Zachoruje nawet co trzeci z nas. "Charakterystyczny bywa ból"

Półpasiec często kojarzony jest wyłącznie z bolesną wysypką i chorobą osób starszych. Lekarze podkreślają jednak, że to uproszczenie może być niebezpieczne. Za chorobę odpowiada wirus ospy wietrznej i półpaśca. Po przechorowaniu ospy nie znika on z organizmu, lecz pozostaje w stanie uśpienia w zwojach nerwowych. Po latach może ponownie się uaktywnić. Zakaźnicy szacują, że nawet co trzecia osoba w ciągu swojego życia zachoruje na półpaśca, a to nie tylko bolesna wysypka, ale przede wszystkim ryzyko poważnych powikłań neurologicznych, dlatego lekarze coraz głośniej apelują o czujność i profilaktykę.

Jak zaznacza prof. Leszek Szenborn, pediatra, specjalista chorób zakaźnych i wakcynolog z Uniwersytetu Medycznego we Wrocławiu, półpasiec nie jest problemem wyłącznie seniorów.

– Półpasiec zdarza się w każdym wieku, nawet u niemowląt i dzieci, które miały kontakt z wirusem ospy wietrznej, czasem jeszcze w życiu płodowym. Prawdą jest natomiast, że reaktywacji wirusa sprzyja wiek, starzenie się układu odpornościowego oraz choroby i leczenie obniżające odporność – zaznaczył prof. Szenborn.

Eksperci zwracają uwagę, że półpasiec nie szerzy się tak łatwo jak ospa wietrzna. Do zakażenia dochodzi przede wszystkim przy bliskim kontakcie z osobą chorą, zwłaszcza wtedy, gdy ma ona aktywne zmiany pęcherzykowe. Większe ryzyko może występować przy zmianach w okolicy oka, jamy ustnej czy innych błon śluzowych.

Choroba nie zawsze przebiega książkowo. Prof. Andrzej Kübler, specjalista anestezjologii, intensywnej terapii i medycyny paliatywnej, podkreśla, że objawy mogą być mylące. Półpasiec może pojawić się bez typowej wysypki albo dawać dolegliwości przypominające inne schorzenia.

– Charakterystyczny bywa ból – czasem pod żebrem, czasem na twarzy, w uchu, języku czy oku. Pacjent mówi: boli mnie ucho, boli mnie język, a przyczyną może być reaktywacja wirusa w obrębie nerwu – wyjaśnił prof. Kübler.

Szczególnie groźne są postacie półpaśca obejmujące twarz, oko lub ucho. Półpasiec oczny może zagrażać widzeniu, a uszny wiązać się m.in. z porażeniem nerwu twarzowego. Lekarze wskazują również na tzw. półpasiec motoryczny, który może wpływać na mięśnie i sprawność ruchową.

Jednym z najcięższych następstw choroby jest neuralgia popółpaścowa. Dotyczy ok. 10–20 proc. osób po przebytym półpaścu. To ból neuropatyczny, który może trwać tygodniami, miesiącami, a u części pacjentów znacznie dłużej. Chorzy opisują go jako pieczenie, przeczulicę, silną reakcję na dotyk, zimno, ciepło, a nawet kontakt ubrania ze skórą.

– Neuralgia popółpaścowa to choroba straszna i wciąż zbyt mało rozpoznawana. Pacjenci bywają leczeni niewłaściwie, nadużywają leków przeciwbólowych, czasem opioidów, które nie działają na ten typ bólu tak, jak oczekują. Ból neuropatyczny wymaga innego postępowania, ostrożnego prowadzenia pacjenta, a często także wsparcia psychologicznego i rehabilitacji – powiedział prof. Kübler.

Przewlekły ból po półpaścu może znacząco pogorszyć jakość życia. Odbiera sen, ogranicza samodzielność, nasila lęk i poczucie bezradności. W skrajnych przypadkach pacjenci tracą chęć dalszego życia.

Eksperci przypominają, że dostępna jest szczepionka przeciw półpaścowi. Jej zadaniem jest pobudzenie odporności, zwłaszcza komórkowej, która odgrywa kluczową rolę w kontrolowaniu wirusów pozostających w organizmie w stanie uśpienia.

– Każda osoba, która miała półpasiec, ma naturalne przeciwciała, ale to nie znaczy, że jest dobrze chroniona. W przypadku wirusów takich jak wirus ospy wietrznej i półpaśca ogromne znaczenie ma odporność komórkowa. Szczepienie ma ją pobudzić i zmniejszyć ryzyko zachorowania oraz ciężkich powikłań, w tym neuralgii popółpaścowej – powiedział prof. Szenborn.

Źródło: PAP