pierścienia włóknistego, który otacza miażdżyste jądro wypełnione galaretowatą substancją. To ono umożliwia ruchomość sąsiadujących ze sobą kręgów. Krążki utrzymują kręgi w odpowiednich odstępach, amortyzują wstrząsy, przejmują siłę nacisku i rozkładają ją równomiernie na całą powierzchnię.
Podczas leżenia na plecach, gdy kręgosłup jest odciążony, dysk nasiąka jak gąbka. Gdy siedzimy albo stoimy, oddaje płyn z powrotem. Dlatego rano, gdy dokonujemy pomiaru wzrostu, jesteśmy wyżsi o około 1 cm niż wieczorem. Niższy wzrost i zmniejszenie sprężystości kręgosłupa tłumaczy się m.in. mniejszą zdolnością krążków do pobierania wody.

Joanna Krocz,

Polecane wideo:

Bibliografia

  • Woźniak W. Anatomia człowieka. Podręcznik dla studentów i lekarzy, Urban & Partner, Wrocław 2003, ISBN 83-87944-74-2
  • Kiwerski J., Schorzenia i urazy kręgosłupa, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2001, ISBN 978-83-200-4380-8
  • Gaździk T., Podstawy ortopedii i traumatologii narządu ruchu, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2001, ISBN 83-200-3317-9

Źródła zewnętrzne

Ból kręgosłupa

Komentarze
zapytaj lekarza

za darmo

  • Odpowiedź w 24 godziny
  • Bez żadnych opłat
  • Lekarze, psychologowie, dietetycy

lekarzy jest teraz online

0/500

Ból kręgosłupa
najnowsze pytania

DYSKUSJE NA FORUM

Artykuły Ból kręgosłupa
Ból kręgosłupa

Ból kręgosłupa - epidemia XXI wieku

Ból kręgosłupa może mieć różnorodne przyczyny: stan zwyrodnieniowy stawów, nadwyrężenie struktur więzadłowych, mięśni lub zerwanie, naderwanie mięśni, dyskopatia, RZS (reumatoidalne zapalenie stawów), ZZSK (zesztywniające zapalenie stawów kręgosłupa), choroby w obrębie jamy brzusznej, choroby nerek, nowotwory. Jak widać powyżej, przyczyn bólów kręgosłupa jest wiele i mają różnorakie pochodzenie.Najważniejszą sprawą jest postawienie odpowiedniej diagnozy i ustalenie źródła zaistniałych problemów.

Ból kręgosłupa

Co zrobić, żeby moje dziecko miało zdrowy i silny kręgosłup?

Każdy rodzic chce, aby jego dziecko wyposażone było w pakiet niezbędnych umiejętności, gdy samodzielnie zacznie ruszać w świat. Często w natłoku zajęć szkolnych i pozalekcyjnych (angielski, szkoła muzyczna i wiele innych) umyka gdzieś podstawowa troska o...

Ból kręgosłupa

Sposoby na proste plecy

(...) niższej części pleców, jak również regulować podparcie dla rąk. Wady postawy, jak np. skolioza, skrzywienia kręgosłupa, ból kręgosłupa - każdy z nas chce tego uniknąć. Żeby kręgosłup był prosty, a postawa ciała prawidłowa, warto zastosować się do...

Ból kręgosłupa

Leczenie schorzeń kręgosłupa

Leczenie schorzeń kręgosłupa jest często długotrwałe i skomplikowane. Leczenie opiera się głównie na leczeniu zachowawczym, tzn. stosowaniu leków przeciwbólowych i przeciwzapalnych. Wykorzystywana jest rehabilitacja, masaże lecznicze, joga, ćwiczenia...

Ból kręgosłupa

Urazy kręgosłupa szyjnego

Urazy kręgosłupa szyjnego to bardzo niebezpieczne urazy kręgosłupa. Najczęściej są wynikiem silnego uderzenia czy przygniecenia podczas wypadków komunikacyjnych lub skoków do wody. Większość przypadków odnotowuje się w wieku 16-25 lat, ale niektóre z...

Ból kręgosłupa

Ból krzyża

Ból krzyża może pojawić się w różnym miejscu i różne są jego przyczyny. Bóle związane z kręgosłupem należą do jednych z najnieprzyjemniejszych dolegliwości, z jakimi boryka się człowiek. Mogą wystąpić w każdym odcinku kręgosłupa. Najbardziej...

Ból kręgosłupa

Ćwiczenia na ból pleców

Ćwiczenia na ból pleców

Ból pleców często daje się we znaki. Nic dziwnego. Po ośmiu godzinach pracy za biurkiem, w domu odpoczywasz przed telewizorem, wcale nie odciążając mięśni pleców. Kręgosłup stale narażony jest na wysiłek. Taki stan rzeczy skutkuje właśnie bólami w...

Ból kręgosłupa

Rodzaje bólu kręgosłupa

Na ból kręgosłupa często pracujemy sami. Nieodpowiednia postawa, nadwaga, chodzenie w butach na wysokim obcasie mogą doprowadzić do jego osłabienia, skrzywienia, a w ostateczności do choroby zwyrodnieniowej. Jeżeli ból kręgosłupa trwa dłużej niż dwa ... . Wówczas kości zaczynają się o siebie ocierać i przy każdym ruchu chory odczuwa silny ból kręgosłupa. Choroba zwyrodnieniowa ... wypuklina zaczyna uciskać nerw. To wywołuje ból kręgosłupa, który często jest tak silny, że uniemożliwia jakiekolwiek...

Ból kręgosłupa

Profilaktyka bólów kręgosłupa

(...) zaczyna wysyłać niepokojące sygnały. Ból kręgosłupa często uniemożliwia wykonywanie podstawowych czynność, takich jak podnoszenie cięższych rzeczy, czy pracowanie w pozycji. Jak dbać o kręgosłup w codziennym życiu? Codzienne czynności mogą prowokować ból ... do samochodu i wysiadanie z niego nie jest trudne. Pozornie. Osobom, które cierpią na ból kręgosłupa może przysporzyć wiele cierpień ... wiele problemów, np. wywołać ból kręgosłupa. Pamiętaj by po przebudzeniu gwałtownie się nie zrywać. Leczenie kręgosłupa wspomagają...

Ból kręgosłupa

Bóle karku

Bóle karku zdarzają się nam wszystkim. Zdarza się, że kark lub ramiona drętwieją i jakiekolwiek poruszanie powoduje ból. Kiedy te dolegliwości staną się codziennością, oznacza to, że mamy poważny problem i jak najszybciej powinniśmy się skontaktować z...