Erytroplakia jamy ustnej i szyjki macicy – objawy, przyczyny, leczenie

Erytroplakia, inaczej rogowacenie czerwone czy erytroplazja, to rodzaj zmiany w błonie śluzowej z pogranicza chorób przednowotworowych i nowotworowych. Rozwija się zwykle w obrębie jamy ustnej lub szyjki macicy.

Erytroplakia jamy ustnej

Erytroplakia jamy ustnej objawia się w postaci pojedynczych, ciemnoczerwonych lub jasnoczerwonych tarczek albo plam, które są:

• owalne lub okrągłe,
• o ostrych lub zatartych granicach,
• o gładkiej, błyszczącej lub ziarnistej powierzchni.

Początkowo zmiany są owalne, dobrze odgraniczone od otoczenia, o gładkiej, aksamitnej powierzchni. Z biegiem czasu powiększają się, ich granice się zacierają, a powierzchnia staje się ziarnista. Obecności zmian nie towarzyszą dolegliwości bólowe, choć może pojawiać się świąd lub pieczenie w ustach.

W większości przypadków zmiany związane z erytroplakią lokalizują się w dnie jamy ustnej, na podniebieniu miękkim (erytroplazja podniebienia), bocznej powierzchni języka, w przestrzeni za ostatnim zębem trzonowym, tzw. trójkąt zatrzonowcowy.

Według WHO erytroplakia jamy ustnej to zmiana, której nie można scharakteryzować jako żadnej innej choroby zarówno klinicznie, jak i patologicznie. Wiąże się z nimi duże ryzyko zezłośliwienia. Jakie są przyczyny erytroplakii? Nie zostały one ustalone. Zmiana może być również wywołana miejscowymi czynnikami drażniącymi. Specjaliści są zdania, że ich rozwojowi sprzyja spożywanie alkoholu i palenie papierosów. Patologia najczęściej występuje u starszych mężczyzn.

Erytroplakia jamy ustnej a inne zmiany

Erytroplakia jamy ustnej to zmiana pokrewna do leukoplakii (rogowacenie białe), która charakteryzuje się białymi plamami i niższym ryzykiem zezłośliwienia. Gdy zmiany w ustach mają jednocześnie białe i czerwone zabarwienie, mówi się o erytroleukoplakii. Erytroplakia w połączeniu z leukoplakią charakteryzuje się wyższym potencjałem transformacji złośliwej.

Podejrzenie raka jamy ustnej wywołują takie objawy jak:

• dolegliwości bólowe, np. ból języka, ból gardła,
• niegojące się zmiany w jamie ustnej (ponad 3 tygodnie),
• bolesne lub utrudnione połykanie,
• chrypka,
• obrzęk szyi lub guz na szyi,
• jednostronne upośledzenie drożności nosa,
• krwista wydzielina z nosa lub gardła.

Erytroplakia szyjki macicy – objawy

Erytroplakia szyjki macicy to czerwone plamki, które są widoczne w badaniu ginekologicznym w obrębie narządu (to wszelkie zmiany w nabłonku w obrębie szyjki macicy). Ich przyczyną może być:

• nadżerka (ubytek nabłonka szyjki macicy); erytroplakia szyjki macicy potocznie jest błędnie nazywana nadżerką szyjki macicy,
• ektopia (przemieszczenie się nabłonka walcowatego z kanału szyjki na tarczę części pochwowej szyjki macicy),
• zmiany przedrakowe, rak szyjki macicy.

A symptomy zmiany? Patologia nie wywołuje objawów, stąd jest najczęściej wykrywana podczas rutynowego badania ginekologicznego.

W ustaleniu podłoża erytroplakii szyjki macicy pomocne są takie badania jak:

• cytologia, czyli pobranie rozmazu z pochwowej części szyjki macicy,
• badanie histopatologiczne pobranego materiału.
• kolposkopia, czyli wziernikowanie szyjki macicy.

Erytroplakia powinna być różnicowana z zapaleniem błony śluzowej, toczniem rumieniowatym, liszajem płaskim, grzybicą, miejscowym podrażnieniem, naczyniakiem, pośrodkowym romboidalnym zapaleniem języka, mięsakiem Kaposiego.

Erytroplakia jamy ustnej usuwana jest podczas zabiegu chirurgicznego. Leczenie erytroplakii szyjki macicy zależy od przyczyn jej pojawienia się oraz charakteru zmiany. I tak w przypadku nadżerki zastosowanie znajdują leki dopochwowe, krioterapia (usuwanie zmian zimnym azotem) czy elektrokoagulacja (wypalanie za pomocą prądu).

Ektopia w większości przypadków nie wymaga leczenia. Zmiany przedrakowe szyjki macicy leczone są farmakologicznie. Leczenie raka szyjki macicy zależy od stadium choroby.

W przypadku raka przedinwazyjnego stosuje się chirurgię laserową, kriochirurgię lub chirurgiczną konizację. Rozpoznanie raka w zaawansowanym stadium oznacza, że konieczna jest histerektomia (usunięcie macicy) oraz radioterapia i chemioterapia, gdy doszło do przerzutów do innych organów.