Hipotyreoza

Hipotyreoza ma charakter przewlekły. Może ją wywołać wiele czynników, np. zażywanie niektórych leków, operacje, naświetlania, zapalenie gruczołu tarczowego, zbyt mała liczba impulsów ze strony przysadki i podwzgórza. Ze względu na etiologię niedoczynność można podzielić na pierwotną i wtórną.

Pierwotna niedoczynność przysadki wywołana jest przez zmiany dotyczące samego gruczołu tarczowego. Może być wynikiem procesu autoimmunologicznego w organizmie. Powstają specyficzne przeciwciała skierowane przeciwko zdrowym komórkom gruczołu tarczowego, co powoduje ich niszczenie, a to niedostateczne wydzielanie hormonów (tzw. choroba Hashimoto). Inną przyczyną może być poporodowe zapalenie tarczycy (ok. 5% kobiet po porodzie), jednak w większości przypadków objawy same przemijają. Zmiany zapalne tarczycy mogą spowodować także, że cały narząd i otaczające go tkanki włóknieją (tzw. choroba Riedla). Częstą przyczyną występowania niedoczynności tarczycy jest wcześniejsza terapia jodem radioaktywnym nadczynności tarczycy. Inne przyczyny to: defekty enzymatyczne syntezy hormonów tarczycy lub obwodowa oporność na hormony tarczycy, niedoczynność polekowa (amiodaron, związki litu, leki tyreostatyczne), wycięcie tarczycy.

Wtórna niedoczynność tarczycy związana jest ze zmianami patologicznymi przysadki mózgowej i podwzgórza. Przysadka wydziela hormon TSH, którego zadaniem jest stymulacja wydzielania hormonów tarczycy. Z kolei przysadkę kontroluje podwzgórze, wytwarzające swoiste hormony wpływające na wydzielanie hormonów przysadki.

W niedoczynności tarczycy mamy do czynienia ze spowolnieniem wszystkich procesów w organizmie, co jest powodowane przez obniżenie podstawowej (spoczynkowej) przemiany materii.

Można zaobserwować także odkładanie się cząsteczek glikozaminoglikanów, co objawia się występowaniem obrzęków, zwłaszcza podskórnych i okołostawowych. Pojawia się osłabienie, wzrost masy ciała chorego i zmiany w wyglądzie jego twarzy – powieki są opuchnięte, oczy zwężone, twarz jest maskowata. Wypadają i łamią się włosy, chory ma uczucie wyczerpania, znużenia, staje się apatyczny, odczuwa zimno, spada jego poziom koncentracji. Skóra staje się sucha, blada, nadmiernie zrogowaciała. Często występują uporczywe zaparcia. Może pojawić się wole. Zmiany wywołane niedoborem hormonów tarczycy dotyczą także czynności serca i układu oddechowego. Serce zwalnia, oddechy stają się płytkie, a ich częstotliwość spada.

Właściwe rozpoznanie i podjęcie systematycznego leczenia pozwala zlikwidować nieomal zupełnie opisane objawy niedoczynności gruczołu tarczowego. Zdiagnozowanie choroby polega na pomiarze poziomu hormonów. Stężenie TSH, czyli hormonu wydzielanego przez przysadkę w celu pobudzenia tarczycy, jest obniżone w przypadku niedoczynności wtórnej i podwyższone, gdy mamy do czynienia z niedoczynnością pierwotną. W obu przypadkach stężenie FT4 (tzw. wolna tyroksyna - hormon tarczycowy) jest obniżone. Wykonywane jest także badanie na obecność przeciwciał przeciwko komórkom tarczycy.

Leczenie polega na podawaniu preparatów zawierających hormony tarczycy. Ich dawka ustalana jest indywidualnie dla każdego chorego.

Źródła

1. Zgliczyński S. (red.), Choroby tarczycy, Urban & Partner, Wrocław 2001, ISBN 83-85842-38-1
2. Herrmann F., Lohmann T., Muller P., Endokrynologia w praktyce klinicznej. Diagnostyka i leczenie, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2009, ISBN 978-83-200-3835-4
3. Burch W.M. Endokrynologia, Urban & Partner, Wrocław 1996, ISBN 83-85842-51-9
4. Syrenicz A. Endokrynologia w codziennej praktyce lekarskiej, Pomorska Akademia Medyczna, Szczecin 2009, ISBN 978-83-61517-14-6