Infekcje a chemiczne środki antykoncepcyjne

Jako środek plemnikobójczy najczęściej stosowany jest nanoxynol-9, który po umieszczeniu w pochwie powoduje unieruchomienie plemników. Odkryciu tego związku, jego właściwości i potencjalnego zastosowania towarzyszyła wielka euforia. Sądzono, że będzie to związek działający podwójnie - działający antykoncepcyjnie, a jednocześnie zapobiegający przenoszeniu chorób drogą płciową. Podstawą tej teorii były badania laboratoryjne przeprowadzone w 1980 roku, w których to nonoksynol powodował unieruchomienie drobnoustrojów przenoszących rzeżączkę, chlamydie, opryszczkę oraz HIV. Niestety obserwacje te nie potwierdziły się w badaniach in vivo, czyli na organizmie żywym.

Bardzo znane badanie przeprowadzone w Afryce w latach 1996-2000, w którym wzięło udział około 1000 kobiet stosujących chemiczne środki antykoncepcyjne, wykazało 50% wzrost ryzyka zakażenia HIV. Zaobserwowano, że częste stosowanie preparatów zawierających nonoksynol-9 prowadzi do uszkodzenia błony śluzowej pochwy i rozwoju stanu zapalnego. Niewielkie nawet ubytki błony śluzowej są wrotami dla szeregu drobnoustrojów. Poza zakażeniami HIV Światowa Organizacja Zdrowia podaje także wzrost ryzyka zakażenia HPV, rzeżączki i chlamydii podczas stosowania chemicznych środków antykoncepcyjnych jako jedynej metody antykoncepcji.

Częste stosowanie chemicznych środków antykoncepcyjnych prowadzi do podrażnienia błony śluzowej pochwy. Kobiety skarżą się wówczas na uczucie nieprzyjemnego pieczenia, dodatkowo pojawia zaczerwienienie okolic intymnych i nieprawidłowa wydzielina z dróg rodnych. Zaburzeniu ulega także prawidłowa flora bakteryjna i zmienia się pH pochwy. Wszystkie te czynniki sprzyjają rozwojowi różnego rodzaju infekcji intymnych. Dlatego też kobiety mające wielu partnerów i stosujące chemiczne środki antykoncepcyjne, powinny pomyśleć o dodatkowym zabezpieczeniu w postaci prezerwatywy.

Stosowane środki chemiczne zaburzają naturalną równowagę bakteryjną w pochwie i w konsekwencji przyczyniają się do rozwoju infekcji układu moczowego - najczęściej objawiającej się jako zapalenie pęcherza moczowego. Należy pamiętać, że już samo współżycie płciowe jest ryzykiem infekcji układu moczowego, a stosowane środki plemnikobójcze jedynie dodatkowo je zwiększają.

Zaburzona naturalna flora bakteryjna pochwy oraz zmiana pH spowodowane stosowanymi chemicznymi środkami dopochwowymi mogą przyczyniać się do rozwoju infekcji grzybiczej (powodowanej przez Candida albicans) oraz rozwoju licznych infekcji bakteryjnych. Wzrost ryzyka zakażenia chorobami przenoszonymi drogą płciową wynika z uszkodzenia błony śluzowej pochwy. Mikrourazy powstałe po zastosowaniu środków chemicznych są jak otwarte drzwi dla drobnoustrojów. Wśród kobiet stosujących chemiczne środki antykoncepcyjne obserwuje się 3-5% większe ryzyko rozwoju infekcji.

Najczęściej obserwuje się większe ryzyko zakażenia:

• HIV – aż o około 50%,
• HPV - który jest znanym czynnikiem predysponującym do rozwoju raka szyjki macicy oraz rozwoju kłykcin kończystych narządów płciowych,
• rzeżączka, chlamydia - mogą powodować ropne zapalenia szyjki macicy, oraz wstępujące infekcje obejmujące endometrium macicy, oraz przydatki.

Chemiczne środki antykoncepcyjne zapobiegają ciąży, ale nie chronią przed chorobami przenoszonymi drogą płciową. Co więcej, zwiększają u kobiet ryzyko wystąpienia infekcji.

Źródła

1. Dziubek Z. Choroby zakaźne i pasożytnicze, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2003, ISBN 83-200-2748-9
2. Boroń-Kaczmarska A. Choroby zakaźne w zarysie, Pomorska Akademia Medyczna, Szczecin 2004, ISBN 83-89318-35-0
3. Borkowski A. Urologia - podręcznik dla studentów medycyny, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2008, ISBN 978-83-200-3758-6
4. Pertyński T., Zyss T. (red.), Antykoncepcja, MedPharm, Wrocław 2008, ISBN 978-83-60466-29-2