Czym jest kwas tolfenamowy i jakie ma działanie?

Każdy, kogo choć raz rozbolała głowa, zastanawiał się, dlaczego tak się dzieje. Co sprawia, że boli głowa? Cały mechanizm jest skomplikowany. Najprościej go opisując, można powiedzieć, że pojawia się, gdyż zakończenia nerwów mózgowych ulegają podrażnieniu, które jest skutkiem nadmiernego rozszerzania się naczyń krwionośnych w mózgu. Oczywiście jest to duże uproszenie. Powiększenie się naczyń spowodowane jest przez bólotwórcze mediatory zapalenia (prostaglandyny), które przechodzą na zewnątrz naczyń, gdzie znajduje się wiele receptorów bólowych, w efekcie zaangażowane są wszystkie „piętra” układu nerwowego. Tak właśnie rodzi się ból głowy.

Migrena każdemu kojarzy się z bólem głowy. Jednak jest ona czymś więcej. Każdy cierpiący na nią człowiek wie, jak może ona popsuć dzień, tydzień, a nawet miesiąc. Migrenowe bóle głowy są dość częstą dolegliwością dotykającą około 11 proc. ludzi. Z powodu migreny częściej cierpią kobiety – 18 proc. – niż mężczyźni – 4 proc. Niekiedy migrena męczy także dzieci – 4 proc. Według danych statystycznych z problemem migreny boryka się około 8 proc. Polaków.

Migrena może mieć swoje korzenie w kodzie genetycznym, ale też zależy od płci, sposobu odżywiania się czy też stylu życia. U większości pacjentów objawia się ona długotrwałym lub napadowym jednostronnym bólem głowy. Bóle migrenowe mogą utrzymywać się od kilku godzin do 3 dni. Zdarza się, że u pacjentów dochodzi do tzw. okresowego nasilenia migren. Do nasilenia może dochodzić wskutek zmieniającej się pogody, zmęczenia, poziomu hormonów lub silnego stresu.

Migrenę diagnozuje się przez wywiad lekarski. Pierwszym wyznacznikiem jest długość utrzymującego się bólu głowy. Jeśli trwa on od 4 do nawet 72 godzin, wówczas należy koniecznie udać się do specjalisty neurologa.

Sam ból może mieć różny charakter – może być jednostronny, rozszerzać się na inne rejony głowy, występować w skroni albo też w potylicy i stopniowo narastać. Ból może również być pulsujący lub kłujący. Każda osoba może w inny sposób odczuwać bóle migrenowe. Również dolegliwości towarzyszące migrenie są bardzo indywidualne.

Wśród typowych objawów migreny wymienia się:

• światłowstręt,
• nudności i wymioty,
• nadwrażliwość na dźwięki,
• zniekształcenia obrazu,
• świecące punkty przed oczami,
• mrowienie,
• niedowłady kończyn,
• zaburzenia wegetatywne,
• nadwrażliwość na zapachy,

W trakcie ataku migreny pacjenci uskarżają się również na następujące objawy:

• parcie na mocz,
• ból brzucha,
• potliwość,
• biegunka,
• wielomocz.

Rodzaje migreny:

• migrena z aurą,
• migrena bez aury (z tym rodzajem migreny boryka się od 70 do 90 proc. chorujących).

Wyróżnia się również inne rodzaje migreny. To między innymi:

• migrena oczna,
• migrena menstruacyjna,
• migrena brzuszna.

W kontekście migreny wyróżnia się również następujące stany:

• stan migrenowy - przedłużający się epizod migreny; dolegliwości związane ze stanem migrenowym utrzymują się powyżej 72 godzin
• migrena przewlekła - pacjenci dotknięci tą przypadłością miewają napady migreny przez około 15 dni w miesiącu, przez przynajmniej 3 miesiące.

Niesteroidowe leki przeciwzapalne (NPLZ) są znane większości z nas. Do tej grupy leków należą takie substancje jak: paracemol, ibuprofen, kwas acetylosalicylowy i wiele innych. Bierzemy je przy migrenach, przeziębieniach, grypach, stanach zapalnych, dolegliwościach bólowych (np. ból zęba, ból miesiączkowy, pooperacyjny, kostno-stawowy) oraz gdy męczy nas gorączka. Tak szerokie zastosowanie w medycynie zawdzięczają swoim właściwościom. Skutecznie walczą z bólami, działają przeciwzapalnie i przeciwgorączkowo, dlatego stoją na pierwszej linii w walce z chorobą. Stosuje się je również w profilaktyce i leczeniu zakrzepów i zatorów oraz chorobie niedokrwiennej serca.

Kwas tolfenamowy należy do niesteroidowych leków przeciwzapalnych z grupy pochodnych kwasu antranilowego, tzw. fenamatów, jednak jest skuteczniejszy i bezpieczniejszy. Wykazuje mniej działań niepożądanych ze stronu przewodu pokarmowego niż inne leki NLPZ stosowane w leczeniu migreny.

Oprócz działania przeciwbólowego posiada właściwości oraz przeciwgorączkowe. Zapobiega także stanom zapalnym. Kwas tolfenamowy wchłania się szybko i prawie całkowicie z przewodu pokarmowego, po 60 minutach osiąga maksymalne stężenie we krwi. Metabolizowany jest w wątrobie. Metabolity z kolei wydalane są z moczem – 90 proc. – i z kałem – 10 proc. Kwas tolfenamowy można stosować również z tryptanami, gdyż wykazuje synergizm działania z nimi.

Działanie kwasu tolfenamowego polega na hamowaniu aktywności enzymu cyklooksygenaz. Jego działanie jest podobne do mechanizmu działania innych leków z grupy NPLZ. Dodatkowo jednak hamuje on działanie lipooksygenaz, a tym samym zatrzymuje wytwarzanie leukotrienów, które podczas ataków migrenowych są uwalniane w nadmiernych ilościach. Substancja jest na tyle bezpieczna, iż zwykle poleca się ją jako jedną z pierwszych, ponieważ stanowi niezawodną pomoc w bólach głowy o charakterze migrenowym.

Duże korzyści przynosi połączenie kwasu tolfenamowego z sumatrypatanem. Powoduje to znaczne zmniejszenie ryzyka nawrotu ataków w przyszłości.

Jak stosować kwas tolfenamowy? Specjaliści zalecają zażycie jednej tabletki, która zawiera kwas tolfenamowy, gdy pacjent odczuwa nasilający się ból głowy zwiastujący atak migreny. Jeśli okaże się, że po dwóch godzinach ból nie mija, wówczas należy zażyć lek raz jeszcze. Substancja wchłania się do organizmu aż w 85 proc., dlatego niedługo po zażyciu pacjenci odczuwają ulgę. Dolegliwości bólowe mijają zazwyczaj już po 30 minutach.

Należy pamiętać, by przed rozpoczęciem leczenia przy pomocy preparatu z kwasem tolfenamowym skonsultować się z lekarzem lub farmaceutą i dokładnie zapoznać się z ulotką zawierającą m.in. przeciwwskazania do stosowania leku.

Źródła

1. (1) Rożniecki J., „Migrena”, „Drogowskaz Medyczny”, [w:} „Medycyna Praktyczna” 2015.
2. (2) Filipczak-Bryniarska I, Woroń J, Wordliczek J „Bóle głowy” [w:} „Anestezjologia i Ratownictwo 2007; 3: 176-188”
3. (3) Prusiński A., „Kwas tolfenamowy i jego zastosowanie w leczeniu migreny”, „Ból” 2004, Tom 5, Nr 1, s. 45-48.