Przejdź na WP

Kręgosłup - budowa, funkcje, najczęstsze choroby

Każdy z nas chce zachować zdrowy kręgosłup na jak najdłuższy czas. Nikomu nie marzy się ból w plecach, kościach czy stawach. Jednak aby nasz kręgosłup służył nam przez lata, należy wiedzieć, jak jest zbudowany i jak o niego dbać. Pamiętajmy, że kręgosłup to główna oś i podpora szkieletu.

Zobacz film: "Dlaczego boli nas kręgosłup?"

spis treści

1. Budowa kręgosłupa

Kręgosłup składa się z kręgów, tworzących kilka odcinków. Wyróżnia się odcinek szyjny, piersiowy, lędźwiowy, krzyżowy i kość ogonową (guziczną). Ta ostatnia część jest pozostałością po ludziach pierwotnych, którzy najprawdopodobniej posiadali ogon lub jego małą część.

Odcinek szyjny składa się z siedmiu kręgów szyjnych, które umożliwiają poruszanie głową w różnych kierunkach. Kręgi szyjne człowieka są w kręgosłupie najmniejsze i najbardziej ruchome. Najważniejsze z nich to dźwigacz, który stanowi podporę głowy oraz obrotnik, dzięki któremu możemy wykonywać ruchy głową do przodu, do tyłu i na boki.

Niżej znajduje się dwanaście par kręgów piersiowych. Kręgi te łączą się z żebrami. Dziesięć par łączy się z mostkiem, tworząc klatkę piersiową, która osłania narządy wewnętrzne (np. płuca), serce) i zapewnia swobodne oddychanie. Jeszcze niżej znajduje się pięć kręgów lędźwiowych. Są one najbardziej obciążone, gdy siedzimy lub stoimy. To od nich często zaczyna się ból kręgosłupa czy bóle pleców.

Na część krzyżową składa się pięć zrośniętych ze sobą kręgów. Wraz z miednicą stanowią ochronę pęcherza moczowego i narządów układu płciowego. Najniższy odcinek ludzkiego kręgosłupa tworzą cztery albo pięć kręgów, tzw. kręgów ogonowych. Kość ogonowa nie pełni w kręgosłupie żadnych funkcji, jest pozostałością po przodkach.

Chiropraktyka  - korekta kręgosłupa
Chiropraktyka - korekta kręgosłupa

Pomoc chiropraktyków może być stosowana przy różnego rodzaju bólach, m.in.: pleców, szyi, głowy, stóp...

zobacz galerię

2. Kręgi w kręgosłupie

Podstawowymi elementami kręgosłupa są kręgi. Każdy z nich stanowi osobną kość. Kręgi z kolei przypominają nieco pierścienie nałożone jeden na drugi. W środku każdego kręgu znajduje się otwór, przez który biegnie rdzeń kręgowy. Otworami międzykręgowymi odchodzą od niego korzenie nerwowe. Oddalając się od kręgosłupa, coraz bardziej się rozgałęziają. Tworzą w ten sposób sieć, która przewodzi impulsy nerwowe między mózgiem a resztą ciała. Nerwy w odcinku szyjnym odpowiadają za ręce, w piersiowym – za tułów, natomiast w lędźwiowym – za nogi.

Każdy kręg zbudowany jest z trzonu, łuku i trzech wyrostków: jednego kolczastego i dwóch poprzecznych. Wyrostki poprzeczne sąsiadujących ze sobą kręgów tworzą stawy, pokryte chrząstką i wypełnione płynem maziowym. Funkcją tego płynu jest zmniejszenie tarcia i sprawienie, że powierzchnie stawów ślizgają się gładko i bezboleśnie przy zginaniu, prostowaniu oraz ruchach bocznych i skrętnych kręgosłupa.

Kręgosłup u zdrowego człowieka jest przede wszystkim podporą ciała, ale nie tylko. Od kręgosłupa zależą także pośrednio funkcje koordynowania ruchów oraz przyczepu mięśni i kończyn.

3. Krążki międzykręgowe

Kręgi porozdzielane są krążkami międzykręgowymi, które potocznie nazywamy dyskami. Krążek zbudowany jest z pierścienia włóknistego, który otacza miażdżyste jądro wypełnione galaretowatą substancją. To ono umożliwia ruchomość sąsiadujących ze sobą kręgów. Krążki utrzymują kręgi w odpowiednich odstępach, amortyzują wstrząsy, przejmują siłę nacisku i rozkładają ją równomiernie na całą powierzchnię.

