Hospicjum domowe – czym jest, jak załatwić i na czym polega?

Hospicjum domowe to wszechstronna i kompleksowa opieka nad osobą, która cierpi z powodu choroby: nieuleczalnej, niepoddającej się leczeniu przyczynowemu, postępującej i ograniczającej życie.

Działania podejmowane w ramach hospicjum domowego polegają na objawowej terapii chorób nieuleczalnych, których przyczyn nie można leczyć, a choroba postępuje i znacznie ogranicza pacjentów.

Opieka hospicyjna, tak jak i paliatywna, ma – w miarę możliwości - poprawiać jakość życia chorych i łagodzić cierpienia psychiczne. Jej celem jest leczenie bólu i innych objawów somatycznych, towarzyszących postępowi choroby, jak również zapobieganie powikłaniom.

W ramach opieki pacjent może liczyć na regularne wizyty lekarzy specjalistów z dziedziny medycyny paliatywnej i pielęgniarek specjalizujących się w opiece paliatywnej, a także rehabilitanta czy psychoonkologa lub psychologa specjalizującego się w psychologii klinicznej.

Lekarza lub pielęgniarkę można wezwać o dowolnej porze, ponieważ osoba objęta opieką hospicjum domowego ma dostęp do świadczeń opieki zdrowotnej udzielanych przez siedem dni w tygodniu, 24 godziny na dobę.

W myśl przepisów domowe wizyty lekarza powinny odbywać się nie rzadziej niż dwa razy w miesiącu. Regularne powinny być również wizyty pielęgniarskie, w zależności od potrzeb pacjenta, jednak nie rzadziej niż dwa razy w tygodniu.

Każdy pacjent objęty domową opieką hospicyjną ma prawo do leczenia bólu (zapobieganie mu i go uśmierzanie) oraz innych objawów somatycznych zgodnie z wytycznymi Światowej Organizacji Zdrowia (WHO), a także korzystać z badań oraz ordynacji leków.

Bezpłatnie może również wypożyczyć sprzęt medyczny zalecony przez lekarza hospicjum domowego. To na przykład koncentrator tlenu, inhalator, aparat do pomiaru ciśnienia tętniczego, glukometr, pompę infuzyjną, chodzik, kule, balkonik, wózek inwalidzki, jak również sprzęt do żywienia dojelitowego.

Często można również skorzystać z pomocy wolontariuszy, którzy wspierają w kwestiach związanych z codziennym funkcjonowaniem. Niektóre hospicja domowe, prowadzone przez ośrodki kościelne, służą także wsparciem duchowym. Warto pamiętać, że opieka hospicyjna to kompleksowa opieka nad osobą ciężko chorą, ale i nad jego najbliższymi.

Opieką hospicjum domowego mogą być objęte osoby zmagające się z chorobami nieuleczalnymi, postępującymi, uniemożliwiającymi codzienne funkcjonowanie. To najczęściej:

• nowotwory,
• choroby związana z zakażeniem HIV,
• skutki i powikłania chorób zapalnych ośrodkowego układu nerwowego,
• układowe zaniki pierwotne zajmujące ośrodkowy układ nerwowy,
• niewydolność oddechowa,
• kardiomiopatia, czyli choroby mięśnia sercowego, które są wywołane przez różne czynniki. Prowadzą do nieprawidłowego działania serca.

W przypadku pacjentów poniżej 18. roku życia wskazaniem do objęcia dziecka są niektóre wady wrodzone oraz urazy porodowe. Wykaz chorób kwalifikujących do objęcia pacjenta opieką hospicjum znajduje się w Rozporządzeniu Ministra Zdrowia w sprawie świadczeń gwarantowanych z zakresu opieki paliatywnej i hospicyjnej.

Podstawą do objęcia pacjenta opieką hospicjum domowego jest skierowanie wystawione przez lekarza NFZ. Jego wzór można pobrać ze strony placówki.

Skierowanie do domowego hospicjum powinno zawierać:

• informacje na temat przebiegu choroby, dane z wywiadu lekarskiego,
• wyniki badań,
• pieczątkę lekarza, nazwę placówki posiadającej kontrakt z NFZ,
• kod choroby (zgodny z wykazem chorób, tzw. numerem ICD-10, czyli Międzynarodową Statystyczną Klasyfikacją Chorób i Problemów Zdrowotnych),
• oświadczenie o zakończeniu leczenia przyczynowego.

Skierowanie do hospicjum, tak domowego, jaki stacjonarnego, może wystawić zarówno lekarz rodzinny, jak i specjalista prowadzący leczenie. Dokument należy dostarczyć do wybranej placówki. Zwykle pierwsza wizyta lekarska ma miejsce tego samego dnia lub w dniu następnym.

Osoba, która ma być objęta opieką hospicyjną, musi posiadać dowód osobisty oraz wyrazić zgodę na objęcie opieką hospicyjną. W uzasadnionych przypadkach wyraża ją opiekun.

Jeśli pacjent ma ubezpieczenie zdrowotne, a placówka świadcząca opiekę hospicyjną podpisany kontrakt z Narodowym Funduszem Zdrowia, opieka hospicjum domowego jest bezpłatna. Objęty opieką pacjent ponosi jedynie koszty leków oraz niektórych wyrobów medycznych.