Choroba Buergera - przyczyny, objawy, profilaktyka, leczenie

Podstawą choroby Buergera są zmiany zapalno-rozrostowe śródbłonka wewnętrznego naczyń, do których dołącza się proces zapalno-zakrzepowy, który obejmuje z czasem poza tętnicami także naczynia żylne. Następuje wtedy zwężenie światła naczynia, a krew ma utrudniony przepływ. Dotyczy tętnic kończyn dolnych, rzadziej natomiast naczyń kończyn górnych i innych narządów.

Choroba Buergera rozwija się wcześniej niż miażdżyca. Dużo częściej występuje u mężczyzn niż kobiet, przeważnie między 20 a 40 rokiem życia.

Bezpośrednia przyczyna wystąpienia choroby Buergera nie jest poznana. Podejrzewa się, że spowodowana jest zakażeniem bakterią, wirusem albo grzybem lub też jest związana z zaburzeniami działania układu odpornościowego organizmu. Wiadomo jednak, że czynnikiem wpływającym na pojawienie się choroby jest tytoń.

Jedynie około 5% chorych na zakrzepowo-zarostowe zapalenie naczyń nigdy nie nadużywało nikotyny. Całkowita rezygnacja z palenia papierosów pozwala na poprawę stanu zdrowotnego pacjenta, zmniejszając dolegliwości chorobowe.

Występuje szereg czynników sprzyjających zachorowaniu na chorobę Buergera, oprócz palenia tytoniu są to m.in.:

• miażdżyca naczyń,
• choroby zapalne tkanki łącznej, tzw. kolagenozy (np. gościec przewlekły, toczeń rumieniowaty, twardzina układowa),
• stres,
• chłodny klimat,
• podłoże genetyczne (występowanie choroby w historii rodziny).

W czasie choroby Buergera występują okresy nasilenia i ustępowania objawów. Nieprzyjemne dolegliwości są związane głównie ze zmianami niedokrwiennymi w obszarach unaczynionych przez zmienione patologicznie naczynia.

Najczęstsze objawy choroby Buergera to:

• nawracający ciągle ból, zwykle w stopie lub podudziu, który pojawia się w czasie chodzenia, a ustępuje po wypoczynku,
• ból, bladość albo wręcz zasinienie, a także mrowienie stóp i podudzi, które wystawione są na działanie zimna.

W ciężkich przypadkach mogą pojawić się powikłania choroby choroby Buergera, m.in.:

• bolesne, trudno gojące się owrzodzenia (rany) na palcach stóp lub rąk, które występują w miejscu wcześniejszych otarć, zranień czy odcisków,
• zaniki mięśniowe w obrębie kończyn,
• martwica (zgorzel, gangrena) stopy lub podudzia, która spowodowana jest zatorem tętniczym. W wyniku tego następuje całkowite zamknięcie dopływu krwi do kończyny, co prowadzi do jej amputacji.

W celu zapobieżenia wystąpieniu choroby Burgera, należy:

• unikać chodzenia w ciasnym, wilgotnym, nieprzewiewnym (np. gumowym) obuwiu,
• unikać nadmiernego oziębiania kończyn,
• unikać czynników zagrożenia dla przyspieszonego rozwoju miażdżycy,
• bezwzględnie zaniechać palenia tytoniu,
• unikać nadmiernych bodźców emocjonalnych,
• unikać „przemęczania” kończyn (nadmierne chodzenie i stanie).

Przed przystąpieniem do leczenia farmakologicznego choroby Burgera należy zaprzestać palenia tytoniu. W leczeniu stosuje się głównie:

• leki przeciwzakrzepowe, jak kwas acetylosalicylowy,
• heparyna i jej pochodne,
• leki rozszerzające naczynia krwionośne, czyli tzw. leki wazodilatacyjne, rzadziej leki przeciwzapalne (niesteroidowe leki przeciwzapalne lub sterydy),
• środki zmniejszające nadmierną aktywność układu odpornościowego (leki immunosupresyjne),
• leki przeciwbólowe.

W ciężkich przypadkach choroby Burgera stosowane jest leczenie operacyjne, obejmujące sympatektomię (przecięcie nerwów odpowiedzialnych za kurczenie naczyń krwionośnych) czy przeszczepy własnych naczyń pacjenta lub sztucznych protez naczyniowych.

Źródła

1. Mandecki T. Kardiologia, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2005, ISBN 83-200-2912-0
2. Brzosko M. Reumatologia kliniczna, Pomorska Akademia Medyczna, Szczecin 2010, ISBN 978-83-89318-33-7
3. Krzemińska Pakula M. (red.), Kardiologia kliniczna, D.W. Publishing Co., Szczecin 2010, ISBN 1-57107-108-3
4. Szczeklik A. (red.), Choroby wewnętrzne, Medycyna Praktyczna, Kraków 2011, ISBN 978-83-7430-289-0