Podczas leżenia na plecach, gdy kręgosłup jest odciążony, dysk nasiąka jak gąbka. Gdy siedzimy albo stoimy, oddaje płyn z powrotem. Dlatego rano, gdy dokonujemy pomiaru wzrostu, jesteśmy wyżsi o około 1 cm niż wieczorem. Niższy wzrost i zmniejszenie sprężystości kręgosłupa tłumaczy się m.in. mniejszą zdolnością krążków do pobierania wody.

4. Najczęstsze choroby kręgosłupa

Nasz kręgosłup codziennie musi dźwigać całe nasze ciało, a więc jest narażony na wiele schorzeń i dolegliwości bólowych. Warto je znać i wiedzieć, jak sobie z nimi radzić.

4.1. Rwa kulszowa

Czujesz ostry, kłujący ból, który przesuwa się od pośladków aż do stóp? To objaw choroby kręgosłupa, jaką jest rwa kulszowa. Pojawia się na skutek ucisku korzenia nerwu w miejscu, gdzie opuszcza on kanał kręgosłupa. Ból nasila się podczas skurczu mięśni przykręgosłupowych.

Rwa kulszowa może być spowodowana wypadnięciem dysku albo przeciążeniem stawów międzykręgowych. Jak sobie poradzić z rwą? Kluczem jest dobra pozycja, czyli taka, która odciąży uciskany korzeń. Ulgę może przynieść zimny okład albo leżenie na wznak, na twardym materacu, z nogami zgiętymi w stawach biodrowych i kolanowych pod kątem prostym. Ta pozycja nie zawsze okazuje się najodpowiedniejsza. Czasem lepiej stać lub siedzieć. Rwa kulszowa jest chorobą dość często spotykaną u osób po 40 roku życia, ale dotyka również osoby młodsze, nawet dwudziestoletnie.

4.2. Zwyrodnienie kręgosłupa

To schorzenie pojawia się zwykle u osób starszych i jest naturalną konsekwencją starzenia się organizmu. Powstaje z różnych powodów i prowadzi do uszkodzenia krążków międzykręgowych. Wówczas chrząstka robi się coraz cieńsza, powstają na niej rysy i nierówności. Z czasem znika ona zupełnie, a wtedy kości zaczynają ocierać się o siebie, powodując silny ból.

Zobacz też:

Ponadto chrząstka zmienia swoją strukturę i powstają na niej wyrośla mogące wywołać ucisk na rdzeń kręgowy i nerwy odchodzące od rdzenia kręgowego. Aby zminimalizować skutki zwyrodnienia, należy czynnie odpoczywać, zażywając regularnie ruchu na świeżym powietrzu - dzięki temu wzmocnisz mięśnie i kości, rozluźnisz się.

4.3. Dyskopatia kręgosłupa

Dyskopatia to popularne wypadnięcie dysku – pierścień włóknisty zostaje przerwany i wysuwa się jądro miażdżyste. Powstały w ten sposób obrzęk uciska na rdzeń kręgowy lub korzenie nerwów. Może do tego doprowadzić przewlekłe przeciążenie albo zmiany zwyrodnieniowe związane z wiekiem. Niezależnie od przyczyny, ból uniemożliwia poruszanie. Potęguje go skurcz mięśni, które usiłują ochronić kręgosłup przed poważnym uszkodzeniem. Zdarza się też, że jądro nie uciska na nerw.

Ból kręgosłupa to poważna dolegliwość
Ból kręgosłupa to poważna dolegliwość (123rf)

Dolegliwości nie są wtedy tak dokuczliwe i je bagatelizujemy. Tymczasem dysk staje się cieńszy i cieńszy, aż w końcu nie może już być amortyzatorem. Jak nie dopuścić do tej choroby kręgosłupa i radzić sobie z takim bólem? Trzeba położyć się płasko na plecach, ewentualnie podłożyć pod nogi poduszki, tak by kolana i biodra były pod kątem prostym, i czekać aż minie. Powinno to nastąpić w ciągu doby. Jeśli tak się nie dzieje, należy zgłosić się do lekarza.

Polecane dla Ciebie

Pomocni lekarze

Szukaj innego lekarza

Komentarze

Wysyłając opinię akceptujesz regulamin zamieszczania opinii w serwisie. Grupa Wirtualna Polska S.A. z siedzibą w Warszawie jest administratorem twoich danych osobowych dla celów związanych z korzystaniem z serwisu. Zgodnie z art. 24 ust. 1 pkt 3 i 4 ustawy o ochronie danych osobowych, podanie danych jest dobrowolne, Użytkownikowi przysługuje prawo dostępu do treści swoich danych i ich poprawiania.
    Ważne tematy