Dekoracyjna roślina ogrodowa. Rącznik pospolity jest silnie trujący

Pochodzący z Afryki rącznik jest ceniony nie tylko za walory ozdobne, ale również wykorzystywany w przemyśle kosmetycznym i farmaceutycznym do produkcji oleju rycynowego. Mimo to jego obecność w otoczeniu ludzi stwarza poważne zagrożenie dla zdrowia.

Największym niebezpieczeństwem są nasiona rącznika, zawierające rycynę – truciznę aż sześć tysięcy razy silniejszą od cyjanku. Nawet niewielka ilość, przekraczająca 2 mg na kilogram masy ciała, może być śmiertelna. Z tego powodu kontakt z nasionami powinien być absolutnie unikany.

Objawy zatrucia rycyną pojawiają się zwykle w ciągu kilku godzin i obejmują gorączkę, nudności, bóle mięśni, wymioty oraz odwodnienie. W cięższych przypadkach dochodzi do uszkodzeń układu pokarmowego, nerwowego, a także nerek i wątroby. Niestety nie istnieje antidotum na rycynę, a leczenie polega jedynie na łagodzeniu objawów.

Istnieją doniesienia na temat zatruć rącznikiem w ostatnich latach - w 2022 r. w Belgii 47-letnia kobieta została hospitalizowana po spożyciu sześciu nasion rącznika. Objawy obejmowały silne bóle brzucha, wymioty i biegunkę. Dzięki szybkiej interwencji medycznej pacjentka wróciła do zdrowia po trzech dniach. Podobny incydent odnotowano w Słowenii. Opisano przypadek zatrucia po spożyciu nasion rącznika, z objawami takimi jak zawroty głowy, bóle głowy, bóle w klatce piersiowej, uczucie duszenia, nudności, wymioty i biegunka.

Wśród innych roślin, które mogą stanowić zagrożenie, a które chętnie sadzone są w ogrodach czy parkach bądź rosną dookoła nas, można wymienić:

• cis pospolity - zawiera taksynę, alkaloid, który wywołuje duszności, spowolnienie pracy serca, śmierć w wyniku zatrzymania akcji serca,

• tojad mocny - zawiera akonitynę, która powoduje drętwienie, paraliż, zaburzenia rytmu serca, zatrzymanie krążenia,

• konwalię majową - zawiera glikozydy nasercowe, wywołujące nudności, zaburzenia pracy serca, zaburzenia widzenia,

• złotokap zwyczajny - zawierający cytyzynę, która w nadmiarze może powodować ślinotok, wymioty, drgawki, porażenie układu oddechowego,

• ligustr pospolity - obecne w nim saponiny i alkaloidy mogą wywoływać wymioty, biegunkę, osłabienie, u dzieci możliwe drgawki.

Źródła:

RadioZET