Dziwny kolor moczu. Modna dieta groźna dla nerek?

Lekarz doradzający członkom amerykańskiej administracji zachwycał się niedawno jaskrawożółtym, wręcz neonowym kolorem swojego moczu. Twierdził, że to efekt diety złożonej wyłącznie z mięsa i żywności fermentowanej. Jednak co na temat barwy moczu i tego, co mówi ona o naszym zdrowiu, sądzą nefrolodzy?

Prawidłowy mocz ma barwę słomkową lub żółtą. Odpowiada za nią barwnik zwany urobiliną, który powstaje m.in. w wyniku metabolizmu mikroflory jelitowej. Im więcej płynów pijemy, tym bardziej mocz jest rozcieńczony i jaśniejszy. Z kolei rano lub w stanie odwodnienia bywa ciemniejszy.

W sieci i poradnikach można znaleźć tabele z odcieniami moczu sugerujące stopień nawodnienia organizmu. Jednak, jak zauważa w rozmowie z Guardianem dr Suzanne Watnick, nefrolog z University of Washington, tego typu wskazania są przydatne z perspektywy medycznej i lekarze nie korzystają z nich np. przy prowadzeniu pacjentów z chorobami nerek.

Dla większości zdrowych osób najlepszym wskaźnikiem zapotrzebowania na wodę jest po prostu uczucie pragnienia, a nie analizowanie barwy moczu. Wyjątkiem są pacjenci, u których utrzymanie wysokiego poziomu nawodnienia jest kluczowe dla leczenia – np. osoby ze skłonnością do kamicy nerkowej powinny dbać o to, by ich mocz był stale bardzo jasny.

Zdrowe nerki stale filtrują krew, usuwając nadmiar wody i produkty przemiany materii. Ich zadaniem jest utrzymanie precyzyjnej równowagi płynów, elektrolitów, minerałów oraz kwasowości w organizmie.

– Nerki są niezwykle inteligentnym organem – podkreśla w rozmowie z Guardianem dr Sharon Moe, nefrolog z Indiana University School of Medicine. – Póki są zdrowe, pozbywają się wszystkiego, co zbędne. Dotyczy to zarówno produktów metabolizmu i pozostałości leków, jak i nadmiaru rozpuszczalnych w wodzie witamin czy suplementów – dodaje lekarka. 

Niektóre substancje zmieniają odczyn moczu, ale nie wpływają na jego barwę (np. spożycie dużej ilości wołowiny zakwasza mocz). Inne z kolei nadają mu bardzo jaskrawe barwy:

• witaminy z grupy B (zwłaszcza ryboflawina , czyli witamina B2): dają efekt jaskrawej, wręcz fluorescencyjnej żółci.
• rabarbar może zabarwić mocz na odcień czerwonobrązowy.
• buraki, które nadają moczowi różowe lub czerwonawe zabarwienie (tzw. beeturia).

Nietypowy, fluorescencyjny odcień najczęściej oznacza po prostu, że organizm pozbywa się substancji, których nie jest w stanie przyswoić.

• Jeśli mocz staje się jaskrawy lub wyraźnie czerwony, zazwyczaj oznacza to, że przyjmujemy zbyt duże dawki jakiegoś składnika lub przesadzamy z suplementacją – dodaje dr Moe.

Dla większości zdrowych osób zmiana koloru moczu nie oznacza stanu zagrożenia życia. Wyjątkiem są pacjenci z rozpoznanymi chorobami nerek oraz sytuacje, gdy zmianie barwy towarzyszą inne niepokojące objawy: nowy ból, wysypka czy nagłe obrzęki nóg. W takich przypadkach konieczna jest pilna konsultacja lekarska.

Jeśli wykluczono przyczyny wynikające z diety i przyjmowanych leków, a barwa nie wraca do normy, należy wykonać badanie ogólne moczu. Czerwone lub brązowe zabarwienie może świadczyć o krwawieniu w obrębie nerek, pęcherza lub dróg moczowych. (U kobiet krwawienie z dróg rodnych może utrudniać ocenę – w razie wątpliwości warto skonsultować się z lekarzem).

Kolejnym alarmującym sygnałem jest mocno pienisty mocz. Długo utrzymująca się, gęsta piana (przypominająca pianę na piwie) może wskazywać na białkomocz, czyli wyciek białka przez uszkodzone kłębuszki nerkowe. Kilka pojedynczych pęcherzyków nie jest jednak powodem do niepokoju.

Inne niepokojące cechy to słodkawy lub ostry, nieprzyjemny zapach, mętność moczu oraz nagła zmiana częstotliwości oddawania moczu (znaczny wzrost lub spadek ilości).

Eksperci przypominają, że większość przewlekłych chorób nerek we wczesnych stadiach nie daje żadnych widocznych objawów. Tylko niewielki odsetek osób z przewlekłą chorobą nerek zdaje sobie sprawę ze swojego stanu zdrowia.

Najlepszym sposobem na zdrowie nerek jest utrzymywanie prawidłowego ciśnienia tętniczego krwi, dieta bogata w warzywa i owoce i spożywanie mięsa z umiarem.

Źródło: The Guardian