Finasteryd a prostata

Finasteryd to lek blokujący 5α-reduktazę, enzym odpowiedzialny za przemianę mało aktywnego biologicznie testosteronu do bardziej aktywnej formy – dihydrotestosteronu (DHT). Prawdopodobnie 5α-reduktaza przyczynia się do rozwoju rozrostu gruczołu krokowego. Blokery 5α-reduktazy miały początkowo służyć walce z rakiem stercza, jednak obecnie stosowane są głównie w terapii łagodnego rozrostu gruczołu krokowego oraz łysienia typu męskiego.

Finasteryd obniża ilość dihydrotestosteronu w komórkach stercza o ponad połowę. Skutkuje to obumieraniem tych komórek i zmniejszeniem wielkości gruczołu. Niestety działanie finasterydu jest powolne (trwa kilka miesięcy) i rozwija się nie u wszystkich mężczyzn poddanych terapii. Około 1/3 pacjentów po leczeniu trwającym ponad pół roku uzyskuje znaczącą poprawę (spadek objętości zalegania moczu po mikcji i poprawę przepływu przez cewkę moczową). Wielomiesięczna terapia jest w stanie zmniejszyć rozmiar gruczołu o około 20-30%. Największe korzyści uzyskują chorzy z dużym przerostem stercza (powyżej około 30 ml).

Lek jest dobrze tolerowany i wykazuje niewielką ilość działań niepożądanych. Poza obniżeniem poziomu dihydrotestosteronu finasteryd obniża poziom PSA w surowicy krwi. Terapia poprawia przepływ przez cewkę moczową (zwiększa szybkość przepływu moczu) i zmniejsza ryzyko ostrego zatrzymania moczu (które może być przyczyną uszkodzenia nerek) i krwiomoczu.

Możliwe jest leczenie skojarzone przy użyciu finasterydu i α-blokera (np. doxazosyny) – wiele badań potwierdza korzyść z takiej złożonej terapii w stosunku do monoterapii. Te dwie grupy leków działają synergistycznie: finasteryd na komponentę statyczną (objętość tkanki gruczołowej), a α-bloker na komponentę dynamiczną zaburzeń mikcji (napięcie komórek mięśniowych zrębu). Złożona terapia w większym stopniu przeciwdziała ryzyku ostrego zatrzymania moczu oraz konieczności podjęcia leczenia operacyjnego niż monoterapia. Oba te zagrożenia są szczególnie istotne u osób z dużym przerostem gruczołu, więc u nich terapia skojarzona jest też bardziej zalecana. Mężczyźni z gruczołem o wielkości mniejszej niż około 30 ml mogą być z powodzeniem leczeni samym α-blokerem. Finasteryd nie wykazuje działania łagodzącego objawy niedrożności dróg moczowych u osób bez przerostu stercza.

Finasteryd może wykazywać działania niepożądane dotyczące funkcji seksualnych. Może dojść do obniżenia popędu płciowego, zaburzeń wytrysku i erekcji. Możliwy jest też rozwój ginekomastii i zmniejszenie ilości ejakulatu. Skutki uboczne przemijają po przerwaniu terapii finasterydem.

Finasteryd jest skutecznym i bezpiecznym lekiem w terapii łagodnego przerostu stercza. Zmniejsza ryzyko wystąpienia nagłego zatrzymania moczu i konieczności interwencji chirurgicznej. Największe korzyści ze stosowania finasterydu uzyskują pacjenci z dużym powiększeniem prostaty i zwiększonym stężeniem PSA w osoczu krwi. Lek jest dobrze tolerowany, a do działań niepożądanych należą: zaburzenia wzwodu, obniżenie popędu płciowego, ginekomastia, zmniejszenie objętości ejakulatu.