Dobowy profil glikemii

W celu prawidłowego pomiaru glikemii za pomocą glukometru:

• należy umyć miejsce nakłucia ciepłą wodą z mydłem;
• nie należy dezynfekować miejsca nakłucia przy użyciu spirytusu;
• nie należy wyciskać krwi z miejsca nakłucia;
• można delikatnie pomasować opuszkę palca przed nakłuciem lub potrzymać rękę z dłonią opuszczoną w dół w celu lepszego ukrwienia opuszek palców,
• nie należy używać kremów do rąk tuż przed pobraniem próbki krwi.

Pełny dobowy profil glikemii umożliwia najdokładniejszą ocenę przebiegu glikemii w ciągu doby. W celu wyznaczenia dobowego profilu glikemii dokonuje się pomiarów stężenia glukozy w następujących porach dnia:

• rano, na czczo;
• przed każdym głównym posiłkiem;
• dwie godziny po każdym głównym posiłku;
• przed snem;
• o godzinie 24:00;
• o godzinie 3:30.

Alternatywnie można również badać tak zwany półprofil glikemii (skrócony profil glikemii), który obejmuje tylko 4 oznaczenia, to jest na czczo i po 3 głównych posiłkach.

Przy oznaczaniu dobowego profilu glikemii za pomocą glukometru należy pamiętać, że stężenie glukozy we krwi włośniczkowej na czczo jest o 10-15% mniejsze niż w osoczu krwi żylnej, dlatego zalecane jest stosowanie takich glukometrów, które jako wynik podają stężenie glukozy w osoczu. Ponadto najbezpieczniejszym rozwiązaniem dla pacjenta jest używanie jednego rodzaju glukometru. Daje to największą gwarancję uzyskiwania adekwatnych wyników, które można ze sobą porównywać, szczególnie w perspektywie długofalowej. Należy także okresowo kontrolować zarówno umiejętności chorego w zakresie samokontroli glikemii, jak i sprawność glukometru, porównując uzyskiwane wyniki z wynikami metod laboratoryjnych.

Zalecana jest następująca częstość samodzielnego badania profilu glikemii:

• chorzy na cukrzycę leczeni zgodnie z algorytmem wielokrotnych wstrzyknięć insuliny – wielokrotne pomiary glikemii w ciągu doby według zasad leczenia oraz potrzeb chorego;
• chorzy na cukrzycę typu II leczeni dietą – raz w miesiącu skrócony profil glikemii (na czczo i po głównych posiłkach);
• chorzy na cukrzycę typu II stosujący doustne leki przeciwcukrzycowe – raz w tygodniu skrócony profil glikemii;
• chorzy na cukrzycę typu II leczeni stałymi dawkami insuliny – codziennie jeden lub dwa pomiary glikemii, dodatkowo raz w tygodniu skrócony profil glikemii oraz raz w miesiącu dobowy profil glikemii.

Oznaczenia wykonuje się w porach dnia zależnych od aktywności chorego i przyjmowanych posiłków, kiedy są oczekiwane skrajne wartości glikemii w ciągu doby (dobowy profil glikemii).

Prawidłowa glikemia na czczo
60-99 mg/dl (3,4-5,5mmol/l)
Nieprawidłowa glikemia na czczo
100-125 mg/dl (5,6-6,9mmol/l)
Podejrzenie cukrzycy (przy pomiarze wykonywanym na czczo)
≥126 mg/dl (≥7mmol/l)

Kryteria wyrównania cukrzycy różnią się nieco w zależności od typu cukrzycy, czy wieku chorego.
W przypadku osób z cukrzycą typu I, zwłaszcza u dzieci i młodzieży parametry te powinny być następujące:

• HbA1c (hemoglobina glikowana) ≤ 6,5%;
• glikemia na czczo 70-110 mg/dl (3,9-6,1mmol/l);
• glikemia 2 godz. po posiłku

U osób z cukrzycą typu II, zwłaszcza długo trwającą oraz u osób w podeszłym wieku:

• HbA1c ≤7 %
• glikemia na czczo 70-110mg/dl (3,9-6,1mmol/l);
• glikemia 2 godz. po posiłku

Dla kobiet z cukrzycą ciążową:

• HbA1c ≤ 6,1%;
• glikemia na czczo 60-90mg/dl (3,3-5,0mmol/l);
• glikemia po posiłku
• między 2:00, a 4:00 >60mg/dl (3,3mmol/l);
• średnia dobowa glikemia 95 mg/dl (5,3mmol/l).

Utrzymanie prawidłowych wartości wskazanych parametrów, a zwłaszcza prawidłowego dobowego profilu glikemii, ma bardzo duże znaczenie dla monitorowania skuteczności stosowanego leczenia, a tym samym dla uniknięcia groźnych powikłań, jakie mogą wystąpić w przypadku niewłaściwie leczonej cukrzycy.

Źródła

1. Zalecenia kliniczne dotyczące postępowania u chorych na cukrzycę 2011
2. Bernas M., Czech A., Tatoń J. Diabetologia kliniczna, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2008, ISBN 978-83-200-3370-0
3. Jakob M., Normy laboratoryjne, Via Medica, Gdańsk 2010, ISBN 978-83-7555-232-4
4. Moczulski D. Wielka interna - diabetologia, Medical Tribune Polska, Warszawa 2010, ISBN 978-83-60135-85-3