"Fundament leczenia" podstępnego raka. Ginekolog mówi, jak reagować

Rak jajnika to jeden z najbardziej podstępnych nowotworów kobiecych – rozwija się powoli i przez długi czas nie daje żadnych charakterystycznych objawów. Dlatego, jak podkreśla prof. Krzysztof Nowosielski ze Śląskiego Uniwersytetu Medycznego, kluczową rolę w walce z chorobą odgrywa czujność pacjentek oraz szybka diagnoza.

Nowotwór nie bez przyczyny zaliczany jest do grupy tzw. cichych zabójców, bo jego pierwsze symptomy są łatwe do przeoczenia. Mogą to być m.in.

• uczucie pełności w brzuchu,

• szybkie uczucie sytości (nawet po spożyciu niewielkich ilości jedzenia),

• wzdęcia,

• częstsze oddawanie moczu,

• przyrost obwodu brzucha,

• przewlekłe zmęczenie,

• nieuzasadniona utrata masy ciała,

- To nie są objawy, które jednoznacznie wskazują na raka, ale jeśli utrzymują się przez kilka tygodni, nie wolno ich lekceważyć. Warto zgłosić się do ginekologa – podkreśla prof. Krzysztof Nowosielski, kierownik Katedry i Kliniki Ginekologii i Położnictwa Wydziału Nauk Medycznych SUM, cytowany przez PAP.

To m.in. brak charakterystycznych symptomów sprawia, że w większości przypadków rak jajnika jest diagnozowany w zaawansowanym stadium. Jak wynika z informacji dostępnych na Narodowym Portalu Onkologicznym, "ze wszystkich nowotworów ginekologicznych rak jajnika ma najniższą przeżywalność 5-letnią". Jest na czwartym miejscu wśród onkologicznych przyczyn zgonu wśród kobiet i odpowiada za ok. 2,7 tys. zgonów rocznie.

- Jajniki to małe narządy, a objawy nowotworu w ich przypadku pojawiają się wraz ze wzrostem guza, który może uciskać i naciekać na przewód pokarmowy. Mogą wówczas pojawić się zaparcia, problemy z oddawaniem moczu, a w końcu wodobrzusze. Pacjentka miesiącami szuka przyczyny, biegając od lekarza rodzinnego do gastroenterologa i leczy się z powodu objawów ze strony układu pokarmowego, a do ginekologa trafia najczęściej dopiero w trzecim lub czwartym stadium zaawansowania nowotworu - podkreślała w rozmowie z WP abcZdrowie dr hab. n. med. Dagmara Klasa-Mazurkiewicz z Gdańskiego Uniwersytetu Medycznego.

Wczesne rozpoznanie raka jajnika jest wyjątkowo trudne, bo nie ma też skutecznych badań przesiewowych, taki jak cytologia w przypadku raka szyjki macicy. Dlatego tak ważne są regularne wizyty u ginekologa, USG przezpochwowe oraz – w uzasadnionych przypadkach – oznaczenie markerów nowotworowych, np. CA-125.

- W raku jajnika chirurgia jest fundamentem leczenia. To nie jest jedynie operacja usunięcia guza – celem jest jak najdokładniejsze usunięcie wszystkich widocznych zmian nowotworowych z jamy brzusznej – wyjaśnia prof. Nowosielski.

Jak jednak zauważają eksperci, nie ma skutecznego leczenia chirurgicznego bez wczesnego wykrycia. - Najlepsze działanie mają metody chirurgiczne, ale by mówić o pozytywnych efektach, nowotwór musi być wykryty na wczesnym etapie, by kwalifikował się do operacji - zaznaczał w rozmowie z WP abcZdrowie dr hab. Tomasz Dzieciątkowski, wirusolog i mikrobiolog z Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego.

Dokładność zabiegu chirurgicznego ma ogromne znaczenie dla powodzenia dalszej terapii. Prof. Nowosielski wyjaśnia, że im więcej ognisk nowotworu uda się usunąć, tym skuteczniejsze są późniejsze formy leczenia, takie jak chemioterapia czy immunoterapia. – Dlatego leczenie raka jajnika, a szczególnie leczenie operacyjne, powinno odbywać się w wyspecjalizowanych centrach, które zwiększają szanse na radykalne leczenie operacyjne – dodaje lekarz.

Ok. 10-15 proc. przypadków raka jajnika ma charakter dziedziczny (najczęściej jest to związane z mutacjami genów BRCA1 i BRCA2). W Polsce nosicielkami tych mutacji może być od 100 do 200 tysięcy kobiet.

– To oznacza, że jeśli w rodzinie były przypadki raka jajnika lub piersi, szczególnie u młodych kobiet, warto rozważyć poradę genetyczną i testy genetyczne. Wiedza o obciążeniu mutacji nie jest wyrokiem, ale szansą na świadome działanie: częstsze i celowane kontrole oraz profilaktyka chirurgiczna – zaznacza prof. Nowosielski.

U kobiet z potwierdzoną mutacją BRCA rekomenduje się profilaktyczne usunięcie jajników i jajowodów po zakończeniu planów macierzyńskich. – To działanie profilaktyczne, które ratuje życie – wskazuje lekarz. Jednocześnie przestrzega, że u kobiet bez obciążenia genetycznego takie działanie nie jest wskazane, ponieważ jajniki produkują hormony chroniące serce, kości i metabolizm. Ich przedwczesne usunięcie mogłoby przynieść więcej szkody niż pożytku.

Źródła: 1. PAP 2. WP abcZdrowie